[مسعود دشتی درخشان] معنای بشکه در بازار نفت

پاسخ این پرسش را شاید نباید فقط در قیمت نفت جست‌وجو کرد؛ اتفاق مهم‌تری در حال شکل‌گیری است: در بازار نفت امروز، به‌ویژه در خلیج فارس مسئله فقط میزان نفتی نیست که می‌توان تولید کرد، بلکه میزان نفتی است که می‌توان با اطمینان بارگیری و حمل کرد و در زمان مقرر تحویل داد.

هفت کشور عضو اوپک‌پلاس قرار است به زودی درباره افزایش ۱۸۸ هزار بشکه در روز تولید برای ماه سپتامبر تصمیم بگیرند. این افزایش در صورت تصویب، مرحله بازگرداندن حدود ۱.۶۵ میلیون بشکه در روز از کاهش‌های داوطلبانه‌ای را که از سال ۲۰۲۳ اعمال شده بود، تکمیل خواهد کرد. با این حال، این پایان محدودیت‌های تولید اوپک‌پلاس نیست؛ حدود ۲ میلیون بشکه در روز از سایر محدودیت‌های تولید همچنان باقی خواهد ماند.

اما شاید مهم‌ترین عدد در این خبر، نه ۱۸۸ هزار بشکه سپتامبر، بلکه سه ماه پس از آن باشد. انتظار می‌رود اعضای اصلی اوپک‌پلاس پس از افزایش سپتامبر، رشد تولید را برای ماه‌های اکتبر، نوامبر و دسامبر ۲۰۲۶ متوقف کنند؛ همزمان نیز مذاکرات درباره تعیین مبناهای جدید تولید اعضا برای سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد یافت.این تصمیم یک پرسش مهم ایجاد می‌کند: چرا گروهی که در سال‌های گذشته تلاش کرده بود کاهش تولید خود را به‌تدریج بازگرداند، اکنون پس از تکمیل بازگشت ۱.۶۵ میلیون بشکه در روز، برای سه ماه ترمز می‌گیرد؟

پاسخ را باید در کاهش اطمینان نسبت به «ظرفیت مازاد قابل استفاده» جست‌وجو کرد. ظرفیت مازاد روی کاغذ با ظرفیتی که می‌توان در کوتاه‌مدت به بازار رساند یکسان نیست. تنش‌های مرتبط با ایران، ریسک زیرساخت‌های انرژی و اختلاف بر سر ظرفیت پایدار تولید اعضای اوپک‌پلاس، این فاصله را بیشتر کرده است.

این مسئله برای ایران اهمیت مضاعفی دارد. ایران در قلب منطقه‌ای قرار دارد که بخش بزرگی از عرضه نفت جهان از آن عبور می‌کند و صادرات آن نیز به مسیرهای دریایی خلیج فارس وابسته است. 

بنابراین، هر اختلال در زیرساخت، بارگیری یا عبور نفتکش‌ها می‌تواند فاصله میان «نفت تولیدشده» و «نفت قابل تحویل» را افزایش دهد. …