واقعیت جغرافیایی، حقوقی و میدانی این آبراه حیاتی – که یک سوم نفت جهان از آن عبور میکند – این است که کنترل واقعی آن همچنان در دست ایران باقی مانده است.
تنگه هرمز، بین ایران و عمان، دقیقاً در میان آبهای سرزمینی ایران واقع شده است. بر اساس کنوانسیونهای بینالمللی دریانوردی، عبور آزاد کشتیها (transit passage) از این آبراه تضمین شده، اما حاکمیت نهایی و تصمیمگیری نهایی در مورد امنیت تردد و اختلال احتمالی، با دولت ساحلی (ایران) است و حتی آمریکا نیز خود را ملزم به رعایت همین چارچوب میداند. ادعاهای یکجانبه، مانند آنچه ترامپ بارها تکرار کرده، بیشتر به عنوان ابزاری برای فشار دیپلماتیک به کار میروند تا تغییر معادله واقعی.
نکتهای مهم که اغلب نادیده گرفته میشود، اظهارات معاون رئیسجمهور، جیدی ونس، در روزهای اخیر است. ونس صراحتاً اعلام کرده که واشنگتن فقط در صورتی مذاکره با ایران را از سر میگیرد که حملات به کشتیهای عبوری متوقف شود. این شرطگذاری، نه نشاندهنده کنترل مطلق، بلکه اعتراف غیرمستقیم به محدودیتهای عملی واشنگتن است: بدون حداقل عدم مخالفت یا همکاری ایران، امنیت تردد تضمین نمیشود. ناوهای آمریکایی نمیتوانند به تنهایی این تنگه را «حفظ» کنند؛ امنیت آن نیازمند هماهنگی با تهران است.
سناتور برنی سندرز نیز موضعی صریحتر گرفته: او ترامپ را متهم به تلاش برای تغییر نام تنگه به «تنگه ترامپ» کرده و گفته «شما رئیسجمهور هستید، نه یک شاه دیوانه که میخواهید یک آبراه بینالمللی را به نماد شخصی خود تبدیل کنید». سندرز تأکید کرده که مردم آمریکا … …
