شهــرکُــشــــــی

جنگ‌های امروز دیگر مثل گذشته فقط در مرزها خلاصه نمی‌شوند؛ انگار خودشان را به دل شهرها رسانده‌اند. حالا خیابان‌ها، خانه‌ها، موزه‌ها و حتی جاهایی که قرار بوده محل قانون‌گذاری و آرامش باشند، وسط میدان درگیری قرار گرفته‌اند. «شهرکُشی» که قبلاً یک واژه تخصصی در کتاب‌های جامعه‌شناسی شهری بود، این روزها تبدیل شده به چیزی که می‌شود با چشم دید و لمسش کرد. این فقط خراب‌کردن چند ساختمان نیست؛ مسئله این است که هویت و خاطره و جان شهر را هدف می‌گیرند. شهری که دیگر فقط مجموعه‌ای از دیوار و خیابان نیست، بلکه مثل یک موجود زنده، تاریخ و زندگی مردم را در خودش حمل می‌کند. «دکتر حسین ایمانی جاجرمی»، جامعه‌شناس شهری، در یادداشت‌ها و مصاحبه‌های خود در روزنامه «دنیای اقتصاد» و همچنین در نوشته‌ای که پیش‌تر در «هم‌میهن» منتشر کرده بود، هشدار داد که در جنگ‌های معاصر، شهرها بیش از هر زمان دیگری به میدان اصلی درگیری تبدیل شده‌اند. از همین منظر، شهرکُشی را باید بخشی از راهبرد جنگ‌های مدرن دانست؛ راهبردی که هدف آن تنها شکست نظامی نیست، بلکه تخریب حافظه جمعی و تضعیف پیوندهای اجتماعی است.

جنگ تحمیلی اخیر که بار دیگر شهرهای ایران را در معرض حملات مستقیم قرار داد، نشان داد این هشدارها تا چه اندازه جدی بوده‌اند. در این جنگ، شهر نه صرفاً یک موقعیت جغرافیایی، بلکه «نماد» و «کانون قدرت» محسوب شد. تهران به‌عنوان پایتخت و بزرگ‌ترین مرکز جمعیتی و سیاسی کشور، بیش از هر شهر دیگری در معرض این آسیب‌ها قرار گرفت. حملات به نقاط مختلف پایتخت، افزون بر تخریب زیرساخت‌های شهری، بسیاری از بناهای تاریخی و فرهنگی را نیز آسیب زد؛ بناهایی که حامل حافظه تاریخی و هویت فرهنگی جامعه‌اند. …