هزینه‌های دولت از جیب مردم! | هم بنزین را گران می‌کنیم، هم تعرفه واردات خودرو را؟

بحث بر سر تعرفه ۱۰۰ درصدی واردات خودرو در روز‌های اخیر دوباره بالا گرفته، اما نکته مهم این است که تا این لحظه، آنچه قطعی است اجرای نرخ‌های متفاوت و پلکانی در سال ۱۴۰۵ است، نه یک تعرفه واحد ۱۰۰ درصدی برای همه خودروها. طبق مقررات فعلی، حقوق ورودی خودرو‌های سواری بسته به نوع خودرو و حجم موتور از ۴ تا ۱۶۵ درصد متغیر است؛ برای نمونه خودرو‌های بنزینی تا ۱۵۰۰ سی‌سی مشمول ۲۰ درصد، خودرو‌های ۱۵۰۱ تا ۲۰۰۰ سی‌سی مشمول ۴۰ درصد و خودرو‌های بالای ۳۰۰۰ سی‌سی مشمول ۱۶۵ درصد هستند. دیوان محاسبات نیز اخیراً نسبت به جایگزینی یک نرخ ثابت ۱۰۰ درصدی هشدار داده و آن را مغایر با سازوکار قانونی مبتنی بر حجم موتور، مصرف سوخت و آلایندگی دانسته است.

با این حال، اگر سناریوی تعرفه ۱۰۰ درصدی اجرایی شود، باید پرسید چه کسانی از آن منتفع می‌شوند؟ دولت؛ برنده اول از درآمد گمرکی

اولین ذی‌نفع بالقوه، دولت است. تعرفه در ساده‌ترین تعریف، مالیاتی است که هنگام ورود کالا دریافت می‌شود؛ بنابراین هرچه نرخ حقوق ورودی بالاتر باشد، در صورت ثابت ماندن حجم واردات، درآمد دولت نیز افزایش پیدا می‌کند.

اما رابطه تعرفه و درآمد دولت خطی نیست. تعرفه ۱۰۰ درصدی لزوماً به معنای دو برابر شدن درآمد گمرکی نیست؛ زیرا افزایش هزینه واردات می‌تواند تقاضا را کاهش دهد و تعداد خودرو‌های وارداتی را پایین بیاورد.

با این حال، حجم واردات خودرو اکنون قابل توجه شده است. بر اساس آمار گمرکی، در سال ۱۴۰۴ حدود ۶۸ هزار دستگاه خودرو به ارزش تقریبی یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون میلیارد یورو وارد ایران شد؛ در حالی که این رقم در سال ۱۴۰۳ حدود ۶۱ هزار دستگاه و یک میلیارد و ۳۰۰ میلیارد یورو بود.

یعنی حتی روی یک بازار وارداتی در مقیاس ۱.۵ میلیارد یورو، هر تغییر جدی در حقوق ورودی می‌تواند منابع قابل توجهی برای دولت ایجاد کند. اما سؤال مهم این است که آیا جبران کسری بودجه باید از جیب خریدار خودرو انجام شود؟ محافظت از انحصار صنعت خودرو با تعرفه ۱۰۰ درصدی؟

دومین گروه، خودروسازان داخلی هستند. تعرفه بالاتر یعنی خودروی خارجی گران‌تر و در نتیجه، فاصله قیمتی آن با محصولات داخلی بیشتر می‌شود. …