بازار
در جهانی که هوش مصنوعی، تحولات فناوری، تغییرات جمعیتی و پیچیدگی مسائل سلامت، مرزهای دانش را با سرعتی بی‌سابقه جابه‌جا می‌کنند، دیگر نمی‌توان مسئولیت توسعه علمی را صرفاً بر دوش دانشگاه‌ها گذاشت. دانشگاه همچنان مهم‌ترین نهاد آموزش عالی و تولید دانش است، اما برای تبدیل دانش به راه‌حل‌های مؤثر اجتماعی، به ارتباطی فعال‌تر با جامعه حرفه‌ای، نهادهای تخصصی و سیاست‌گذاران نیاز دارد.
یک پرسش اساسی در این میان مطرح است: چه نهادی می‌تواند میان دانش تولید شده در دانشگاه، تجربه متخصصان و نیازهای واقعی جامعه ارتباط برقرار کند؟
بخشی از پاسخ را باید در انجمن‌های علمی جستجو کرد؛ نهادهایی که اگر از ظرفیت آنها به درستی استفاده شود، می‌توانند از جایگاه متعارف خود به عنوان برگزارکننده همایش و برنامه آموزشی فراتر بروند و به شرکای مؤثر در حکمرانی دانش، سیاست‌گذاری علمی و دیپلماسی علمی تبدیل شوند.
این موضوع به ویژه در علوم پزشکی اهمیت دارد؛ جایی که فاصله میان دانش روز و عملکرد حرفه‌ای می‌تواند بر کیفیت مراقبت، ایمنی بیماران و سلامت جامعه اثر مستقیم بگذارد. آموزش عالی در حال تغییر است؛ آیا ساختارهای ما نیز تغییر می‌کنند؟
یونسکو در سند سال ۲۰۲۶ خود با عنوان «تحول آموزش عالی؛ همکاری جهانی برای چشم‌اندازسازی و اقدام» بر ضرورت بازاندیشی در ساختارها و مأموریت‌های آموزش عالی تأکید کرده است. این نقشه راه، آموزش عالی را یکی از ظرفیت‌های اصلی پاسخ‌گویی به بحران‌های سلامت، نابرابری، تغییرات اقلیمی و تحولات فناوری می‌داند.
در این رویکرد، عدالت و فراگیری، آزادی علمی، تفکر انتقادی، فناوری انسان محور، همکاری و همبستگی، پایداری و بازتعریف کیفیت و ارتباط آموزش با نیازهای جامعه از اصول راهنمای تحول آموزش عالی هستند.
پیام این رویکرد روشن است: کیفیت آموزش عالی را نباید فقط با تعداد دانش‌آموختگان، مدارک دانشگاهی یا مقالات منتشر شده سنجید؛ بلکه باید پرسید دانش تولید شده تا چه اندازه به حل مسائل جامعه و بهبود زندگی انسان‌ها کمک کرده است. …
