بازار
ایران از بزرگ‌ترین دارندگان ذخایر گاز طبیعی جهان است، اما برخورداری از ذخایر عظیم به معنای توانایی تأمین پایدار تقاضا نیست. فاصله میان تولید و مصرف در روزهای اوج زمستان حاصل مجموعه‌ای از عوامل است. رشد مصرف خانگی و تجاری، وابستگی نیروگاه‌ها و صنایع به گاز، افت فشار میدان‌های قدیمی، محدودیت سرمایه‌گذاری و اتلاف انرژی در زنجیره تولید تا مصرف از مهم‌ترین این عوامل هستند.
برآوردهای سال‌های گذشته ناترازی گاز در روزهای اوج مصرف را حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیون مترمکعب در روز نشان می‌دهد. این وضعیت در سال جاری با آسیب به تأسیسات فرآورش تشدید شد. حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب در روز از ظرفیت فرآورش از دسترس خارج شد که تا مهر ۱۴۰۵ حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب آن بازیابی شده بود. بنابراین نزدیک به ۱۳۰ میلیون مترمکعب در روز از ظرفیت یادشده همچنان بازیابی نشده بود.
مسئله امروز دو لایه دارد. نخست ناترازی ساختاری که پیش از آسیب‌های اخیر نیز وجود داشت و دوم کاهش ظرفیت عرضه که فشار مضاعفی بر شبکه وارد کرده است. در نتیجه راهکار مؤثر باید همزمان بر افزایش عرضه و مدیریت تقاضا متمرکز شود. افزایش تولید به سرمایه‌گذاری بلندمدت نیاز دارد
نخستین پاسخ به کمبود گاز تقویت عرضه است. توسعه میدان‌های گازی، تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام، سرمایه‌گذاری در فشارافزایی پارس جنوبی و جلوگیری از افت تولید میدان‌های بالغ برای حفظ ظرفیت تولید کشور ضرورت دارد. در کنار آن بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده و رفع گلوگاه‌های فرآورش و انتقال باید در اولویت قرار گیرد.
با این حال افزایش تولید راهکاری سریع و کم‌هزینه نیست. پروژه‌های بالادستی به سرمایه، فناوری، تجهیزات و زمان نیاز دارند. حتی بازیابی کامل ظرفیت‌های آسیب‌دیده نیز به‌تنهایی ناترازی مزمن میان تولید و مصرف را از بین نمی‌برد. از همین رو سیاست افزایش تولید باید با اصلاح مصرف و استفاده از ظرفیت‌های منطقه‌ای همراه شود. سوآپ گاز چه کمکی به ایران می‌کند؟ …
