ماهواره، پهپاد و هوش مصنوعی؛ فناوری‌هایی برای حفاظت از حافظه زمین

به گزارش ایسنا، زمین را اگر از دریچه‌ای فراتر از پوشش گیاهی و جانوری آن ببینیم، با جهانی از تنوع در زیر پای خود مواجه می‌شویم؛ جهانی متشکل از کوه‌ها و دره‌ها، رودخانه‌ها و غارها، سنگ‌ها و کانی‌ها، خاک‌ها، فسیل‌ها و ساختارهای زمین‌شناختی که هر یک بخشی از تاریخ چند میلیارد ساله سیاره ما را در خود ثبت کرده‌اند. این میراث طبیعی، اگرچه گاه در نگاه نخست خاموش و بی‌جان به نظر می‌رسد، اما بستر شکل‌گیری حیات، تأمین منابع طبیعی و تداوم بسیاری از فرآیندهای حیاتی در زمین است.

«ژئودایورسیتی» یا «تنوع زمین‌شناختی» به تنوع عناصر و پدیده‌های غیرزنده زمین و فرآیندهایی گفته می‌شود که در طول تاریخ زمین، سیمای سیاره را شکل داده‌اند؛ از تنوع سنگ‌ها، کانی‌ها و فسیل‌ها گرفته تا اشکال زمین، خاک‌ها، غارها و فرآیندهای زمین‌شناختی مانند فرسایش، رسوب‌گذاری، فعالیت‌های آتشفشانی و شکل‌گیری کوه‌ها. به بیان ساده، همان‌گونه که تنوع زیستی به گوناگونی حیات در زمین اشاره دارد، ژئودایورسیتی نیز گوناگونی «بستر زمین» و فرایندهای سازنده آن را دربرمی‌گیرد.

اهمیت ژئودایورسیتی تنها به ارزش علمی و زمین‌شناختی آن محدود نمی‌شود. منابع آب زیرزمینی، خاک‌های حاصلخیز، بسیاری از ذخایر معدنی، چشم‌اندازهای طبیعی و حتی زیستگاه‌های گونه‌های جانوری و گیاهی، به ویژگی‌های زمین ‌شناختی هر منطقه وابسته‌اند. از این منظر، تنوع زمین‌شناختی را می‌توان یکی از پایه‌های پنهان تنوع زیستی و حیات انسانی دانست؛ پایه‌ای که آسیب یا تخریب آن می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک تغییر در سیمای طبیعی سرزمین داشته باشد.

روز جهانی ژئودایورسیتی (۱۵ مهر) فرصتی است برای آنکه این بخش کمتر دیده‌ شده از میراث طبیعی زمین در کانون توجه قرار گیرد؛ فرصتی برای یادآوری اینکه حفاظت از طبیعت تنها به حفظ گونه‌های گیاهی و جانوری محدود نمی‌شود و سنگ، خاک، آب، کانی، فسیل، غار، کوه و چشم‌انداز نیز بخشی از سرمایه طبیعی و حافظه زمین هستند. توجه به ژئودایورسیتی، در واقع توجه به تاریخ زمین، منابع مورد نیاز انسان و بستر پایداری حیات در آینده است.

ژئودایورسیتی ایران؛ از تنوع زمین‌شناختی تا ژئوپارک‌ها و میراث طبیعی …