رودخانهها تنها مسیر عبور آب نیستند؛ بخشی از چرخه حیات و زیستگاه گونههای مختلف جانوری و گیاهیاند. با این حال، ورود مستقیم فاضلابهای شهری و صنعتی به این منابع آبی، آنها را به یکی از کانونهای جدی آلودگی محیطزیستی تبدیل کرده است.
به گفته حسین آقایی از فعالان اجتماعی منطقه به رکنا، آلودگی رودخانه گوهررود رشت از شیرابه زبالههای دفنگاه سروان آغاز میشود و در ادامه با ورود فاضلاب شهرک صنعتی و سپس فاضلاب شهری، مسیر خود را ادامه میدهد؛ مسیری که در نهایت به سمت مزارع برنج و تالاب بینالمللی انزلی امتداد پیدا میکند.
این وضعیت تنها یک مسئله زیستمحیطی نیست. ورود پساب آلوده به رودخانهها میتواند کیفیت آب، خاک و محصولات کشاورزی را تحت تأثیر قرار دهد و با انتشار بوهای نامطبوع و عوامل بیماریزا، سلامت عمومی را نیز در معرض خطر قرار دهد؛ خطری که برای کودکان و گروههای آسیبپذیر جدیتر است.
آقایی با اشاره به سابقه طولانی این مسئله میگوید از آبان ۱۳۸۵، زمانی که قرار بود با کمک بانک جهانی پروژه فاضلاب و تصفیهخانههای رشت و انزلی اجرا شود، نزدیک به دو دهه گذشته است؛ اما مسئله ورود فاضلاب به چرخه طبیعی آب همچنان پابرجاست.
تداوم این وضعیت، پرسش مهمی را پیش روی مسئولان قرار میدهد: چرا پس از گذشت حدود ۲۰ سال، هنوز بخش قابلتوجهی از فاضلاب شهری و صنعتی پیش از ورود به رودخانهها بهطور کامل تصفیه نمیشود؟
گوهررود در نهایت به تالاب انزلی میرسد؛ بنابراین آلودگی رودخانه را نمیتوان مسئلهای محدود به یک شهر دانست. هر لیتر فاضلاب تصفیهنشده، بخشی از زنجیرهای است که از شهر آغاز میشود، از رودخانه و زمینهای کشاورزی عبور میکند و به یکی از مهمترین زیستبومهای شمال ایران میرسد.
حفاظت از رودخانهها و تالاب انزلی، بدون حل ریشهای مسئله فاضلاب شهری، صنعتی و شیرابه پسماند امکانپذیر نیست؛ مسئلهای که پس از دو دهه، همچنان در انتظار اقدام مؤثر و پایدار باقی مانده است. …
