الا یاایها الساقی ادر کاسا و ناولها
که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکلها
در اینجا حافظ شیرین سخن مصرعی عربی تضمین کرده
یا این غزل
ساکنان حرم ستر و عفاف ملکوت
با من راه نشین باده مستانه زدند
مصرع اول غزل کلمات ساکن؛ هرچند به الف و نون فارسی جمع است، حرم، ستر، عفاف، ملکوت؛ همگی کلمات تازی است. بهترین ادبای عربی، ایرانیاند
به روشنی معلوم است چنین افرادی نه آثار ادبای صاحب سبک را خواندند و نه این را میدانند که نه تنها ادبای پیشکسوت ما جملگی به پهنه ادبیات تازی استوار بودند.
بلکه این ادبای عربی بودند که از پارسی تأثیر جدی گرفتند مانند اعشی، لبید بن ربیع عامر، ادیه بن زید عبادی (فروزانفر، تاریخ ادبیات ایران، عنایت الله مجیدی، ص ۵۳) بَشار بُرد بهمن، ابن هانی، از جمله دو ادیب بزرگ تازی سرای ایرانی هستند؛ سیبویه (عمرو بن عثمان).
نه تنها ادبای پارسی بر ادب تازی استوار بودند؛ بلکه از قضا و اتفاقاً بهترین ادبای ادبیات عربی ایرانی تبار پارس زبان هستند.
در خاطرات نقل شده جناب عارف کامل حضرت آیت الله العظمی سید علی قاضی طوری به عربی شعر میگفت که عرب زبانان قادر به تشخیص نبودند که گوینده عرب زبان نیست.
ابو بشر عَمرو بن عثمان بن قنبر سیبویه متولد ۱۴۰ هجری و متوفی ۱۸۰ شیراز صاحب کتاب «الکتاب السیبویه» نحوی مکتب بصره.
مکتب بصره دو نحوی بزرگ داشت یکی سیبویه و دیگری مُبرِد که باهم اختلاف نظر داشتند کتاب الکامل فی اللغه و الأدب مُبرد ـ ابو العباس محمد ـ به قول ابن خلدون جز کتب اربعه یا چهار گانه در رأس ادب الکاتب ابن قُتَیبه، البیان و التبیین جاحظ و کتاب النوادر ابو علی قالی بغدادی است و الباقی فقط مقلد هستند. …
