دیپلماسی ایرانی: پیمان دفاعی مکه که در ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان امضا شد، نهتنها اسرائیل بلکه دو بازیگر کلیدی دیگر یعنی هند و امارات متحده عربی را نیز وارد یک بازی محاسبات راهبردی پیچیده کرده است؛ سه کشوری که اکنون در تلاشاند از طریق تحکیم روابط سهجانبه، اثرات ژئوپلیتیکی این پیمان را خنثی یا لااقل مدیریت کنند، هرچند شواهد نشان میدهد این تلاش با موفقیت کامل فاصله دارد.
ماهیت و متن پیمان مکه
پیمان دفاع مشترک مکه توسط ولیعهد سعودی محمد بنسلمان، رئیسجمهور ترکیه رجب طیب اردوغان و نخستوزیر پاکستان شهباز شریف به امضا رسید و بر اصل مشابه ماده پنج ناتو بنا شده است: «حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور امضاکننده، حمله به همه آنها تلقی خواهد شد.» وزارت امور خارجه پاکستان تأیید کرده که این بند دقیقاً بهسبک ماده پنج ناتو طراحی شده، اما متن کامل پیمان هنوز منتشر نشده و تعهدات نظامی دقیق هر عضو نامشخص باقی مانده است. به باور تحلیلگران تایمز آو اسرائیل این پیمان را نباید هنوز «ناتوی اسلامی» نامید، بلکه باید آن را چارچوبی نوظهور از دفاع جمعی و ابزاری برای «موازنهسازی راهبردی» تفسیر کرد که هدف آن کاهش وابستگی مطلق به واشینگتن است، بدون رها کردن کامل روابط موجود با آمریکا یا ناتو.
اسرائیل تا کنون از موضعگیری رسمی و علنی خودداری کرده، اما تحلیل جروزالم پست نشان میدهد این سکوت پوششی بر یک ناامیدی عمیق راهبردی است. طبق این تحلیل، تلآویو سالها امیدوار بود که ضعف ایران بهطور طبیعی به تحکیم پیوندهای اسرائیل با کشورهای عرب میانهرو منجر شود، اما در عمل، تضعیف ایران و نمایش قدرت نظامی اسرائیل باعث شد برخی از همین کشورها از هژمونی اسرائیل نگران شوند و این پیمان را راهی برای مهار آن انتخاب کنند. نکته تلخ برای اسرائیل این است که عربستان بهجای اسرائیل، ترکیه و پاکستان – دو کشوری که همواره مواضع خصمانه نسبت به تلآویو داشتهاند – را بهعنوان شریک امنیتی برگزیده است، وضعیتی که مسیر عادیسازی روابط سعودی – اسرائیلی را دشوارتر و پرهزینهتر میکند. …
