تنشها بین اسرائیل و ترکیه ابعاد تازهای پیدا کرده است. وزیر دادگستری ترکیه اعلام کرد، آنکارا برای بنیامین نتانیاهو و یک فرد اسرائیلی دیگر در ارتباط با پرونده توقیف «ناوگان الصمود» و بازداشت فعالان آن حکم بازداشت بینالمللی صادر کرده و درخواست خود را به اینترپل ارائه داده است. ماجرا از آنجا آغاز شد که صبح سهشنبه ۲۷ مرداد، باندهای پرواز پایگاه هوایی ابوالظهور در شمال سوریه به یکی از تازهترین نقاط برخورد منافع دو قدرت منطقهای تبدیل شد. دستکم ۸ حمله، باند پرواز و تأسیسات این پایگاه را هدف قرار داد و خسارتهایی به زیرساختهای آن وارد کرد؛ اما اهمیت این حملات تنها در میزان خسارتها خلاصه نمیشود. پشت این انفجارها، رقابتی بزرگتر در جریان است؛ رقابتی بر سر اینکه چه کسی قرار است، آینده نظامی و امنیتی سوریه را شکل دهد. ادعای اسرائیل درباره هدف قرار دادن این پایگاه به حضور نیروهای ترکیه در ابوالظهور مربوط میشود. تلآویو مدعی است که آنکارا در حال ایجاد جای پایی نظامی در این منطقه است؛ ادعایی که دمشق آن را رد کرده است. وزیر امور خارجه سوریه گفت، مقامهای نظامی ترکیه چند روز پیش از حمله از پایگاه بازدید کرده بودند اما این بازدید بهمعنای ایجاد یک پایگاه دائمی ترکیه نیست.
روایت دمشق از ماجرا نیز روشن بود. هنگام حمله، یک تیم فنی ترکیه در ابوالظهور مشغول تعمیر باند فرود و برج مراقبت بود و هیچ نیروی نظامی ترکیه در این پایگاه مستقر نشده بود. مقامهای سوری تأکید کردند که ابوالظهور همچنان تحت حاکمیت سوریه باقی خواهد ماند و برنامهای برای استقرار دائمی نیروهای ترکیه در آن وجود ندارد. با این حال برای تلآویو همین رفتوآمدهای نظامی و فنی نیز نشانهای از تغییری بزرگتر در سوریه است. پس از سقوط بشار اسد و شکلگیری ساختار سیاسی جدید در دمشق، ترکیه به یکی از مهمترین حامیان حکومت تازه تبدیل شده است. آنکارا در کنار مشارکت در بازسازی سوریه، همکاریهای امنیتی و نظامی خود با دمشق را نیز گسترش داده است؛ روندی که میتواند، نفوذ ترکیه را از سطح سیاسی به سطح عملیاتی منتقل کند. در چنین شرایطی ابوالظهور دیگر صرفاً یک پایگاه هوایی نیست؛ بلکه به نمادی از رقابت بر سر سوریه جدید تبدیل شده است. اگر ترکیه بتواند شبکهای از همکاریهای نظامی، آموزشی و لجستیکی در خاک سوریه ایجاد کند، حضور آنکارا میتواند به یک نفوذ امنیتی بلندمدت تبدیل شود. این همان سناریویی است که اسرائیل از آن نگران است؛ زیرا گسترش نفوذ نظامی ترکیه میتواند، آزادی عمل اسرائیل در سوریه را محدود کند.
واکنشهای دو طرف نیز نشان داد که ماجرا از یک حمله محدود فراتر رفته است. دفتر بنیامین نتانیاهو اعلام کرد، اسرائیل تهدید علیه امنیت خود را تحمل نخواهد کرد و یسرائیل کاتس، وزیر جنگ اسرائیل، مستقیماً رجب طیب اردوغان را خطاب قرار داد و به ترکیه درباره ورود به «ماجراجوییهای خطرناک» در سوریه هشدار داد. آنکارا نیز حمله اسرائیل را بهشدت محکوم و اعلام کرد که هدف قرار دادن زیرساختها و توانمندیهای سوریه، نقض تمامیت ارضی و وحدت این کشور است. نگرانی اصلی تلآویو در نهایت به یک پرسش بازمیگردد: سوریه پس از سالها جنگ قرار است چه نوع نیروی نظامی و امنیتی داشته باشد و چه قدرتی این ساختار را شکل خواهد داد؟ اسرائیل طی سالهای گذشته تلاش کرده، توان نظامی سوریه را تضعیف کند؛ بنابراین بازسازی ارتش سوریه و افزایش توان دفاعی آن، بهویژه با حمایت ترکیه، میتواند معادلهای متفاوت ایجاد کند. از این منظر دود برخاسته از باندهای ابوالظهور تنها حاصل یک حمله هوایی نیست. این دود نشانه ورود سوریه به مرحلهای تازه است؛ مرحلهای که در آن رقابت بر سر آینده این کشور دیگر فقط میان بازیگران داخلی جریان ندارد و ترکیه و اسرائیل نیز برای تعیین مرزهای نفوذ خود در سوریه رو در روی یکدیگر قرار گرفتهاند.
