طبق فهرست هفتگی «ارزهای هانکه»، ریال ایران رتبه دوم بدترین ارز جهان را به خود اختصاص داده است. ریال طی یک سال گذشته 58 درصد در برابر دلار آمریکا کاهش ارزش داشته است. همان طور که نخستین بار در سال 2012 نوشتم، ایران باید یک «هیئت ارزی مبتنی بر طلا» را به کار گیرد. در این صورت، ریال به خوبی طلا خواهد شد.
از نظر علم اقتصاد، منظور هانکه از پیام بالا این است که ایران برای مهار تورم و سقوط ریال، باید اختیار سیاست پولی را به شدت محدود کند. «هیئت ارزی مبتنی بر طلا» در این دیدگاه به معنای آن است که انتشار ریال به ذخایر واقعی طلا گره بخورد و نرخ تبدیل ریال به طلا نیز از پیش تعیین شود.
در چنین نظامی، بانک مرکزی نمی تواند برای جبران کسری بودجه، تامین مالی دولت یا مقابله با رکود، به شکل آزادانه پایه پولی را افزایش دهد. در نتیجه، عرضه پول به میزان ذخایر پشتوانه وابسته می شود و انتظار می رود انضباط پولی و اعتماد به ریال افزایش پیدا کند.
نکته: البته باید توجه داشت که این طرح به خودی خود «ریال را مثل طلا» نمی کند و تضمین نمی کند که تورم یا کاهش ارزش پول برای همیشه متوقف شود. موفقیت چنین نظامی به میزان طلای قابل استفاده، نرخ تبدیل تعیین شده، امکان واقعی تبدیل ریال به طلا، وضعیت بودجه دولت، نظام بانکی و اعتماد عمومی بستگی دارد. ضمن اینکه در یک اقتصاد تحریم شده مانند ایران، تامین و نگهداری ذخایر طلا و دسترسی آزاد به آن نیز می تواند چالش جدی ایجاد کند. بنابراین پیشنهاد هانکه در اصل یک نسخه بسیار سختگیرانه برای ایجاد انضباط پولی و مالی است، نه یک راه حل ساده برای تمام مشکلات اقتصاد ایران.
استیو هانکه (Steve H. Hanke) اقتصاددان آمریکایی و استاد اقتصاد کاربردی در دانشگاه جانز هاپکینز است که بخش مهمی از فعالیت علمی و حرفه ای خود را به نظام های ارزی، تورم و اصلاح پولی در کشورهای دارای ارزهای بی ثبات اختصاص داده است. …
