با این حال، ایران سالها صرف ایجاد یک نظام پیچیده برای فروش نفت و بانکداری مخفیانه و زیرزمینی کرده است؛ نظامی که تهران امیدوار است بتواند اقتصاد و توان نظامی این کشور را برای مدتی به اندازه کافی حفظ کند تا از حمله اقتصادی جان سالم به در ببرد.
در ادامه، راههایی را بررسی میکنیم که تهران میتواند برای کاهش اثرگذاری جنگ اقتصادی آمریکا به کار میگیرد: ایران خارج از محاصره آمریکا نفت دارد و خریداری مشتاق نیز دارد
محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا صادرات نفت ایران ــ که منبع اصلی درآمد این کشور است ــ را تقریباً به صفر رسانده است. اما تهران همچنان میلیونها بشکه نفت دارد که در خارج از ساحل و عمدتاً در آبهای اطراف مالزی، داخل نفتکشها ذخیره شدهاند. چین بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران را خریداری میکند و اگرچه محاصره، تحویل محمولهها را محدود کرده است، اما بر اساس دادههای شرکت کپلر، پکن در ماه آگوست تاکنون روزانه بیش از ۵۰۰ هزار بشکه نفت وارد کرده است.
این محمولهها به یک نظام پیچیده انتقال کشتیبهکشتی متکی هستند؛ در این روش، نفتکشهای تحت تحریم، نفت خام را در آبهای بینالمللی در نزدیکی سواحل مالزی به کشتیهای دیگر منتقل میکنند تا منشأ سوخت پنهان بماند. سپس این نفتکشها محموله را به چین میبرند؛ جایی که نفت بهعنوان واردات غیرایرانی ثبت میشود. شرکت ردیابی کشتیها، ورتکسا، برآورد میکند که ایران حدود ۸۰ میلیون بشکه نفت خام در مخازن شناور در آبهای آسیا دارد که میتواند درآمد بالقوهای به ارزش میلیاردها دلار برای تهران به ارمغان بیاورد. ارز چین مسیر مالی را فراهم میکند
تحریمهای آمریکا عموماً با هدف قطع دسترسی طرفهای هدف به نظام مالی آمریکا اعمال میشوند تا آنها را به مطرودان اقتصادی تبدیل کنند و شرکتهایی را که جرئت تجارت با آنها را دارند، تهدید کنند. اما زمانی که دشمنان واشنگتن تلاش کنند بهطور کامل از نظام مالی آمریکا و دلار آمریکا دوری کنند، تحریمها اثرگذاری کمتری خواهند داشت.
ایران بیشتر نفت خود را به چین میفروشد؛ از جمله در جریان یک آتشبس کوتاهمدت با آمریکا در تابستان، حدود ۶ میلیارد دلار نفت خام به پکن فروخت. این معاملات نیز بیش از پیش با یوآنِ چین تسویه میشوند. ایران سپس کالاها و خدمات مورد نیاز خود را از چین خریداری میکند یا نفت خود را در ازای ساخت زیرساختها در داخل کشور توسط شرکتهای چینی مبادله میکند. این معاملات خارج از نظارت مقامهای آمریکایی انجام میشوند و از شدت تأثیر تحریمهای آمریکا میکاهند. ایران برای دور زدن نظارت آمریکا از ارزهای دیجیتال استفاده میکند
اکوسیستم رمزارزی تهران در سالهای اخیر بهسرعت رشد کرده است، زیرا تحریمها دسترسی حکومت ایران به ارزهای رایج مانند دلار آمریکا را محدود کردهاند. پژوهشگران میگویند حکومت ایران از رمزارزها به ارزش میلیاردها دلار برای انجام معاملات استفاده کرده است.
در واکنش به این اقدامات، واشنگتن صرافیهای رمزارزی ایران را تحریم کرده و بیش از یک میلیارد دلار ارز دیجیتال متعلق به تهران را توقیف نموده است. این اقدامات انتقال پول از طریق این کانالها را برای ایران دشوارتر و پرهزینهتر کرده است. اما نظارت بر این بازار دشوار است، زیرا بخش بزرگی از این صنعت تحت مقررات قرار ندارد و معاملات میتوانند ناشناس باشند. پژوهشگران میگویند پلتفرمهای رمزارزی تهران که واشنگتن آنها را تحریم کرده، تنها برجستهترین گرههای شبکهای بسیار بزرگتر هستند. شرکتهای صوری به ایران کمک میکنند به بخشی از دلارها دسترسی پیدا کند
به گفته مقامهای غربی، ایران همچنان برای خرید کالا و همچنین انتقال پول به دلار آمریکا و سایر ارزها نیاز دارد. تهران شبکهای از شرکتهای صوری را در مراکز تجاریای از جمله هنگکنگ و دبی اداره میکند که تحت کنترل صرافیهای ایرانی هستند. این شرکتها درآمد حاصل از فروش نفت ایران و سایر صادرات را به ارزهایی مانند دلار، یورو و درهم امارات تبدیل میکنند.
وزارت خزانهداری آمریکا با استفاده از تحریمها، شرکتها و افرادی را که در این نظام دخیل هستند، بهشدت هدف قرار داده است. اما این روند همچنان شبیه بازی «موش و گربه» است. هر بار که واشنگتن یک شرکت پوششی را تحریم میکند، تهران بهسادگی شرکت دیگری ایجاد میکند. بسیاری از حوزههای قضایی نیز ثابت کردهاند که تمایل چندانی به مقابله با شبکه تهران ندارند. تبدیل شبکه مخفی به ابزاری برای تسلیحاتی شدن
نظام زیرزمینی ایران به این کشور اجازه میدهد مواد مورد استفاده برای ساخت پهپادها، موشکهای بالستیک و سایر تسلیحات را خریداری کند؛ این مواد عمدتاً از شرکتهایی در چین تهیه میشوند که گاهی از هویت خریدار نهایی اطلاعی ندارند. حتی اگر شرکتهای چینی بدانند که این مواد قرار است به ایران تحویل داده شوند، این شرکتها اغلب آنقدر کوچک هستند که اهمیتی به تحریمهای آمریکا نمیدهند یا خودشان پیشاپیش از نظام مالی جهانی جدا شدهاند.
همچنین بخوانید ادعای یک نشریه آمریکایی درباره توقیف نفتکش های حامل نفت ایران محاصره دریایی صادرات نفت ایران را صفر نکرد/ 3 سناریوی اقتصادی پیش روی ایران و آمریکا واشنگتنپست: تحریمها ایران را به تسلیم وادار نمیکند/ تهران ممکن است که به اقدامات نظامی روی بیاورد اثرات محاصره دریایی بر اقتصاد و زندگی مردم | فریدون مجلسی: استقلال کشور فقط به توان نظامی نیست | باید بتوانیم تجارت کنیم و ارزش پولمان را حفظ کنیم | عقلا برای پایان جنگ تصمیم بگیرند
