همایون فلکشاهی؛ بازار بنزین به مدل ترکیبی نیاز دارد

اکوایران: همایون فلکشاهی معتقد است شرایط اقتصادی و اجتماعی ایران نیازمند یک مدل تدریجی و ترکیبی است؛ مدلی که هم عدالت توزیعی را اصلاح کند و هم از شوک قیمتی جلوگیری کند. اکوایران در نظرسنجی‌ای  از اقتصاددانان و متخصصان حوزه انرژی، طرح سه‌گانه بنزینی دولت را به نقد گذاشت. در این قسمت نظر دکتر همایون فلکشاهی به مسئله بنزین مورد بررسی قرار گرفته است. سوال پرسیده شده از کارشناسان

 با توجه به اینکه میزان مصرف بنزین ۱۳۵ میلیون لیتر در روز و میزان تولید ۱۲۱ میلیون لیتر در روز است؛

روش اول: با قیمت فعلی تا میزان ۱۲۱ میلیون لیتر بنزین در پمپ‌بنزین‌ها توزیع شود و وقتی تمام شد، نازل‌ها خاموش شود.

روش دوم: ۱۲۱ میلیون لیتر موجود با سهمیه و بدون افزایش قیمت بین خودروها تقسیم شود و رقم مازاد بر آن با قیمت آزاد فروخته شود؛ درست همان چیزی که قرار بود در کرمان اجرا شود.

روش سوم: از ۱۲۱ میلیون‌لیتر، ۳۰ میلیون به حمل‌ونقل عمومی تخصیص داده شود و ۹۱ میلیون لیتر باقی‌مانده به‌جای خودروها به همهٔ مردم اختصاص داده شود.

به نظر شما کدام راهکار برای حل مسئله بنزین در ایران بهتر است؟ پیش‌شرط‌های اجرای آن چیست؟ دولت باید به چه نکاتی توجه کند و چگونه می‌توان آسیب‌های اجتماعی و اقتصادی این انتخاب را به حداقل رساند؟ نظر دکتر همایون فلکشاهی در موضوع بنزین

در یک ساختار اقتصادی متعارف و بهینه (نظیر ایالات متحده یا اتحادیه اروپا)، منطقی‌ترین راهکار ارائه‌شده همان «گزینه دوم» یعنی آزادسازی کامل قیمت‌ها و تکیه بر سازوکار بازار است. به لحاظ تئوریک، قیمت حامل‌های انرژی باید در سطحی واقعی تعیین شود تا ضمن ایجاد انگیزه برای بهینه‌سازی مصرف و کاهش اتلاف منابع، ظرفیت مالی لازم را برای صادرات و ارزآوری ملی فراهم کند. با این حال، با توجه به نظام ریشه‌دار یارانه‌ها در ایران و حساسیت‌های شدید اقتصادی و اجتماعی، حرکت ناگهانی به سمت قیمت‌گذاری آزاد ریسک‌های سیستمی بالایی به همراه دارد. از این رو، یک رویکرد واقع‌بینانه و کارآمد مستلزم طراحی یک «مدل تلفیقی» است که ضمن صیانت از معیشت عمومی، سیگنال‌های قیمتی لازم را برای کنترل تقاضای مازاد ارسال کند. ریسک‌های امنیتی و لجستیکی محدودیت فیزیکی (گزینه ۱) …