[سیف‌الرضا شهابی] پیمان مکه در استانبول و آینده آن

در پی امضای پیمان دفاع مشترک سه جانبه پاکستان، ترکیه، و عربستان در تاریخ ۱۶ امرداد ۱۴۰۵ ( ۷ اوت ۲۰۲۶ ) موسوم به «پیمان مکه»، در روز دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵ مصادف با ۳۱ اوت ۲۰۲۶ نیز مقامات ارشد سیاسی و نظامیِ سه کشور مزبور در استانبول ترکیه گردهم آمدند تا طفلی را که در مکه متولد شد، پرورش دهند. به این ترتیب، نخستین نشست کمیته راهبردی سیاسی و دفاعی در چارچوب پیمان مکه، در ترکیه تشکیل شد.

در این گردهمایی، آقایان: هاکان فیدان  وزیر خارجه ترکیه، یاشار گولر وزیر دفاع، و ژنرال سلجوقی بایرا رکتار اوغلو رئیس ستاد کل ارتش این کشور، به اضافه اسحاق دار وزیر خارجه پاکستان، و خواجه محمد آصف وزیر فاع، و فیلد مارشال عاصم منیر رئیس ستاد کل ارتش پاکستان، در کنار فیصل بن فرحان وزیر خارجه عربستان، و خالد بن سلمان وزیر دفاع، و ژنرال الرویلی رئیس ستاد کل ارتش عربستان حضور داشتند.

ترکیب شرکت کنندگان حاکی از آن است که نظامیان در کنار سیاستمداران قرار گرفته‌اند و مجموعه‌ای سیاسی - نظامی را شکل داده‌اند تا راه‌های تقویت توانمندی‌های دفاعی، افزایش هماهنگی میان نیروهای مسلح، همکاری در صنایع نظامی، و تدوین نقشه راه را مورد بررسی قرار دهند.

اجلاس استانبول ادامه پیدا خواهد کرد و استبعادی ندارد که اجلاس بعدی در پاکستان بر گزار شود. سؤالی که اکنون در محافل سیاسی و نظامی منطقه مطرح است این است که، پیمان مکه تا چه حد جلو خواهد رفت؟ و چه تغییراتی در این منطقه پر تنش می تواند در آینده ایجاد کند؟

برای پاسخ باید به چند دهه قبل برگشت؛ در ماه های نخستین شروع جنگ ایران و عراق، عربستان برای مصون ماندن از آسیب‌های جنگ مزبور با صلاحدید واشنگتن، بر آن شد تا در کنار تشکیل شورای همکاری خلیج فارس مشتمل بر شش کشور عربی حاشیه این خلیج، یک نیروی نظامیِ جدید متشکّل از کشورهای عضو تاسیس کند. به‌ این منظور در ۲۱ سپتامبر ۱۹۸۱ رؤسای ستادهای ارتش کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس در پایتخت عربستان دور هم جمع شدند تا همکاری نظامی را مورد بررسی قرار دهند. و پیشنهادهایی برای اجلاس سران دادند. …