پیمان دفاعی مکه، عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان را در مقطعی در کنار یکدیگر قرار داده است که اعتماد به معماری امنیتی منطقهای تحت رهبری آمریکا کاهش یافته است.
تحلیلگران منطقهای، دشمن مشخصی را که این پیمان علیه آن هدفگذاری شده باشد شناسایی نمیکنند. بنابراین، اهمیت واقعی این پیمان ممکن است در این باشد که آیا بازدارندگی منطقهای میتواند به یک معماری امنیتی جدید و معتبر تبدیل شود و نخستین آزمون جدی خود را پشت سر بگذارد یا خیر.
پیمان دفاعی جدیدی که عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در مکه امضا کردهاند، بهعنوان یک معماری جدید امنیتی منطقهای، یک «ناتوی اسلامی»، راهکاری برای مصون ماندن از بیاعتمادی به آمریکا، ابزاری برای بازدارندگی ایران یا واکنشی در برابر اسرائیل توصیف شده است.
بااینحال، مصاحبههایی که با تحلیلگران منطقهای انجام دادهام نشان میدهد که هیچیک از این توصیفها بهتنهایی نمیتواند هدف و ماهیت این پیمان را بهطور کامل توضیح دهد.
این توافق توجه تحلیلگرانی را که با آنها گفتوگو کردهام به خود جلب کرده است، زیرا اهمیت راهبردی آن هنوز مشخص نیست. این پیمان سه کشور را با قابلیتهای نظامی، اولویتهای جغرافیایی و روابط متفاوت با واشنگتن در کنار یکدیگر قرار میدهد.
اصل کلی روشن است: حمله مسلحانه به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی میشود؛ اما پیامدهای عملی این اصل همچنان نامشخص است. معماری امنیتی منطقهای در حال شکلگیری
آزمون واقعی، نشست یا بیانیه دیگری نخواهد بود، بلکه نخستین بحران جدی خواهد بود.
سفیر و پروفسور محمد قباطی، وزیر و سفیر پیشین یمن، این توافق را «آغاز یک معماری امنیتی بومی در منطقه» میداند. او بهجای تمرکز بر شناسایی یک «دشمن»، توجه را به تحولی گستردهتر معطوف میکند: قدرتهای منطقهای میخواهند راهبردهای امنیتی خود را خودشان شکل دهند، بهجای آنکه به تضمینکنندگان خارجی متکی باشند. …
