در ایران، برای تخلفاتی مانند پوشاندن یا تغییر پلاک، جریمههای نقدی و در برخی موارد مجازات قضایی در نظر گرفته شده است. اما سؤال اینجاست که این مجازاتها تا چه اندازه میتوانند از تکرار تخلف جلوگیری کنند؟ جریمههای تخلفات پلاک در ایران از 90 هزار تا 700 هزار تومان
بر اساس اعلام پلیس، نصب پلاک متفرقه یا تغییر استاندارد آن 350 هزار تومان جریمه دارد و نداشتن پلاک در جلو یا عقب خودرو و ناخوانا بودن آن نیز 400 هزار تومان جریمه دارد. تغییر محل نصب پلاک و نصب نکردن پلاک بزرگتر در عقب وسایل نقلیه سنگین نیز هرکدام 90 هزار تومان جریمه دارد. همچنین اگر پلاک مخدوش شده باشد یا تغییراتی در آن انجام شده باشد، 700 هزار تومان جریمه دارد.
اگر بخواهیم تعرفه جرایم رانندگی 1405 را که توسط پلیس راهور اعلام شده، ملاک قرار دهیم، رتبه اول نرخ جرایم رانندگی متعلق به جریمه رانندگی در حالت مستی و تحتتأثیر مواد مخدر با رقم یک میلیون و پانصد هزار تومان است. همچنین این تخلف در صورتی که با خودروی شخصی انجام شود، 10 نمره منفی و با خودروهای حمل و نقل عمومی 20 نمره منفی دارد. چند جریمه گران قیمت در سال 1405 جریمه بوق زدن غیرمتعارف و به حرکت درآوردن وسیله نقلیه باربری بدون حفاظ ایمنی: یک میلیون تومان نرخ جریمه سبقت ممنوع و مخدوش کردن پلاک: 700 هزار تومان جریمه آلودگی صوتی، عدم رعایت مقررات حمل و نقل مواد خطرناک و عدم رعایت مقررات حمل بارهای ترافیکی و آلودگی صوتی بار سوم: 600 هزار تومان حداکثر مبلغ جریمه سرعت غیر مجاز، نرخ جریمه حرکات نمایشی، حرکت مارپیچ، حرکت با دندهعقب در بزرگراهها، مغایرت صورت وضعیت بار و مسافر و در آغوش گرفتن حیوانات: 500 هزار تومان مبلغ جریمه سبقت غیر مجاز در راههای دو طرفه تک باندی یا سبقت با استفاده از شانه راه: 500 هزار تومان جریمه رانندگی با وسایل حمل و نقل عمومی بیش از زمان مجاز، استفاده از موبایل حین رانندگی، عدم رعایت مقررات حمل بار و همچنین جریمه عبور از چراغ قرمز، آلودگی صوتی بار دوم و نداشتن یا ناخوانا بودن پلاک: 400 هزار تومان
و در نهایت، یکی از پرتکرارترین جریمهها که نبستن کمربند است، در آزادراه 150 هزار تومان و در معابر شهری 50 هزار تومان است. همچنین، نرخ جریمه پارک دوبل و مبلغ جریمه پارک ممنوع به ترتیب معادل 150 و 50 هزار تومان است که یکی از انواع جرایم رانندگی پرتکرار در کلانشهرها محسوب میشود.
مقایسه نرخ جرایم در کشورهای مختلف
اما برای اینکه مشخص شود جریمههای رانندگی در ایران تا چه اندازه میتوانند بازدارنده باشند، مقایسه این ارقام با کشورهای دیگر میتواند تصویر واضحتری از جایگاه جریمههای ایران ارائه دهد. به خصوص که دربرخی از کشورها، علاوه بر جریمه نقدی، مجازاتهایی مانند امتیاز منفی، تعلیق یا ضبط گواهینامه و حتی توقیف خودرو نیز وجود دارد.
در ادامه، نمونههایی از جریمههای کشورهای مختلف، جهت مقایسه با ایران، ارائه میشود.
کشور
تلفن همراه
کمربند ایمنی
چراغ قرمز
۱۰ کیلومتر سرعت بیشتر
آلبانی
۴۵–۹۰ یورو
۴۵ یورو
۹۰–۱۸۰ یورو
۴۵ یورو
آرژانتین
۲۰–۵۰ یورو
۱۰–۳۰ یورو
۳۰–۹۰ یورو
۱۰–۳۰ یورو
استرالیا
۲۱۰–۶۰۰ یورو + ۴–۵ امتیاز
۲۱۰–۴۲۰ یورو + ۳ امتیاز
۲۷۰–۳۹۰ یورو + ۳ امتیاز
۱۲۰–۲۱۰ یورو
اتریش
۵۰ یورو
۳۵ یورو
۷۰ یورو تا ۷۲۶ یورو
۳۰ یورو
بلاروس
۱۸–۳۷ یورو
۹–۱۸ یورو
۳۷–۹۲ یورو
۱۸–۵۵ یورو
بلژیک
۱۷۴ یورو
۱۱۶ یورو
۱۷۴ یورو
۵۳ یورو
بوسنی و هرزگوین
۲۵–۱۰۰ یورو
۲۰–۵۰ یورو
۵۰–۲۰۰ یورو + ۳ امتیاز
۲۰–۵۰ یورو
برزیل
۵۰ یورو + ۵ امتیاز
۵۰ یورو + ۵ امتیاز
۵۰ یورو + ۷ امتیاز
۲۲ یورو + ۴ امتیاز
بلغارستان
۲۵–۱۰۰ یورو
۲۵ یورو
۵۰–۱۵۰ یورو + ۸ امتیاز
۲۵ یورو
کانادا
۲۱۰–۷۰۰ یورو + امتیاز
۷۰–۳۵۰ یورو + امتیاز
۲۳۰–۳۵۰ یورو + ۳ امتیاز
۳۵–۷۰ یورو
شیلی
۳۵–۶۵ یورو
۳۵–۶۵ یورو
۶۵–۱۳۰ یورو
۳۵–۶۵ یورو
چین
۲۵ یورو + ۳ امتیاز
۶–۲۵ یورو + ۲ امتیاز
۲۵ یورو + ۶ امتیاز
۲۵ یورو + ۳ امتیاز
مصر
۶–۱۰ یورو
۲–۶ یورو
۱۰–۲۰ یورو
۶–۱۰ یورو
استونی
۸۰–۲۰۰ یورو
۶۰–۱۰۰ یورو
۲۰۰–۴۰۰ یورو
۶۰–۱۰۰ یورو
فنلاند
۱۰۰ یورو
۷۰ یورو
جریمه متناسب با درآمد
۲۰۰ یورو
فرانسه
۱۳۵ یورو + ۳ امتیاز
۱۳۵ یورو
۱۳۵ یورو + ۴ امتیاز
۶۸ یورو
آلمان
۱۰۰ یورو + ۱ امتیاز
۳۰ یورو
۹۰–۲۰۰ یورو + امتیاز و احتمال محرومیت
۲۰–۳۰ یورو
یونان
۱۰۰ یورو
۳۵۰ یورو
۷۰۰ یورو + تعلیق گواهینامه ۶۰ روزه
۴۰ یورو
مجارستان
۷۵ یورو
۷۵ یورو
۷۵ یورو
۷۵ یورو
ایسلند
۱۰۰ یورو
۱۰۰ یورو
۲۰۰ یورو
۶۵ یورو
هند
۱۱–۵۵ یورو
۱۱ یورو
۱۱–۵۵ یورو
۱۱–۲۲ یورو
ایرلند
۶۰ یورو + ۳ امتیاز
۶۰ یورو + ۳ امتیاز
۸۰ یورو + ۳ امتیاز
۸۰ یورو + ۳ امتیاز
اسرائیل
۲۴۰ یورو + ۴ امتیاز
۶۰ یورو + ۲ امتیاز
۲۴۰ یورو + ۱۰ امتیاز
۶۰ یورو
ایتالیا
۱۶۵–۶۶۱ یورو + ۵ امتیاز
۸۳–۳۳۳ یورو + ۵ امتیاز
۱۶۷–۶۶۵ یورو + ۶ امتیاز
۴۲–۱۷۳ یورو
جامائیکا
۱۸–۳۶ یورو
۱۲–۲۴ یورو
۳۰–۶۰ یورو
۱۸–۳۶ یورو
ژاپن
۱۱۵ یورو + ۳ امتیاز
هشدار/۱ امتیاز
۵۵ یورو + ۲ امتیاز
۵۵ یورو + ۱ امتیاز
مراکش
۲۸–۶۵ یورو
۲۸–۶۵ یورو
۶۵–۱۳۰ یورو
۲۸–۶۵ یورو
هلند
۳۸۰ یورو
۱۷۰ یورو
۲۸۰ یورو
۳۹–۶۶ یورو
نیوزیلند
۸۵ یورو + ۲۰ امتیاز
۸۵ یورو
۸۵ یورو + ۲۰ امتیاز
۴۵ یورو + ۱۰ امتیاز
نیجریه
۱۲–۲۴ یورو
۱۲ یورو
۳۰ یورو
۱۲–۳۰ یورو
مقدونیه شمالی
۶۵–۱۳۰ یورو
۵۰–۱۰۰ یورو
۱۰۰–۲۰۰ یورو + ۴ امتیاز
۵۰–۱۰۰ یورو
نروژ
۴۳۰ یورو
۱۳۰ یورو
۵۹۰ یورو
۲۲۰ یورو
پرو
۶۳ یورو
۴۲ یورو
۸۴ یورو
۴۲ یورو
لهستان
۱۱۷ یورو + ۱۲ امتیاز
۲۳ یورو + ۲ امتیاز
۱۱۷ یورو + ۶ امتیاز
۱۲ یورو
پرتغال
۱۲۰–۶۰۰ یورو
۱۲۰–۶۰۰ یورو
۱۲۰–۶۰۰ یورو
۶۰–۳۰۰ یورو
رومانی
۱۲۰–۳۰۰ یورو + ۴ امتیاز
۱۲۰–۳۰۰ یورو + ۲ امتیاز
۱۲۰–۳۰۰ یورو + ۴ امتیاز
۶۰–۱۵۰ یورو
روسیه
۱۵ یورو
۱۰ یورو
۱۰ یورو؛ تکرار: ۵۰۰۰ روبل یا تعلیق گواهینامه
تا ۱۰ کیلومتر بیشتر: بدون جریمه
عربستان سعودی
۳۵ یورو
۳۵ یورو
۷۰۰–۱۴۰۰ یورو
۷۰–۱۲۰ یورو
صربستان
۸۵–۱۷۰ یورو + ۲ امتیاز
۴۵–۸۵ یورو
۸۵–۳۴۰ یورو + ۳ امتیاز
۴۵–۱۷۰ یورو
سنگاپور
۶۶۰–۱۳۲۰ یورو + ۱۲ امتیاز
۸۰ یورو
۲۶۵ یورو + ۱۲ امتیاز
۱۰۰ یورو + ۴ امتیاز
اسلواکی
۱۰۰–۲۰۰ یورو + ۲ امتیاز
۶۰–۱۵۰ یورو
۱۵۰–۶۰۰ یورو + ۴ امتیاز
۳۰–۱۰۰ یورو
اسلوونی
۱۲۰ یورو + ۳ امتیاز
۱۲۰ یورو
۲۵۰ یورو + ۴ امتیاز
۵۰–۱۲۰ یورو
آفریقای جنوبی
۲۵–۵۲ یورو
۲۵ یورو
۶۵–۱۳۰ یورو
۲۵–۶۵ یورو
کره جنوبی
۴۸ یورو + ۱۵ امتیاز
۲۰ یورو
۴۲ یورو + ۱۵ امتیاز
۲۰ یورو
اسپانیا
۲۰۰ یورو + ۶ امتیاز
۲۰۰ یورو + ۴ امتیاز
۲۰۰ یورو + ۴ امتیاز
۱۰۰ یورو
سوئد
۱۳۰ یورو
۱۳۰ یورو
۴۳۵ یورو
۱۷۵ یورو
سوئیس
۱۰۰ یورو
۶۰ یورو
۲۵۰ یورو
۱۲۰ یورو
تایلند
۱۰–۲۶ یورو
۱۳ یورو
۲۶ یورو
۱۳–۲۶ یورو
ترکیه
۱۳۰ یورو
۶۵ یورو
۱۳۰ یورو
۵۰ یورو
اوکراین
۱۲ یورو
۱۲ یورو
۱۲ یورو
۸ یورو
امارات متحده عربی
۲۰۰ یورو + ۴ امتیاز
۱۰۰ یورو + ۴ امتیاز
۲۵۰ یورو + ۱۲ امتیاز + توقیف خودرو
۷۵ یورو
بریتانیا
۲۰۰ یورو + ۶ امتیاز
۱۰۰ یورو؛ تا ۵۰۰ یورو در دادگاه
۱۰۰ یورو + ۳ امتیاز
۱۰۰ یورو + ۳ امتیاز
آمریکا
۴۵–۴۵۰ یورو، بسته به ایالت
۲۳–۱۸۰ یورو
۹۰–۴۵۰ یورو
۴۵–۱۸۰ یورو
میزان بازدارندگی جریمههای رانندگی در کشورهای مختلف
مقایسه تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد بازدارندگی جریمهها فقط به مبلغ جریمه وابسته نیست و عواملی مانند احتمال شناسایی، امتیاز منفی و احتمال تعلیق یا از دست دادن گواهینامه نیز اهمیت زیادی دارند.
آمریکا: جریمه نقدی در کنار امتیاز منفی و احتمال تعلیق گواهینامه اجرا میشود. پژوهشها نشان میدهد افزایش جریمه زمانی بازدارندگی بیشتری دارد که احتمال شناسایی و اجرای قانون نیز بالا باشد.
آلمان: ترکیب جریمه، امتیاز منفی و محدودیتهای مربوط به گواهینامه، نقش مهمی در بازدارندگی دارد.
هند: پس از افزایش زیاد جریمهها در سال ۲۰۱۹، یک مطالعه نشان داد که این امر باعث کاهش ۴۰.۴ درصدی مرگومیر قربانیان تصادفات و ۲۷.۲ درصدی مراجعات ناشی از تصادف شده است. البته این کاهشها را نمیتوان فقط به جریمهها نسبت داد.
برزیل: پس از اجرای قانون سختگیرانهتر ترافیکی، مطالعهای کاهش ۲۱.۳ درصدی تصادفات و ۲۴.۷ درصدی مرگهای فوری ناشی از تصادفات را گزارش کرد. در این نظام، جریمههای سنگین با سیستم امتیازی و خطر از دست دادن گواهینامه همراه بود.
کره جنوبی: تجربه این کشور نشان میدهد جریمه نقدی بهتنهایی بازدارندگی محدودی دارد و ترکیب آن با امتیاز منفی و مجازاتهای مرتبط با گواهینامه اثر بیشتری ایجاد میکند.
تجربه این کشورها نشان میدهد برای بازدارندگی، صرفاً افزایش مبلغ جریمه کافی نیست. احتمال بالای شناسایی و اجرای مجازاتهایی مانند امتیاز منفی و تعلیق گواهینامه نقش تعیینکنندهتری دارند.
