بازاری که اعتمادش را می‌بلعد + فایل صوتی

 نرخ نفوذ بیمه، یعنی نسبت حق بیمه به تولید ناخالص داخلی، همچنان تنها بین ۲ تا ۲.۵درصد باقی مانده است. درحالی‌که، میانگین جهانی ۷.۴درصد و در کشورهای توسعه‌یافته بیش از ۱۰ درصد است. این ترکیب نشان می‌دهد که رشد اسمی حق بیمه عمدتا ناشی از افزایش متوسط حق بیمه بوده است، نه گسترش دامنه پوشش و انتقال ریسک. روند سودآوری، این معما را برجسته‌تر می‌کند. یکی از پنج شرکت بزرگ بیمه‌ای کشور در دوره‌های اخیر مسیر صعودی چشم‌گیری را طی کرده است. به‌گونه‌ای‌که در سال مالی۱۴۰۴ با رشد ۴۸۶درصدی، سود خالصی معادل ۵۹۵۲‌میلیارد تومان (با سود هر سهم ۱۷۰۱ریال) و درآمد حق بیمه‌ای حدود ۵۰همت ثبت کرد. در ۶ماه نخست ۱۴۰۵ نیز، دوره‌ای که شرایط اقتصادی کشور رکودی بوده و نرخ رشد اقتصادی منفی ۱۰درصد اعلام شده است، این روند ادامه یافت و سود خالص شرکت با رشد ۳۸۱درصدی به حدود ۴۹۸۹‌میلیارد تومان رسید.

یک معیار ساده مبتنی بر علم بیم‌سنجی می‌تواند چارچوب تحلیل را روشن کند. در یک بازار رقابتی، قیمت منصفانه هر واحد بیمه باید برابر با احتمال وقوع حادثه مرتبط با موضوع بیمه‌نامه باشد. در قیمت‌گذاری منصفانه، سود اقتصادی نمی‌تواند بزرگ‌تر از صفر شود. اگر سود اقتصادی مثبت باشد، قطعا قیمت هر واحد بیمه بیش از احتمال وقوع رخداد برای خطر مورد بیمه است. یعنی، بیمه‌شده ریسک‌گریز برای خرید بیمه‌نامه بهایی می‌پردازد که در مقابل مبلغ جبران انجام‌شده، بسیار بالاتر از قیمت رقابتی (احتمال وقوع سانحه) است. نتیجه چنین وضعیتی آن است که شهروندان تنها برای بخشی از خطر احتمالی پوشش بیمه‌ای خریداری می‌کنند. این در حالی است که افراد ریسک‌گریز در صورت منصفانه بودن قیمت‌گذاری بیمه، تمام خطر پیش روی خود را بیمه می‌کردند؛ امری که به افزایش نرخ نفوذ بیمه می‌انجامید. اکنون پرسش این است که چرا صنعت بیمه ایران در تله نرخ نفوذ پایین و در عین حال سودآوری بالای شرکت‌های بیمه گرفتار شده است. این نوشتار با ارائه شواهدی از سازوکارهای طراحی شده در شرکت‌های بیمه برای مدیریت خسارت، گوشه‌هایی از این معما را بازمی‌گشاید. سازوکارهای شکلی خروج از تعهد …