تفاوت کیف پول با کارت بانکی؟

آرمان امروز : یک پژوهشگر حقوق بانکی ضمن برشمردن ویژگی‌های کیف پول ایران گفت: اگر کیف پول بتواند پرداخت را ساده‌تر، اعتبار را دسترس‌پذیرتر، خرید را هدفمندتر و خدمات بانکی را شخصی‌تر کند، می‌تواند به یکی از ابزارهای مهم تحول نظام بانکی و پرداخت کشور تبدیل شود. علی نظافتیان در گفت و گویی درباره مزیت‌ها و نقش طرح جدید بانک مرکزی به نام کیف پول ایران اظهار کرد: در ادامه گام های قبلی، بانک مرکزی در تابستان سال ۱۳۹۹، ویرایش پنجم «ضوابط فعالیت مؤسسات اعتباری و راهبران کیف الکترونیک در نظام پرداخت کشور» را به شبکه بانکی ابلاغ کرده است. از عنوان این مصوبه می‌توان دریافت که کیف الکترونیکی پول، در درجه نخست، ابزاری برای انجام پرداخت‌های الکترونیکی در چارچوب نظام پرداخت کشور است.

او ادامه داد: بر اساس تعریف بانک مرکزی، کیف الکترونیکی پول ابزاری است که توسط مؤسسه اعتباری صادر می‌شود و امکان پرداخت وجه از دارنده کیف به پذیرنده را فراهم می‌کند. در این چارچوب، انواع مختلفی از کیف پول، از جمله کیف پول درون‌خط و برون‌خط، فراگیر و غیر فراگیر، تجاری و شخصی پیش‌بینی شده است. به گفته این کارشناس حقوق بانکی، به زبان ساده، کیف پول الکترونیکی را می‌توان یک ابزار دیجیتال برای انجام پرداخت‌های سریع و عمدتاً خرد دانست. از این رو مشتری با دریافت کیف پول از بانک یا مؤسسه اعتباری، می‌تواند آن را شارژ کرده و از موجودی آن برای خرید کالا و خدمات استفاده کند.

نظافتیان ادامه داد: البته در مدل‌های پیشرفته ‌تر، کیف پول می‌تواند علاوه بر موجودی نقدی، محل تخصیص اعتبار خرید نیز باشد؛ به این معنا که بانک بر اساس اعتبارسنجی مشتری، سقف مشخصی از اعتبار را در اختیار او قرار دهد تا بتواند از پذیرندگان مشخص خرید کند و در آینده آن را بازپرداخت کند. در این میان، «راهبر کیف الکترونیکی» نیز نقش مهمی دارد. راهبر، شخص حقوقی است که مطابق ضوابط بانک مرکزی و بر اساس قرارداد با مؤسسه اعتباری، در حوزه ارائه خدمات مرتبط با صدور و پذیرندگی کیف الکترونیکی فعالیت می‌کند.

مهم‌ترین کاربردهای کیف پول

این کارشناس حقوق بانکی با بیان اینکه مهم‌ترین کاربرد کیف پول الکترونیکی را باید در پرداخت‌های خرد و پرتعداد دانست گفت: پرداخت‌هایی که انجام آنها با پول نقد یا کارت بانکی ممکن است با اصطحکاک بیشتری همراه باشد. خریدهای روزمره از فروشگاه‌ها، پرداخت کرایه حمل‌ونقل، خرید از رستوران‌ها و کافه‌ها، پرداخت‌های اینترنتی و استفاده از QR Code از جمله این موارد هستند.

وی افزود: کیف پول همچنین می‌تواند در پرداخت قبوض و خدمات، پرداخت‌های سازمانی، بن خرید کارکنان، اعتبار خرید مشتریان و برنامه‌های وفاداری مورد استفاده قرار گیرد. به‌ویژه در حوزه سازمانی، کیف پول می‌تواند کاربردهای قابل توجهی داشته باشد؛ برای مثال یک سازمان می‌تواند اعتبار مشخصی برای غذای کارکنان یا خرید کالا و خدمات در اختیار آنها قرار دهد، بدون اینکه این مبلغ الزاما به‌صورت نقدی در اختیار فرد قرار گیرد.

این کارشناس حقوق بانکی عنوان کرد: البته باید توجه داشت که کیف پول صرفا یک «کارت بانکی جدید» نیست. کارت بانکی عمدتاً وسیله دسترسی به حساب و انجام پرداخت است، در حالی که کیف پول می‌تواند علاوه بر پرداخت، قابلیت‌هایی مانند اعتبار خرید، تخفیف، پاداش، بازگشت وجه، پرداخت هدفمند و ارائه خدمات متنوع به مشتری را نیز در خود جای دهد. بنابراین اگر کیف پول صرفاً همان کاری را انجام دهد که امروز کارت بانکی انجام می‌دهد، انگیزه چندانی برای مشتری ایجاد نخواهد کرد. مشتری زمانی کیف پول را به کارت بانکی یا پول نقد ترجیح می‌دهد که کیف پول برای او مزیت واقعی و قابل لمس ایجاد کند؛ برای مثال پرداخت سریع‌تر، تخفیف، اعتبار خرید، خدمات ویژه یا امکان استفاده آسان‌تر از خدمات مختلف.

کیف پول و اعتبار خرید

او با بیان اینکه به نظر می رسد یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های آینده کیف پول، تبدیل آن به ابزار اعتباردهی و خرید اعتباری یا BNPL است عنوان کرد: برای مثال، بانک می‌تواند بر اساس سابقه مالی و اعتبارسنجی مشتری، ۵۰ میلیون تومان اعتبار خرید در اختیار او قرار دهد. مشتری این اعتبار را صرفاً نزد پذیرندگان مشخص و برای خرید کالا و خدمات مصرف می‌کند و سپس در مدت معین آن را به بانک بازپرداخت می‌کند. در این مدل، کیف پول دیگر فقط یک ابزار پرداخت نیست، بلکه به حلقه اتصال بانک، مشتری، اعتبار و پذیرنده تبدیل می‌شود. این موضوع برای بانک‌های تجاری و جامع می‌تواند فرصت مهمی برای ایجاد درآمدهای جدید و توسعه رابطه با مشتری باشد. از این منظر، کیف پول را می‌توان در پنج حوزه مهم برای بانک‌ها تعریف کرد: پرداخت، اعتبار، وفاداری مشتری، خدمات سازمانی و اتصال بانک به اکوسیستم کسب‌وکارها.

آیا کیف پول باید متمرکز باشد؟