نسل زد؛ نه نسلی سرکش، بلکه نسلی با حقوق متفاوت / نسل زد محصول جهانی است که بزرگسالان ساخته‌اند/ تفاوت نسل زد ایرانی با نوجوانان کشورهای دیگر

الهه جعفرزاده: نسل زد را نمی‌توان صرفاً نسلی دانست که بیشتر از نسل‌های قبل از تلفن همراه و شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کند. بخش مهمی از هویت، روابط، یادگیری و تجربه زیسته این نسل در فضای دیجیتال شکل گرفته است؛ موضوعی که تفاوت‌های نسلی را از سطح سلیقه و سبک زندگی فراتر می‌برد و پرسش‌های تازه‌ای درباره حقوق کودک، حریم خصوصی، آزادی بیان و استقلال نوجوانان مطرح می‌کند.

دکتر محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حقوق بین‌الملل کودکان، در گفت‌وگو با خبرآنلاین، از ضرورت فهم جهان نسل زد و بازنگری در نگاه بزرگسالان به این نسل می‌گوید. مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید: سیدناصری -  پژوهشگر حقوق بین‌الملل کودکان

نسل زد واقعاً نسلی متفاوت است یا صرفاً در محیط متفاوتی رشد کرده است؟

نسل زد را باید نسلی دانست که در جهان دیجیتال اجتماعی شده است. تفاوت اصلی این نسل با نسل‌های پیشین، فقط در میزان استفاده از فناوری نیست؛ بلکه به محیطی برمی‌گردد که در آن رشد کرده و جهان را شناخته است. نسل‌های قبل با کمبود اطلاعات مواجه بودند، اما نسل زد در شرایط وفور اطلاعات زندگی می‌کند. این نسل امکان دارد در زمانی کوتاه به اطلاعات و دیدگاه‌های مختلف دسترسی پیدا کند و حتی صدای خود را در مقیاسی جهانی به گوش دیگران برساند.

البته این وضعیت در کنار فرصت‌ها، چالش‌هایی هم دارد؛ از جمله مقایسه اجتماعی، قضاوت دائمی و فشار الگوریتم‌ها. ردپای دیجیتال نیز بخشی از تجربه زندگی این نسل شده است. بنابراین، تفاوت نسل زد را باید در زیست‌جهان متفاوت او بررسی کرد؛ نسلی که بخش مهمی از روابط و تجربه‌هایش در محیطی شکل می‌گیرد که مرزهای آن با جهان واقعی همیشه روشن نیست.

چرا برخی بزرگسالان نسل زد را کم‌حوصله، فردگرا یا ناسازگار می‌دانند؟

بخشی از این قضاوت‌ها ناشی از شکاف میان تجربه زیسته نسل‌های مختلف است. بزرگسالان معمولاً رفتار نسل جدید را با معیارهایی می‌سنجند که از تجربه دوران کودکی و نوجوانی خودشان به دست آورده‌اند؛ درحالی‌که نسل زد در شرایط اجتماعی و ارتباطی متفاوتی رشد کرده است. نباید هر تفاوتی را به‌معنای انحراف یا ضعف تلقی کرد. …