این رخداد حاصل یک عامل واحد نبود؛ سامانه بارشی شدید، رطوبت دریای خزر، اثر توپوگرافی البرز، بارشهای کوتاهمدت و پرشدت، توسعه سطوح نفوذناپذیر شهری و محدودیت ظرفیت شبکه جمعآوری روانآب در کنار هم باعث شدند حجم بزرگی از آب در مدت کوتاه روی شهر متمرکز شود.
باران سنگین، نخستین حلقه زنجیره سیلاب
سامانه بارشی اخیر از اواخر وقت دوشنبه ۱۶ شهریور وارد گیلان شد و طی ساعات بعد بارشهای شدیدی را در بخشهایی از استان رقم زد. در رشت نیز بیش از ۱۰۰ میلیمتر بارندگی در حدود ۱۰ ساعت گزارش شد؛ رقمی که برای یک شهر، آن هم در یک بازه زمانی کوتاه، میتواند حجم بسیار بزرگی از روانآب تولید کند.
شدت بارش در نقاط دیگر استان نیز قابل توجه بود؛ بهگونهای که در املش ۱۴۴ میلیمتر، سیاهکل ۱۰۳ میلیمتر و لنگرود حدود ۹۵ تا ۹۸ میلیمتر بارش ثبت شد.
در چنین شرایطی مسئله فقط مجموع بارندگی نیست؛ سرعت بارش اهمیت تعیینکننده دارد. هنگامی که حجم زیادی آب در مدت کوتاه وارد محیط شود، خاک و شبکه زهکشی فرصت کافی برای جذب و انتقال آن ندارند و بخش قابل توجهی از آب به روانآب سطحی تبدیل میشود.
خزر و البرز؛ ترکیبی که رطوبت را به بارش تبدیل میکند
رشت در موقعیتی جغرافیایی قرار دارد که آن را در برابر بارشهای سنگین مستعد میکند. مجاورت با دریای خزر، منبع بزرگ رطوبت، و قرار گرفتن در محدوده اثرگذاری البرز، شرایط ویژهای برای شکلگیری بارش ایجاد میکند.
به گفته کارشناسان هواشناسی گیلان، در سامانه اخیر رطوبت دریای خزر و اثر توپوگرافی البرز از عوامل مؤثر در تقویت بارش بودند.
به زبان ساده، هوای مرطوب وارد منطقه میشود و برخورد جریان هوا با شرایط توپوگرافی میتواند به صعود هوا و تقویت ابرها و بارش منجر شود. بنابراین وقوع بارشهای سنگین در گیلان پدیدهای بیسابقه یا غیرقابل انتظار نیست؛ مسئله اصلی، میزان آسیبپذیری شهر در برابر چنین بارشهایی است.
وقتی آسفالت، راه نفوذ آب را میبندد
یکی از مهمترین بخشهای این معادله، خود شهر است. …
