مهم‌ترین تحول در اندیشه فقهی امام خمینی(ره) گسترش دایره فقاهت از احکام فردی به عرصه امت‌سازی بود.

کارشناس احکام با اشاره به اینکه هر ازدواج شرعی، احکام و حقوقی را به دنبال دارد، اظهار داشت: شروطی که در جلسه خواستگاری مطرح می‌شود، اگر شرعی باشد و عقد بر مبنای آن جاری گردد، بر زن و مرد واجب است که آن شروط را رعایت کنند و عدم رعایت آنها، حرام شرعی محسوب می‌شود.

بنا بر فتوای رهبر شهید انقلاب، مسح همزمان هر دو پا در وضو بنا بر احتیاط صحیح نیست و نمازگزار باید ابتدا پای راست و سپس پای چپ را مسح نماید.

نماینده آیت‌الله شبیری زنجانی با اشاره به حکم ازدواج دختر باکره‌ای که پدرش فوت کرده، گفت: اگر پدر و جدّ پدری در قید حیات نباشند، دختر رشید می‌تواند خود برای ازدواج تصمیم بگیرد.

در عصری که معنویت به نمایش و عرفان به ظواهر سطحی تنزل یافته، یاد آیت‌الله سید علی قاضی طباطبایی، گوهری ناب از سنت اخلاقی حوزه نجف، راهگشای فهمی عمیق از سلوک حقیقی است. سلوکی که در تهذیب نفس، عبادت خالصانه و خدمت بی‌منت تنفس می‌کند.

شفقنا- مراسم ترحیم و بزرگداشت حجت الاسلام والمسلمین عباس ظهیری، عضو دفتر رهبری شهید انقلاب و کمیته فقهی مرکز موضوع شناسی احکام فقهی، روز جمعه (۸ خرداد ۱۴۰۵) بعد از نماز مغرب و عشاء در مسجد رفعت قم برگزار شد. عکاس: هادی چهره قانی

حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنه‌ای به استفتائی پیرامون «عمل به وصیت های سلبی» پاسخ گفته‌اند.

گسست نسلی در حوزه دینداری حاصل تعارض با خدا و معنویت نیست، بلکه ناشی از ناکارآمدی ادبیات رسمی و یک‌سویه رسانه‌های دینی در اقناع ذهن پرسش‌گر جوانان است.

حضرت آیت الله سیستانی به استفتائی پیرامون «موارد جواز و عدم جواز دروغ» پاسخ گفتند.

دکتر سبحانی کارشناس حوزه کودک معتقد است که روایت داستان‌های مذهبی برای نسل جدید باید بر محور دوستی و امنیت باشد تا از ایجاد تصویر خشن از خداوند در ذهن آن‌ها جلوگیری شود.

بررسی آموزه‌های فقهی نشان می‌دهد که قربانی کردن نه یک عمل خشونت‌آمیز، بلکه آیینی قدسی با رعایت دقیق‌ترین اصول اخلاقی و انسانی در قبال حیوانات برای تامین نیاز محرومان است.

رئیس مرکز موضوع‌شناسی احکام فقهی با اعلام نرخ زکات فطریه رمضان ۱۴۴۷ گفت حداقل فطریه امسال به ازای هر نفر بر مبنای گندم ۲۰۰ هزار تومان، برنج وارداتی ۵۰۰ هزار و برنج ایرانی ۹۰۰ هزار تومان تعیین شد.

حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنه‌ای به استفتائی پیرامون «صحت قرائت در اقتدا به امام جماعت» پاسخ گفته‌اند.

در پاسخ به سؤالی درباره حکم استفاده از سود سپرده‌های بانکی، حجت‌الاسلام والمسلمین فلاح‌زاده با اشاره به نظر رهبر شهید انقلاب توضیح داد که مقررات بانکی بدون ربا که به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده و مورد تأیید شورای نگهبان است، از نظر شرعی اشکالی ندارد.

حضرت آیت الله العظمی سیستانی فتاوی درباره « وظیفه کسی که قدرت بر قربانی ندارد» بیان کرده است.

آیت الله العظمی نوری همدانی به استفتائی پیرامون «خمس مبلغ ثبت‌نام حج و سود بانکی آن» پاسخ گفتند.

از جمله امور استحبابی در اوّلین لحظات تولّد، گفتن اذان در گوش راست و اقامه در گوش چپ نوزاد است.

حضرت آیت الله مکارم شیرازی به استفتائی پیرامون «اجاره منزل به صورت تمام رهن» پاسخ گفتند.

حضرت آیت الله شبیری زنجانی به استفتائی پیرامون «دریافت پورسانت در معاملات» پاسخ گفتند.

حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنه‌ای به استفتائی پیرامون «زمین اضافه شده به مسجد» پاسخ گفته‌اند.

حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنه‌ای به استفتائی پیرامون «امر به معروفِ افراد بانفوذ و موقعیت اجتماعی خاص» پاسخ گفته‌اند.

حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنه‌ای به استفتائی پیرامون «بدهی بابت شارژ آپارتمان» پاسخ گفته‌اند.

حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنه‌ای به استفتائی پیرامون «شرط برائت ذمه از حقوق مدرسه» پاسخ گفته‌اند.

حضرت آیت‌الله نوری همدانی تصریح کردند که پرداخت وجوهات شرعی مقلدینِ امام شهید به رهبر معظم انقلاب موجب برائت ذمّه خواهد بود.

حضرت آیت الله العظمی شبیری زنجانی به پرسشی درباره «تصادفات با خودروی پارک‌شده و فرار از صحنه» پاسخ گفته است.

بیست‌ویکم ذیقعده سال ۵۳۶ هجری قمری، نقطه پایانی بر یکی از مهم‌ترین آثار تفسیری جهان اسلام گذاشته شد؛ تفسیری که قرن‌ها بعد همچنان در حوزه‌های علمی و محافل قرآنی مورد مراجعه است. «مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن» اثر ماندگار شیخ فضل بن حسن طبرسی، از برجسته‌ترین تفاسیر شیعه به شمار می‌رود؛ تفسیری که با ترکیب …

جنبش تحریم تنباکو در دوران قاجار، فراتر از یک مخالفت اقتصادی، نخستین رویارویی فراگیر ملت ایران با نفوذ استعمار و استبداد با هدایت مرجعیت دینی بود. فتوای میرزای شیرازی، نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران است که قدرتِ نرمِ نهاد روحانیت را در برابر قراردادهای ننگینِ بیگانه به اثبات رساند و مسیر بیداری اسلامی …

حضرت آیت‌الله العظمی سیستانی به پرسشی درباره «فاصله انداختن بین دونماز» واجب پاسخ گفته است.

درباره اصول امانتداری و احترام به حقوق دیگران، نکاتی در رساله‌ی عملیه‌ی حضرت آیت الله سیستانی در بخش فقه غرب نشینان بیان شده، که بایسته است، راهنمای عمل قرار گیرد.

مسئله وحدت و پرهیز از تفرقه همواره یکی از مباحث مهم در اندیشه سیاسی اسلامی بوده است. قرآن کریم مسلمانان را به چنگ زدن به ریسمان الهی و دوری از پراکندگی فراخوانده و بسیاری از عالمان دینی نیز بر ضرورت حفظ انسجام امت اسلامی تأکید کرده‌اند. اما این پرسش همچنان مطرح است که آیا «وحدت» صرفاً یک توصیه اخلاقی …

حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنه‌ای به استفتائی پیرامون «خسارت و حق الناس در کودکان غیربالغ» پاسخ گفته‌اند.

حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنه‌ای به استفتائی پیرامون «معاملات آنلاین طلای آب‌شده در فضای مجازی» پاسخ گفته‌اند.

۱۷ ذی القعده سالروز درگذشت آیت‌الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی، فقیه برجسته شیعه و بنیان‌گذار حوزه علمیه قم است؛ شخصیتی که در یکی از حساس‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر ایران، با دوراندیشی و تدبیر، حوزه‌ای را پایه‌گذاری کرد که بعدها به مهم‌ترین مرکز علمی و دینی شیعیان در جهان تبدیل شد.

روز بزرگداشت شیخ صدوق فرصتی است برای بازخوانی میراث علمی یکی از بزرگ‌ترین محدثان تاریخ تشیع؛ عالمی که در روزگاری پرچالش، با تألیف کتابی با عنوان معنادار «آن‌گاه که فقیهی در دسترس نیست»، کوشید دین را به زبانی روشن و قابل فهم در اختیار مردم قرار دهد و پیوند جامعه شیعه را با معارف اهل‌بیت(ع) استوار نگه …

حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنه‌ای به استفتائی پیرامون «وظیفه مأموم در صورت قرائت اشتباه امام» پاسخ گفته‌اند.

حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنه‌ای به استفتائی پیرامون «فروش اجناس قبلی با قیمت جدید در زمان تورم» پاسخ گفته‌اند.

یک پژوهشگر دینی گفت: قطعاً از بین بردن فقر و ایجاد تعادل اجتماعی از اهداف اصلی پرداخت زکات هستند و برای پرداخت‌کننده آن نیز سبب رشد ایجاد رشد روحی و معنوی می‌شود.

نماینده دفتر مقام معظم رهبری، به استفتایی با موضوع «شرایط احراز استطاعت مالی برای واجب‌الحج شدن» پاسخ داده است.

حضرت آیت الله العظمی سیستانی به پرسشی درباره «مخالفت با استخاره» پاسخ گفته است.

یک استاد حوزه علمیه قم با اشاره به نظرات مراجع و احکام فقهی در باب تقلید از رهبر شهید انقلاب گفت: تمام مراجع، تقلید از آیت‌الله خامنه‌ای را برای مقلدین آنها جایز بلکه واجب می‌دانند ولی در فرض اعلمیت ایشان که حدود و میزان آن مقداری محل بحث است، نظراتی وجود دارد.

یک استاد حوزه علمیه قم با اشاره به نظرات مراجع و احکام فقهی در باب تقلید از رهبر شهید انقلاب گفت: تمام مراجع، تقلید از آیت‌الله خامنه‌ای را برای مقلدین آنها جایز بلکه واجب می‌دانند ولی در فرض اعلمیت ایشان که حدود و میزان آن مقداری محل بحث است، نظراتی وجود دارد.

شفقنا- استاد درس خارج فقه حوزه علمیه قم با بیان اینکه در فقه رایج ما بیشتر بر روایات تکیه می­ شود، گفت: ائمه (ع) به ویژه امام باقر(ع) و امام صادق (ع) با توجه به واقعیت موجود در زمان خویش، به بیان احکام الهی می ­پرداختند و به مسائل مورد ابتلای مردم در زمانه خویش [ ]

رئیس مرکز موضوع‌شناسی احکام فقهی با اعلام نرخ زکات فطریه رمضان ۱۴۴۷ گفت حداقل فطریه امسال به ازای هر نفر بر مبنای گندم ۲۰۰ هزار تومان، برنج وارداتی ۵۰۰ هزار و برنج ایرانی ۹۰۰ هزار تومان تعیین شد.

رئیس مرکز موضوع‌شناسی احکام فقهی:نرخ زکات فطریه رمضان ۱۴۴۷ براساس نرخ گندم، برنج وارداتی و برنج ایرانی محاسبه و اعلام شده است. طبق نظر مراجع تقلید، حداقل زکا...

رئیس مرکز موضوع‌شناسی احکام فقهی گفت: نرخ زکات فطریه رمضان ۱۴۴۷ براساس نرخ گندم، برنج وارداتی و برنج ایرانی محاسبه و اعلام شده است.

رئیس مرکز موضوع‌شناسی احکام فقهی گفت: نرخ زکات فطریه رمضان ۱۴۴۷ براساس نرخ گندم، برنج وارداتی و برنج ایرانی محاسبه و اعلام شده است.

رئیس مرکز موضوع‌شناسی احکام فقهی دربارۀ نرخ زکات فطریه رمضان 1447 سخن گفت.

بر این اساس قیمت قوت غالب گندم که توسط مرکز فقهی موضوع‌شناسی احکام، به تفکیک استان محل سکونت مقلدین استخراج شده است.

رئیس مرکز موضوع‌شناسی احکام فقهی گفت: نرخ زکات فطریه رمضان 1447 محاسبه و اعلام شده است.

موسس مرکز موضوع‌شناسی احکام فقهی گفت: مقلدان حضرت آقا می‌توانند با استناد به فتوای یک مجتهد و مرجع تقلید زنده، شرایط بقا را حفظ کنند. بنابراین شما می‌توانید از میان مراجع تقلیدی که می‌شناسید و زنده هستند، به فتواهایشان مراجعه کنید.

نماز جمعه از ارکان مهم عبادات در دین اسلام است و به دلیل ویژگی‌های خاص خود، احکام ویژه‌ای دارد. این نماز در شرایط مختلف، از جمله اشتباهات امام و مأموم و جواز شرکت بانوان، نیاز به آگاهی و دقت بیشتر دارد.

حضرت آیت الله العظمی شبیری زنجانی به پرسشی درباره «مسافرت در ماه رمضان و برگشت قبل از ظهر» پاسخ گفته است.

مروری کوتاه بر خبر پاسخ رهبر معظم انقلاب به سوالی درباره زمان انجام کفاره روزه منتشر شد. مروری کوتاه بر احکام روزه همزمان با فرا رسیدن ماه مبارک رمضان، پرسش و پاسخ‌های منتخب فقهی مطابق با فتاوی رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، در مورد احکام روزه‌داری منتشر شده است. پاسخ به یک استفتاء

اکثر فقها مثل مقام معظم رهبری، سیستانی و مکارم شیرازی در این مورد بر این نظرند که اگر برداشتن کاشت ناخن ممکن نبوده و با سختی و مشقت همراه باشد در این صورت برای صحت غسل و وضو لازم است تا به روش جبیره اقدام شود.

دفتر آیت‌الله خامنه‌ای به استفتائی درباره حکم شرعی کفاره روزه نگرفتن افراد غیر مقید پاسخ گفتند.

 آیت‌الله مکارم شیرازی به پرسشی درباره « رنگ کردن مو در حال روزه» پاسخ گفته است.

بر اساس احکام فقهی، در ماه رمضان نمی‌توان به‌جز روزه واجب این ماه نیت دیگری کرد؛ مگر در شرایط خاصی مانند سفر که روزه رمضان بر فرد واجب نیست.

بر اساس احکام فقهی، در ماه رمضان نمی‌توان نیت روزه‌ای غیر از روزه واجب این ماه را کرد؛ با این حال، برای مسافری که امکان گرفتن روزه رمضان را ندارد و پیش‌تر نذر روزه مستحبی در سفر کرده است، استثنایی در نظر گرفته شده است.

ایسنا/ رئیس کل دادگستری استان قم با تأکید بر بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی حوزه و دانشگاه، از تأسیس دبیرخانه دائمی تحلیل آراء قضایی در قم با هدف ارتقای دانش قضات و کیفیت صدور احکام خبر داد. حجت‌الاسلام والمسلمین سیدکاظم موسوی در بازدید از دانشگاه قم با اشاره به جایگاه والای استان به عنوان مرکز فقهی و

بررسی جامع حکم پوشش زیورآلات زنانه در برابر نامحرم با توجه به تعریف زینت در اسلام، عرف جامعه، انواع زیورآلات قیمتی و غیرقیمتی و دیدگاه های فقهی و فرهنگی.

 حضرت آیت الله العظمی سیستانی به پرسشی درباره «ضعف در روزه داری» پاسخ گفته است.

همان خدایی که روزه را بر ما واجب کرده، به‌تناسب شرایط جسمی افراد و درصورت وجود وضعیتی که روزه‌داری نه‌تنها فواید باطنی خود را برای فرد به ارمغان ندارد، بلکه ممکن است ضرر هم داشته باشد، او را معاف می‌کند.

زمینه زمامداری از نوع استبداد و تفرعن را ناآگاهی ملت‌ها از حقوق خویش و تکالیف زمامداران فراهم می‌آورد. اگر مردمی آگاه و ناظر و پرسشگر باشند گرفتار فرعون نخواهند شد.نایینی سپس به تفصیل با استناد به قرآن و سنت و نیز شیوه حکمرانی پیامبر(ص) و حضرت علی(ع) اثبات می‌کند که نظام سیاسی اسلام از نوع دوم یعنی …

 آیت‌الله العظمی صافی در استفتائی به پرسشی‌هایی درباره ماه رمضان پاسخ گفته است.

به گفته نوری‌زاده: مدرنیته تکانه‌های شدیدی در اندیشه ایرانیان ایجاد کرد. آن‌ها در پاسخ به سوال «چرا عقب مانده‌ایم؟» به جواب‌های مختلف و گاه متناقضی رسیده و نسخه‌های متعددی نیز در دستور کار قرار دادند. این نسخه‌ها در طول ۱۵۰ سال گذشته ثابت کرده‌اند که هم‌چنان باگ دارند. و هم‌چنان باید درباره اصول و مبانی …

حجت الاسلام سید محمدتقی محمدی از کارشناسان احکام شرعی به سؤالات پیرامون «قضا و کفاره روزه بیماران سال گذشته» پاسخ داد.

رعایت حرمت نام خداوند، آیات قرآن و اسامی انبیا و اهل‌بیت(ع) از مهم‌ترین جلوه‌های تعظیم شعائر الهی در فقه اسلامی است. با گسترش چاپ، بازیافت کاغذ، تولید زیورآلات مذهبی و کاربردهای نوین رسانه‌ای، پرسش‌های متعددی درباره چگونگی نگهداری، امحا و لمس اسماء متبرکه مطرح می‌شود.

رهبر معظم انقلاب در استفتائی پیرامون «فراموشی نیت روزه» پاسخ گفتند.

خورشیدگرفتگی همواره یکی از پدیده‌های شگفت‌انگیز طبیعی بوده که علاوه بر جنبه‌های علمی، در فرهنگ دینی مسلمانان نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. در فقه اسلامی، وقوع خورشیدگرفتگی صرفاً یک رویداد نجومی نیست، بلکه احکام و دستوراتی عبادی را نیز به همراه دارد که دانستن آن برای مؤمنان ضروری است.

آیت الله سیستانی در استفتائی درباره «روزه مادر شیرده» پاسخ گفتند.

غلامرضا اعوانی گفت:‌ هیچ‌گاه علمی در سنت ایرانی از حکمت الهی جدا نبوده و همین پیوستگی، راز ماندگاری و اثرگذاری فرهنگ ایرانی در جهان است.

رهبر معظم انقلاب به استفتائی پیرامون «حکم انتشار دروغ و اکاذیب » پاسخ گفتند.

مجموعهٔ ارزشمند «احکام جوانان» مطابق با فتاوای آیت‌الله العظمی جوادی‌آملی، با هدف پاسخگویی به پرسش‌های فقهی نسل جوان در عصر حاضر، منتشر شد.

مجموعهٔ ارزشمند «احکام جوانان» مطابق با فتاوای آیت‌الله العظمی جوادی‌آملی، با هدف پاسخگویی به پرسش‌های فقهی نسل جوان در عصر حاضر، منتشر شد.

گردآورنده کتاب احکام حقوق زن و شوهر معتقد است این کتاب گامی نوین در ارائه‌ احکام حقوق متقابل زن و شوهر برداشته و پیچیدگی‌های فقهی را به ساختارهای بصری ساده و قابل فهم تبدیل کرده است. 

رهبر معظم انقلاب به استفتائی پیرامون «سرمایه‌گذاری در کشورهای متخاصم» پاسخ گفتند.

مطابق فتوای آیت الله نوری همدانی، اگر زنی با پوشش وقارآمیز و رعایت عفاف اقدام به رانندگی با موتورسیکلت کند، عمل او بر اساس اصل اولیه،جایز است و اشکالی ندارد.

 رهبر معظم انقلاب به استفتائی دربارهٔ «ضرب و شتم و احکام دیه آن» پاسخ گفته‌اند.

حضرت آیت الله العظمی نوری همدانی به پرسشی درباره موتور سواری بانوان پاسخ گفتند.

در زمین بسیار وسیعی که از روستا و ده دور و چراگاه حیوانات است، اگر چه صاحبانش راضی نباشند، عبور کردن و نماز خواندن و مانند آن اشکال ندارد و در زمین‌های زراعی هم که نزدیک ده است و دیوار ندارد، اگر چه در بین مالکین آنها صغیر و دیوانه باشد، نماز و عبور و تصرفات جزئی اشکال ندارد، ولی اگر یکی از صاحبانش …

در پاسخ به پرسش‌های مخاطبان، پایگاه اطلاع‌رسانی رهبر معظم انقلاب، مجموعه‌ای از احکام شرعی مرتبط با حجاب و پوشش در محیط‌های مختلف اجتماعی، آموزشی و خانوادگی را منتشر کرد.

 آیت الله سیستانی به پرسشی درباره «مخالفت با استخاره» پاسخ گفته است.

 رهبر معظم انقلاب به استفتائی پیرامون «مقدارِ مجاز سود در فروش کالا» پاسخ گفتند.

نشست علمی «بررسی سطح دشواری حرج نسبت به حفظ حیات جنین» در پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر برگزار می‌شود.

نامزد جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران با اشاره به اهمیت حفظ نظام اجتماعی گفت: آنچه از نگاه فقهی اصالت دارد، حفظ نظام اجتماعی است و حفظ نظام سیاسی در این راستا تعریف و معنا می‌شود.

حضرت آیت‌الله حسینی سیستانی به استفتائی دربارهٔ «ذکر «وَ عَجِّل فَرَجَهُم» پس از صلوات در نماز» پاسخ گفته‌اند.

زندگی با زاییدن شروع و با تلاش و کوشش استمرار می یابد و با استهلاک قوا قدم به قدم به مرگ نزدیک می شود و ناگهان خاموش و این چرخ گردون برهمین منوال گردیده و می گردد. در میان موجودات هستی، قصه انسان عجیب و غریب و گاه پر غصه است.

یکی از نکات کلیدی در مورد گریه در نماز این است که فرد باید مراقب باشد که گریه اش موجب اختلال در خواندن نماز نشود. اگر گریه به حدی باشد که فرد نتواند نماز را به درستی بخواند یا از حالت خشوع و تمرکز خارج شود، بهتر است که در این حالت گریه متوقف شود.

رهبر معظم انقلاب به استفتائی پیرامون «مصرف نذورات امام زمان(عج) در فعالیت‌های فرهنگی» پاسخ گفتند.

رهبر معظم انقلاب به استفتائی پیرامون «انکار و عداوت نسبت به امام عصر(عج)» پاسخ گفتند.

معرفی محتوای سوره مجادله شامل سه بخش اصلی احکام فقهی، آداب اجتماعی و هشدار درباره منافقان، به همراه خواص و فضیلت های این سوره بر اساس روایات معصومین(ع) و دسترسی به تفسیر آن در نرم افزار نسیم رضوان.

رهبر معظم انقلاب به استفتائی پیرامون «حرمت آموزش جادوگری برای رفع طلسم» پاسخ گفتند.

رهبر معظم انقلاب به پرسشی درباره « واردات و استفاده از لباس‌های خارجی» پاسخ گفتند.

نمایندهٔ حضرت آیت‌الله مکارم‌شیرازی دیدگاه معظم‌له را در پاسخ به استفتایی با موضوع تکلیف قضای نماز و روزه والدین در صورت عاجز بودن پسر بزرگتر بیان نموده‌اند.

احکام عملی چیست؟ بررسی کامل احکام فقهی، عبادات، معاملات و وظایف مکلفین با توضیح ساده و کاربردی

رهبر معظم انقلاب به پرسشی درباره « نوشیدنی‌های حلال و حرام» پاسخ گفتند.

رئیس مؤسسه موضوع‌شناسی احکام فقهی قم گفت: مهم‌ترین مطالبه رهبر انقلاب از اعتکاف، تثبیت معنویت این مراسم است.

دفتر آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب به استفتائی درباره استفاده بدون اجازه از اینترنت وای‌فای دیگران پاسخ داد.

در هر جامعه‌ای، همواره کسانی بوده‌اند که به مسلمات می‌تازند؛ نه الزاماً برای کشف حقیقت، بلکه گاه برای لذتِ برهم‌زدن آرامش فکری دیگران. ایجاد شبهه، اگرچه در ظاهر نشانی از تفکر نقادانه دارد، اما همیشه از یک خاستگاه سالم برنمی‌خیزد. پرسش اصلی این است: چرا شبهه‌سازی برای برخی به سرگرمی، ابزار تمایز یا حتی …

در خیال بسیاری، نماز شب یعنی تسلیم نشدن در برابر خستگی، یعنی بی‌خوابی، یعنی فداکاری‌ای که فقط برای راهبان و عابدان دور از دنیا قابل تصور است. اما حقیقت، ساده‌تر و در عین حال عمیق‌تر از آن است.

هوش مصنوعی، این روزها در بسیاری از حوزه‌ها جای انسان را پر می‌کند، اما در عرصه فقه و اصول عملیه، با یک مشکل ساختاری روبه‌روست: سیستم‌های هوش مصنوعی نمی‌توانند مقام «نمی‌دانم» را درک کنند و به جای توقف عقلانی، به تولید پاسخ می‌پردازند؛ پدیده‌ای که به آن هالوسینیشن گفته می‌شود و تعارضی جدی با منطق فقه …