تحریم، جنگ و مرزهای ایران؛ آیا همسایه‌ها در حال فاصله گرفتن از تهران هستند؟

همشهری آنلاین - گروه سیاسی: تشدید تحریم‌های آمریکا و اختلال ناشی از جنگ، تجارت خارجی ایران را بیش از آنکه به سمت «قطع رابطه با همسایگان» ببرد، به سمت تجارت پرهزینه‌تر، محدودتر و محتاطانه‌تر سوق داده است. ارمنستان، ترکمنستان، قزاقستان و پاکستان هنوز به بازار، انرژی و مسیرهای ترانزیتی ایران نیاز دارند، اما ریسک تحریم ثانویه و ناامنی مسیرهای دریایی باعث شده شرکت‌ها و بانک‌های این کشورها با احتیاط بیشتری با ایران کار کنند. در این میان، بندر شهید رجایی و مسیرهای دریایی آسیب‌پذیرتر از مرزهای زمینی شمال و شرق ایران به نظر می‌رسند.

شاخص مهمتر، وضعیت کامیون‌ها، قطارها، بنادر، گمرک‌ها، بانک‌ها و شرکت‌های تجاری است. این داده‌ها تصویر پیچیده‌تری ارائه می‌کنند: همسایه‌های ایران هنوز تجارت با تهران را کنار نگذاشته‌اند، اما حاضر نیستند هزینه سنگین تحریم‌های آمریکا را برای این تجارت بپردازند. بندرعباس؛ نقطه اصلی فشار

مهمترین نشانه فشار را باید در جنوب ایران جست‌وجو کرد. آسوشیتدپرس در گزارشی از بندرعباس در روز سه‌شنبه نوشت فعالیت اقتصادی بندر شهید رجایی، که ظرفیت جابه‌جایی حدود ۱۰۰ میلیون تن کالا در سال دارد، به شدت کاهش یافته است. بنا به ادعای آسوشیتدپرس فعالیت گمرکی مربوط به واردات مواد غذایی از هند و پاکستان در اثر محاصره و اختلالات دریایی تا ۹۰ درصد کاهش یافته و صدها شغل نیز تحت تاثیر قرار گرفته است.

این داده مهمتر از بسیاری از اظهارات رسمی درباره «ادامه تجارت» است. زیرا بخش قابل توجهی از واردات ایران از مسیر دریا انجام می‌شود و کالاهایی مانند غلات، نهاده‌های دامی، روغن، مواد اولیه و کالاهای واسطه‌ای نمی‌توانند به سادگی از مرزهای زمینی جایگزین شوند.

روی دیگر این مسئله، وضعیت تنگه هرمز است. رویترز نیز سه‌شنبه گزارش داد عبور کشتی‌های حامل کالا از هرمز کاهش یافته و در روز دوشنبه تنها ۷ کشتی کالایی از این آبراه عبور کرده‌اند؛ در مقابل، تردد کشتی‌ها از باب‌المندب افزایش یافته است. بنابراین اولین و مهمترین ضربه به تجارت ایران در حال حاضر دریایی است، نه زمینی. …