زهره فراهانی: ماجرا معمولا با یک جمله شروع میشود. یک نماینده مجلس از تصمیمی میگوید که هنوز دولت آن را اعلام نکرده است. یک کانال خبری از استعفای یک وزیر خبر میدهد. نام یک نفر بهعنوان جانشین یک مقام بلندپایه میچرخد. یک چهره سیاسی درباره روابط ایران با کشوری دیگر حرفی میزند، همهمه جامعه را فرا میگیرد. بعد از این اخبار و گمانهزنیها، چند ساعت یا چند روز همه منتظر میمانند. در این فاصله اما خبر منتظر نمیماند؛ از کانالهای تلگرامی به شبکه ایکس میرود، تحلیل میشود، روایتهای تازهای به آن اضافه میشود، «منابع آگاه» وارد میدان میشوند و همان خبری که هنوز معلوم نیست چه اندازه از آن واقعیت دارد، آرامآرام به یک گزاره پذیرفتهشده تبدیل میشود. بُعد تازه روایت رسمی میرسد: «تکذیب میشود»، «صحت ندارد»، «هنوز تصمیمی گرفته نشده»، «موضوع در دست بررسی است» یا گاهی درست در نقطه مقابل، اعلام رسمی همان اتفاقی که چند روز قبل شایعه خوانده میشد، رخ میدهد. این دیگر قصه یک خبر یا یک دولت نیست؛ آنقدر تکرار شده که شبیه یک سریال آشناست؛ اول خبر غیررسمی، بعد همهمه، بعد تکذیب یا سکوت و در نهایت روایت رسمی. مشکل البته این نیست که هر خبری که زودتر منتشر میشود، درست است. بسیاری از شایعات واقعا دروغ هستند و بسیاری از تکذیبها نیز کاملا درست. مسئله جای دیگری است؛ در فاصله میان انتشار خبر اولیه و رسیدن توضیح معتبر، چه کسی ذهن مخاطب را در اختیار گرفته است؟ و مهمتر از آن، وقتی این چرخه چند بار تکرار شود، تکذیب رسمی بعدی چقدر اعتبار خواهد داشت؟
بنزین؛ خبری که زودتر از مرجع رسمی حرکت میکند …
