اقتصادنیوز: آیا «چپ نو» میتواند آبروی از دسترفته جریان چپ در ایران را برگرداند؟ شریعتی مارکسیست بود یا...؟
محور اصلی گفتوگو این است که آیا میتوان از دل میراث علی شریعتی و پروژه روشنفکری دینی، قرائتی تازه و قابلدفاع از «چپ» بیرون کشید، یا اینکه این عناوین صرفاً بازتولید همان سنت شکستخورده چپ با زبانی جدید هستند.
دخانچی در این مناظره تلاش میکند، نشان دهد آنچه «چپ نو مسلمان» نامیده میشود، نه ادامه ساده مارکسیسم کلاسیک است و نه نسخهای از سوسیالیسم دولتی؛ بلکه تلاشی برای بازخوانی انتقادی پروژه شریعتی و پاسخدادن به مسئلهای است که او آن را نسبت دین، هویت و جهان مدرن میداند.
بهزعم این پژوهشگر مطالعات فرهنگی، مسئله بنیادین در سنت روشنفکری دینی این است که چرا جوامع اسلامی دچار عقبماندگی شدهاند و چگونه میتوان بدون حذف دین، نسبتی تازه میان ایمان، مدرنیته و حکمرانی تعریف کرد.
دخانچی در این مسیر تأکید میکند که فهم شریعتی باید در بستر تاریخی و اجتماعی خودش انجام شود و نمیتوان او را با استخراج چند جمله پراکنده، در قالب یک برچسب ساده مارکسیستی فروکاست.
در مقابل، غنینژاد از ابتدا با تردید به امکان احیای چنین پروژهای نگاه میکند. او میگوید چپ در ایران و جهان فقط بهخاطر تبلیغات مخالفان بدنام نشده، بلکه چپ به این دلیل اعتبار خود را از دست داده که با واقعیت تاریخی و تجربه عملی سازگار نبوده است.
از نظر او، سوسیالیسم مارکسیستی در هر جا که اجرا شده، به فاجعه انسانی انجامیده و نمونههای اصلی آن شوروی و چین هستند. غنینژاد استدلال میکند که چپ پس از شکست تاریخی مارکسیسم، موضوعات و گروههای تازهای را جایگزین پرولتاریا کرده است؛ از زنان و اقلیتهای نژادی تا LGBT و حتی حیوانات. بهزعم او، این تغییر ظاهری، منطق اصلی چپ را عوض نکرده و فقط صورتبندی تازهای برای همان پروژه قدیمی است. …
