بازار
از «مادر» ماکسیم گورکی شروع می‌کنیم که طرح اولیه آن را از سال ۱۹۰۲ در ذهن خود پرورش داد و سال ۱۹۰۶ بر کاغذ آورد.
هرچند مادر ماکسیم گورکی بیش از آنکه یک رمان محسوب شود در واقع مانیفست «لنین» است. زیرا رمان به یک بروشور عقیدتی می‌ماند که گویا به جای آنکه در کتاب گنجانده شود نویسنده در حواشی آن قصه‌اش را نوشته است.
دوستی گورکی با لنین بیشتر از دوستی او با تولستوی و چخوف روی انتشار این کتاب اثر گذاشت. چرا که عضویت فعال در جنبش سوسیال دموکرات مارکسیستی باعث شد تا «مادر» متولد شود هرچند بعدها منتقد صریح لنین شد اما مادر او به جا ماند تا نماد مبارزه با استبداد تزار شود.
«په‌لاگی» مادر رمان ماکسیم گورکی زنی است که سواد خواندن و نوشتن ندارد و همسر و پسرش هر دو کارگر کارخانه‌اند و هر دو زیر بار فقر و ظلم! گویا این سرنوشت نسل‌هاست که هر کدام می‌آیند با حداقل‌ها زندگی کنند و درنهایت در فقر و فلاکت بمیرند.
همسر با زیاده نوشی و خشونت علیه زن مخالفتش را با این نوع زندگی ابراز می‌کند. آنکه قدرتمندتر است به او ظلم می‌کند و او به ضعیف‌تر از خود. اما پسر قصد دارد به این چرخه معیوب پایان دهد و برای این هدف ، مبارزه با ظالم و افرادی که او را استثمار میکنند شروع می‌کند.
(پاول)پسرِ (په‌لاگی) کتاب می‌خواند و با دوستان و همفکرانش به مباحثه می‌نشیند. ترس مادر او را مردد می‌کند منتها کم کم به جای آنکه با ترس منزوی شود یا سدی بر سر راه فرزندش باشد با عشق و ایمان به پاول وارد مسیر او می‌شود. خواندن و نوشتن می‌آموزد چرا که قدم اول مبارزه آگاهی است و سعی می‌کند نقشی در مبارزات کارگران داشته باشد. …
