سقوط آزاد روی پل شهرت

هفت صبح|  شهرت گاهی می‌تواند صندلی‌های یک سالن را پر کند، تصاویر یک نمایش را به شبکه‌های اجتماعی بکشاند و حتی برای اثری معمولی، هیاهویی شبیه یک اتفاق بزرگ هنری بسازد. دشواری ماجرا از جایی آغاز می‌شود که چراغ‌های سالن خاموش می‌شوند و قرار است خود تئاتر سخن بگوید. «تهران، پاریس، تهران / پل» به کارگردانی سعید دشتی، یکی از همین تجربه‌هاست؛ نمایشی که در ظاهر، تمام امکانات جلب توجه مخاطب را در اختیار دارد؛ بازیگران مشهور، طراحی بصری پرزرق‌وبرق، موسیقی آشنا و تبلیغاتی گسترده.

 

بااین‌حال، پشت این ویترین چشمگیر، اثری ایستاده که برای اثبات ارزش هنری خود با مشکلات جدی روبه‌روست. دشتی در ادامه تجربه پیشین «تهران، پاریس، تهران»، این‌بار جهانی ساخته که می‌خواهد درباره عشق، جنون، رهایی، هویت و مناسبات قدرت حرف بزند. موضوعاتی که هرکدام ظرفیت شکل‌دادن به نمایشی تأثیرگذار را دارند، ولی در این اجرا زیر انبوهی از دیالوگ‌های توضیحی، موقعیت‌های آشنا و احساسات اغراق‌شده رنگ می‌بازند. حاصل کار، نمایشی است که مدام می‌کوشد عمیق جلوه کند، بی‌آنکه عمق مورد ادعایش را در ساختمان درام به دست آورده باشد.

  نمایشنامه‌ای که زیر بار ادعاهایش خم می‌شود

بزرگ‌ترین گرفتاری «پل» را باید در متن جست‌وجو کرد. داستان غزل و مردانی که سرنوشتشان به او گره خورده، می‌توانست بستری برای واکاوی روابط انسانی و تضادهای اجتماعی باشد. نمایشنامه اما به جای گسترش تدریجی موقعیت‌ها، سراغ میان‌برهای احساسی می‌رود. شخصیت‌ها اغلب درباره رنج‌هایشان حرف می‌زنند، بی‌آنکه تماشاگر فرصت کشف آن رنج‌ها را در رفتار و انتخاب‌هایشان پیدا کند.

 

دیالوگ‌ها نیز گاهی چنان به جملات قصار و شعارهای فلسفی نزدیک می‌شوند که شخصیت‌ها هویت مستقل خود را از دست می‌دهند و به بلندگوی اندیشه‌های نویسنده تبدیل می‌شوند. تکرار مفاهیمی مانند حقیقت، دیوانگی، عشق و آزادی، در غیاب پرداخت دراماتیک، بیشتر به خودنمایی کلامی شباهت پیدا می‌کند. گویی نویسنده امیدوار است سنگینی واژه‌ها، سبکی موقعیت‌ها را جبران کند.

 

مشکل دیگر، ریتم فرساینده اجراست. روایت در بخش‌هایی گرفتار کش‌آمدن بی‌دلیل موقعیت‌ها می‌شود و تعلیق لازم برای همراه نگه‌داشتن تماشاگر را ایجاد نمی‌کند. حتی تلاش برای آمیختن طنز و تراژدی نیز انسجام چندانی به اثر نمی‌بخشد. … …