جنگ تمدنی؛ به همین راحتی؟!

چندی پیش، اشاره «مارک روبیو»، وزیر امور خارجه ایالات متحد، به حمله سپاه خشایارشا به دولت‌شهر آتن و اشغال آن شهر سبب شد شماری از رسانه‌های حکومتی و کنشگران رسانه‌ایِ توجیه‌کننده وضعیت فعلی ــ ادامه جنگ با آمریکا ــ به تاریخ جنگ تمدنی غرب با ایران اشاره کنند و بگویند این جنگ ارتباطی با شیوه رفتار نظام اسلامی ندارد. چند نکته در این باره:

۱. سخنرانی روبیو ۲۷ دقیقه بود و اشاره‌اش به ماجرای خشایارشا کمتر از یک دقیقه طول کشید. سخن اصلی او، که کاملاً یکپارچه آن را بیان کرد، لزوم اتحاد قوی‌تر اروپا با آمریکا بود.

۲. در این مثال تاریخی که زد ــ برخلاف نظر ایران‌دوستانِ تاریخ‌پژوهی که او را نقد کردند ــ تحریفی وجود نداشت. روایت او همان روایت غالب اروپایی برگرفته از کتاب‌های یونانیان است. اگر هم تحریفی وجود دارد، به کم‌کاری ما در زدودن این تحریف‌ها برمی‌گردد. امثال روبیو یا هر سیاستمدار دیگری، طبیعتاً در بهترین حالت با متن‌ها، روایت‌ها و تفسیرهای تاریخی خودشان آشنا هستند.

۳. اشتباهی که دوستان عموماً در پاسخ‌گویی داشتند، ماجرای آتش‌زدن آکروپلیس به دست سپاه ایران در واکنش به آتش‌زدن معبد سارد بود؛ یعنی ایرانیان به‌عمد و از روی انتقام چنین کردند. صدالبته، علت حمله نیروهای مرزی ایران به آتن می‌تواند تنبیه آن دولت‌شهر بوده باشد، اما در آتش‌زدن آن معبد هیچ تعمدی وجود نداشته است. جدا از آن‌که چنین وحشی‌گری‌هایی ــ حتی با پشتوانه انتقامی موجه ــ در سنت ایرانی نمی‌گنجد، خود هرودوت، که منبع این روایت است، و دیگر تاریخ‌نویسان هم آن را تأیید نمی‌کنند؛ چون واقعاً نیازی نبوده است هنگامی که شهری فقیر و خالی به ایرانیان تحویل شده ــ بیشتر مردم آتن فرار کرده بودند ــ آن را آتش بزنند. هرودوت می‌گوید در نبردی که میان گروهی از موضع‌گرفته‌ها در آکروپلیس و ایرانیان درگرفت، بخش‌هایی از آن طعمه آتش شد؛ یعنی آتش‌زدن عمدی نبوده و همه شهر را هم شامل نمی‌شده است. …