الیفرا؛ شقایقی که تریاک نمی‌دهد اما ماده اولیه دارو تولید می‌کند

به گزارش رکنا، کمبود برخی مواد اولیه مورد نیاز صنعت داروسازی، موضوع کشت گونه‌ای خاص از شقایق با عنوان «الیفرا» را در دستور کار ستاد مبارزه با مواد مخدر قرار داده است؛ گونه‌ای که برخلاف خشخاش تریاک‌زا، امکان استحصال تریاک از آن وجود ندارد و ترکیبات دارویی آن تنها از طریق فرآوری صنعتی قابل استخراج است.

این موضوع از سال گذشته و پس از تصویب در جلسه ۱۵۱ ستاد مبارزه با مواد مخدر مورد پیگیری قرار گرفت و در ادامه، تحقیقات و بررسی‌های تخصصی طی حدود هفت تا ۹ ماه انجام شد. نتیجه این بررسی‌ها، تأیید امکان کشت این گونه با هدف تأمین بخشی از مواد اولیه مورد نیاز صنعت دارویی کشور بود.

با این حال، شباهت ظاهری این گیاه به خشخاش موجب شده است که درباره ماهیت و کاربرد آن ابهام‌هایی وجود داشته باشد. فرامرز اختراعی، رئیس سندیکای مواد مؤثره دارویی، در تشریح ویژگی‌های این گونه، تفاوت آن با خشخاش تریاک‌زا، نحوه فرآوری و کاربردهای دارویی آن را توضیح داده است. دو گیاه شبیه، اما با کاربردهای متفاوت

اختراعی با اشاره به وجود گونه‌های مختلف گیاه شقایق می‌گوید یکی از گونه‌های شناخته‌شده، همان خشخاشی است که قابلیت تولید تریاک دارد. نام علمی این گونه Papaver somniferum است و پس از رسیدن گیاه، با ایجاد خراش روی گرز آن، ماده‌ای صمغی خارج می‌شود که همان تریاک است.

به گفته وی، تریاک حاوی ترکیبات مختلفی از جمله مورفین، کدئین طبیعی، نوسکاپین، پاپاورین، تبائین و اوریپاوین است که بخشی از آنها کاربرد دارویی دارند، اما امکان سوءاستفاده و مصرف غیرقانونی نیز درباره برخی از این ترکیبات وجود دارد.

همین مسئله باعث شده است که در حوزه تولید مواد اولیه دارویی، گونه‌هایی مورد توجه قرار گیرند که امکان استحصال تریاک از آنها وجود نداشته باشد.

یکی از این گونه‌ها somniferum oleifera است؛ گیاهی که حتی با ایجاد خراش روی گرز آن، ماده صمغی شبیه تریاک از گیاه خارج نمی‌شود.

اختراعی توضیح می‌دهد که این گونه در گذشته بیشتر به دلیل بذرهای روغنی خود مورد استفاده قرار می‌گرفت. بذر گیاه حدود ۵۸ درصد روغن دارد و از آن برای تولید روغن یا در مواردی به عنوان تزئین روی نان‌های فانتزی استفاده می‌شود. چرا نام «الیفرا» به این گونه داده شده است؟ …