زندگی برای استوری؛ برندت را بگو تا بگویم کیستی!

پدیده تجمل‌گرایی و گرایش به «مصرف نمایشی» در میان دختران و پسران نوجوان و جوان، به یکی از پررنگ‌ترین و در عین حال نگران ‌کننده‌ترین رفتارهای اجتماعی در دهه اخیر تبدیل شده است. علاقه‌مندی شدید به سبک زندگی لوکس، خریدهای پرزرق‌وبرق، حضور در رستوران‌های گران ‌قیمت، تهیه‌ دسته‌ گل‌های مجلل و داشتن گوشی‌های هوشمند چند صد میلیونی، بخش عمده‌ای از اهداف، دغدغه‌ها و ادبیات روزمره نسل جدید را به خود اختصاص داده است.

تحلیل‌های جامعه‌شناختی و روان‌شناختی نشان می‌دهند که این پدیده صرفا یک انتخاب مصرفی ساده بر اساس تمکن مالی خانواده‌ها نیست، بلکه حاصل «فشار روانی همسالان»، «بحران هویت در نوجوانی» و «بازنمایی‌های ساختگی شبکه‌های اجتماعی» است. این گرایش تا جایی پیش رفته که بسیاری از نوجوانان با تحمل مضایق مالی فراوان برای خانواده یا کار کردن در شرایط سخت، هزینه‌های هنگفتی را صرفا برای حضور در یک لوکیشن خاص پرداخت می‌کنند؛ یا در مواردی دیگر، با دست گرفتن کالاهای فیک و تقلبی تلاش می‌کنند تصویری دروغین از وضعیت اقتصادی خود ارائه دهند تا از گردونه گروه‌های دوستی حذف نشده و در جمع‌ها حرفی برای گفتن داشته باشند.

تحول بنیادین در الگوهای مصرف

در جوامع سنتی و حتی تا چند دهه پیش، مفهوم «مصرف» عمدتا بر پایه پاسخگویی به نیازهای اولیه، زیستی و معیشتی انسان استوار بود. با این حال، با گسترش نظام‌های سرمایه‌داری، ظهور جوامع پساصنعتی و تسلط رسانه‌های دیداری، الگوهای مصرف در سراسر جهان و به ‌ویژه در ایران دچار دگرگونی بنیادی شده است. امروزه کالاهایی که افراد خریداری می‌کنند، پیش از آنکه کارکرد واقعی و فنی داشته باشند، حامل پیام‌های نمادین هستند. مصرف به ابزاری برای تمایز اجتماعی، کسب پرستیژ، نمایش منزلت و حتی معنا دادن به زندگی مبدل شده است. …