فاکتور ۵۴۰ میلیارد دلاری تحریم‌ها روی میز سعید جلیلی؛ سهم او از این صورت‌حساب چقدر است؟

اقتصاد۲۴- اظهارات اخیر سعید جلیلی درباره دستاورد‌های دیپلماتیک و تعبیر او از تفاهم اسلام‌آباد به‌عنوان یک «سوءتفاهم»، موجی از واکنش‌های انتقادی را میان چهره‌های سیاسی و کارشناسان برانگیخته است. جلیلی که سال‌ها در رأس نهاد‌های تصمیم‌ساز و تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای حضور داشته و در دوره‌ای مسئولیت مستقیم مذاکرات را بر عهده گرفته بود، اکنون در مقام منتقد از رویکرد‌های دیپلماتیک و عملکرد مقام‌های مسئول ایراد می‌گیرد، اما منتقدان جلیلی معتقدند که او پیش از نقد توافق‌های جدید باید درباره هزینه‌های دوران مسئولیت خود پاسخ دهد؛ چراکه بررسی‌ها نشان می‌دهد تحریم‌های انرژی طی سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۶ حدود ۵۴۰ میلیارد دلار درآمد نفتی بالقوه را از اقتصاد ایران دور کرده‌اند.

در همین راستا، حشمت‌الله فلاحت‌پیشه از خسارت ۳۰۰ میلیارد دلاری در یک سال سخن گفته و خواستار محاکمه عاملان این وضعیت شده است. منصور حقیقت‌پور، فعال سیاسی اصولگرا، نیز جلیلی را به پذیرش مسئولیت خسارت‌های اقتصادی گذشته فراخوانده است. در این میان، بررسی آمار‌های اقتصادی نشان می‌دهد که موضوع صرفاً یک اختلاف سیاسی بر سر مذاکره نیست؛ پای میلیارد‌ها دلار درآمد نفتی ازدست‌رفته، محدودیت سرمایه‌گذاری، هزینه‌های سنگین دور زدن تحریم‌ها و خسارت‌های جنگی در میان است؛ هزینه‌هایی که در نهایت از بودجه عمومی، منابع ملی و قدرت خرید مردم پرداخت می‌شود. فاکتور ۳۰۰ میلیارد دلاری روی میز جلیلی

سنگین‌ترین واکنش به مواضع اخیر جلیلی را حشمت‌الله فلاحت‌پیشه، رئیس پیشین کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، نشان داد. او در واکنش به تمسخر تفاهم اسلام‌آباد نوشت: «با تحمیل بدترین پارادایم تاریخ، و تنها در یک سال، ۳۰۰ میلیارد دلار خسارت به ایران زدند و اکنون تفاهم را مسخره می‌کنند. تا اینها محاکمه نشوند، ملت در دهانه گازانبر جنگ و تحریم می‌ماند.»

هرچند رقم ۳۰۰ میلیارد دلاری مطرح‌شده از سوی فلاحت‌پیشه محل بحث است، اما آمار‌های اقتصادی موجود نشان می‌دهد هزینه تحریم و تنش خارجی برای اقتصاد ایران بسیار سنگین بوده است. نکته مهم اینجاست که خسارت اقتصادی فقط به معنای پولی نیست که مستقیماً از خزانه دولت خارج می‌شود؛ درآمدی که می‌توانست وارد کشور شود، اما به دلیل تحریم، جنگ یا محدودیت‌های بانکی از دست رفته نیز بخشی از هزینه واقعی این سیاست‌هاست. …