[کامران نرجه] ضرورت یک انتخاب تلخ

این‌ سیاست گرچه ممکن است تبعات ناگواری برای هزینه تمام شده تولید کالا و خدمات در جامعه داشته باشد، اما به ناچار راهکاری منطقی برای کنترل ترازنامه بانک‌ها و تاثیر آن در رشد نرخ تورم خواهد بود که با تأخیر ۶ ساله اتخاذ شده است.  

نرخ سود بین بانکی یا (Interbank Rate )، قیمت بهره وام‌های کوتاه مدتی است که دو بانک یا  موسسه مالی به یکدیگر می‌دهند و با نرخ سود سپرده یا نرخ سود تسهیلات بانکی که یک سمت عملیات آن، مردم یا موسسات غیربانکی هستند، تفاوت دارد.

بانک‌ها مجبورند هر روز پس از خاتمه تمام فعالیت‌ها، تراز اندوخته خود نزد بانک مرکزی را مثبت یا در کمترین حالت (صفر) کنند. بانکی که بیلان مالی آن پس از عملیات روزانه منفی شود، ناچار به اضافه برداشت از ذخایر بانک مرکزی خواهد شد و ناتراز خوانده می‌شود و پس از حداکثر سه روز تراز منفی در حالت گزیر یا تصفیه قرار می‌گیرد. به همین دلیل بانک‌ها معمولا در پایان یک روز کاری با هدف تأمین نقدینگی و حفظ ذخایر مالی خود در سطح مطلوب به یکدیگر وام‌هایی با دوره بازگشت یک روز تا یک هفته می‌دهند که دامنه نرخ بهره آن از سوی بانک مرکزی تعیین می‌شود.

به عبارت ساده‌تر، بانک‌هایی که نتیجه عمیات یک روز کاری آنها مثبت بوده و موفق به جذب پول بیشتری از مردم شده‌اند، می‌توانند امتیاز این موفقیت را به شکل اوراق بهادار یا قرارداد بازخرید ( Repo) به بانک‌هایی که عملیات ناموفقی داشته‌اند بفروشند. 

بانک مرکزی با ایجاد بازار بهره بین بانکی فرصت این معامله را فراهم کرده و سهمی از این معاملات را برای خود برداشت می‌کند که معمولا یک تا ۲ درصد کمتر از نرخ سود تعیینی است.

شرایط رکود تورمی حاکم بر اقتصاد ایران و گرانی هزینه تأمین پولِ واقعی برای بانک‌ها طی ۶ سال گذشته باعث شده، … …