پیمان‌های امنیتی جدید؛ یارکشی منطقه‌ای یا تولد نظمی تازه؟

پرسش این است که آیا این توافق‌ها مقدمه ایجاد یک نظم امنیتی مستقل و منطقه‌ای هستند، یا آنکه کشورها در حال یارگیری برای شکل دادن به بلوک‌های قدرت جدیدند؟ نگاهی به ترکیب اعضای این توافق‌ها، به‌ویژه حضور مکرر ترکیه، نشان می‌دهد موضوع را نمی‌توان صرفاً در چارچوب همکاری‌های متعارف نظامی ارزیابی کرد. ترکیه؛ بازیگر مشترک در چند پیمان

در هفتم اوت ۲۰۲۶، ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان توافق دفاع مشترکی را امضا کردند که بعدها به «پیمان مکه» شهرت یافت. بر اساس این توافق، حمله خارجی به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی می‌شود. پارلمان ترکیه نیز در اوایل نوامبر این توافق را تصویب کرد.

در ۲۱ اکتبر، توافق همکاری دفاعی دیگری میان ترکیه، قطر، پاکستان و اندونزی با عنوان «بدر» اعلام شد.

سرانجام در ۱۳ نوامبر، ترکیه و قطر توافق دفاع متقابل مستقلی را امضا کردند که بر اساس آن، دو کشور در برابر حمله خارجی به هر یک از طرفین، موضع مشترک اتخاذ خواهند کرد و همکاری‌های نظامی، آموزشی و صنایع دفاعی خود را گسترش می‌دهند.

بدین ترتیب ترکیه در هر سه چارچوب حضور دارد. اما دامنه حضور ترکیه به این سه توافق محدود نمی‌شود.

این کشور از سال ۱۹۵۲ عضو ناتو است و از طریق سازمان کشورهای ترک‌زبان نیز پیوندهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی خود را با بخش مهمی از آسیای مرکزی و قفقاز گسترش داده است.

به بیان دیگر، ترکیه هم‌زمان در ساختار امنیتی غرب، شبکه همکاری کشورهای ترک‌زبان و مجموعه‌ای از پیمان‌های دفاعی خاورمیانه حضور دارد. …