۶۶ سال از تأسیس اوپک میگذرد. اهمیت تأسیس این سازمان را از دیدگاه تاریخی چگونه ارزیابی میکنید؟
تأسیس اوپک را باید یکی از تحولات مهم نهادی در تاریخ اقتصاد سیاسی انرژی دانست. پس از یک دهه فعالیت دیپلماتیک از سوی ونزوئلا، در فاصله ۱۰ تا ۱۴ سپتامبر ۱۹۶۰، نمایندگان پنج کشور ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا در بغداد گرد هم آمدند و در پایان این نشست، سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) شکل گرفت.
اهمیت این تحول زمانی روشنتر میشود که شرایط صنعت نفت در آن دوره را در نظر بگیریم. بخش عمده صنعت بینالمللی نفت تحت نفوذ شرکتهای بزرگ بینالمللی قرار داشت و کشورهای تولیدکننده از قدرت محدودی در تعیین سیاستهای مربوط به تولید، قیمتگذاری و بهرهبرداری از منابع خود برخوردار بودند.
از این دیدگاه، تشکیل اوپک صرفاً اقدامی برای افزایش قیمت نفت نبود. در پس انگیزهها و دلایل تشکیل این سازمان، مفاهیمی نظیر حاکمیت کشورها بر منابع طبیعی، دفاع از منافع مشروع کشورهای تولیدکننده، ایجاد ثبات در بازار و افزایش قدرت چانهزنی کشورهای در حال توسعه قرار داشت.
بنابراین میراث اصلی کنفرانس بغداد را باید در نهادینه کردن همکاری میان تولیدکنندگان جستوجو کرد؛ اصلی که پس از ۶۶ سال همچنان یکی از مهمترین منابع قدرت اوپک محسوب میشود و با وجود تمام فراز و نشیبهای سیاسی در طول دهههای گذشته، همچنان میتواند برای اوپک و فراتر از آن، با متحدان غیرعضو اوپک، منبع قدرت و اثرگذاری باشد.
اوپک در طول این ۶۶ سال تا چه اندازه توانسته است خود را با تحولات بازار جهانی نفت تطبیق دهد؟ …
