همین عبارات بهخوبی نشان میدهد که چرا مسئله بازگشت ایرانیان مهاجر، بهویژه چهرههای فرهنگی و سیاسی منتقد، تا این اندازه پیچیده است. در سالهای گذشته، بسیاری از ایرانیان خارج از کشور با این پرسش مواجه بودهاند که آیا بازگشت به ایران برای آنها با بازداشت، تشکیل پرونده یا محدودیت همراه خواهد شد یا نه. در مقابل، دولت نیز بارها از فراهمبودن امکان بازگشت ایرانیان خارج از کشور سخن گفته است.
ماجرای محسن نامجو شاید تازهترین و روشنترین نمونه این وضعیت باشد؛ بازگشتی که نهتنها واکنش جریانهایی مانند جبهه پایداری را برانگیخته، بلکه اختلاف او با همسرش، آزاده اخلاقی، را نیز از حریم یک رابطه خانوادگی بیرون کشیده و به جدالی سیاسی درباره معنای «بازگشت به ایران» تبدیل کرده است.
ظاهراً اشاره نیلی نیز به بازگشت محسن نامجو و احتمال تکرار چنین تجربهای از سوی شماری دیگر از ایرانیان مهاجر است؛ موضوعی که بهتازگی وزیر ارشاد نیز درباره آن سخن گفته است. با این حال، بازگشت نامجو خیلی زود نشان داد که این مسئله تا چه اندازه میتواند پیچیده و مناقشهبرانگیز باشد. انتشار ویدیوی محسن نامجو که در آن تلاش کرد به ویدیوی همسرش، آزاده اخلاقی، پاسخ دهد، بیشتر از آنکه ابهامهای این بازگشت را برطرف کند، بر پیچیدگیهای آن افزود.
نامجو در این ویدیو بهصراحت میگوید که پیش از بازگشت، درباره آمدن به ایران با همسرش بحث و تبادلنظر داشته و این موضوع میان آنها مطرح بوده است. به روایت او، خودش تمایل داشته به ایران بازگردد، اما آزاده اخلاقی با این تصمیم مخالف بوده است. اخلاقی در روایت خود، بازگشت نامجو را خیانت به خون کسانی دانسته که در جریان اعتراضهای سالهای اخیر کشته شدهاند. …
