باران می‌بارد، اما بحران آب هنوز تمام نشده است؛ ۵۷ درصد ظرفیت سدهای کشور خالی است

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  بارش‌های روزهای اخیر در نقاط مختلف کشور، پس از ماه‌ها نگرانی درباره کم‌آبی، امید تازه‌ای برای طبیعت و منابع آبی ایجاد کرده است. تصاویر رودخانه‌های خروشان، جاده‌های باران‌خورده و جاری شدن آب در مسیرهای خشک، حالا در صدر اخبار قرار گرفته‌اند؛ اما پشت این تصاویر امیدوارکننده، واقعیتی وجود دارد که نباید فراموش شود: ایران هنوز با بحران آب فاصله زیادی دارد. بر اساس آخرین آمار اعلام‌شده، حجم آب ذخیره‌شده در سدهای کشور تا دهم آبان‌ماه به ۲۲ میلیارد و ۵۸۰ میلیون مترمکعب رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، ۳۰ درصد افزایش نشان می‌دهد. این خبر در نگاه اول امیدوارکننده است، اما وقتی اعداد را دقیق‌تر بررسی کنیم، تصویر کامل‌تری از وضعیت منابع آبی کشور به دست می‌آید.

در حال حاضر فقط حدود ۴۳ درصد ظرفیت مخازن سدهای کشور پر است؛ یعنی بیش از ۵۷ درصد ظرفیت آن‌ها همچنان خالی مانده است. به زبان ساده، با وجود افزایش ذخایر نسبت به سال گذشته، هنوز بخش بزرگی از ظرفیت سدهای کشور آبگیری نشده است.

نکته مهم‌تر اینکه حجم فعلی ذخایر سدها در مقایسه با میانگین ۱۰ ساله، فقط پنج درصد بیشتر است. بنابراین افزایش ۳۰ درصدی نسبت به سال گذشته، به معنای عبور از بحران یا بازگشت امنیت آبی نیست. مقایسه با سالی که ممکن است خودش سال کم‌آبی بوده باشد، نمی‌تواند معیار مطمئنی برای ارزیابی وضعیت منابع آب باشد.

باران می‌بارد، اما آیا این بارش‌ها به معنای پایان نگرانی مردم است؟

مسئله فقط میزان بارندگی نیست؛ مسئله این است که چه مقدار از این بارش‌ها به منابع زیرزمینی و سدها می‌رسد، چه مقدار در مسیر رودخانه‌ها هدر می‌رود و چه مقدار به دلیل تخریب پوشش گیاهی، فرسایش خاک، ساخت‌وساز در حریم رودخانه‌ها و تغییر کاربری زمین، به جای آنکه به ذخایر آب کشور کمک کند، به روان‌آب و سیلاب تبدیل می‌شود.

از سوی دیگر، نباید فراموش کرد که بخش مهمی از بحران آب ایران حاصل یک دوره کوتاه خشکسالی نیست. برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی، مصرف نامتوازن آب در کشاورزی، الگوی کشت نامتناسب با اقلیم، فرسودگی شبکه‌های انتقال و توزیع آب و ضعف مدیریت منابع طبیعی، سال‌هاست منابع آبی کشور را تحت فشار قرار داده است. …