زمینه‌های اتحاد اعراب در جنگ یوم کیپور چه بود؟

هفت صبح| ‌ امروز سوم آبان است، مصادف با 25 اکتبر، سالروز پایان جنگ یوم کیپور یا همان جنگ رمضان که چهارمین و آخرین جنگ اعراب با اسرائیل بود؛ جنگی که از نظر ابعاد، کیفیت و گستردگی نسبت به سه جنگ قبلی مهم‌تر محسوب می‌شود و به نوعی اوج تقابل کشورهای عربی با اسرائیل محسوب می‌شود که البته هر یک از بازیگران این جنگ در منطقه جدای از رویارویی جمعی با اسرائیل اهداف و انگیزه‌‌های خود را نیز داشتند.

 

ریشه جنگ یوم‌کیپور را باید در ساختار قدرت پس از جنگ سوم یا همان شش‌روزه ژوئن ۱۹۶۷ جست‌وجو کرد. اسرائیل در آن جنگ صحرای سینا، نوار غزه، کرانه باختری، اورشلیم شرقی و بلندی‌های جولان را تصرف کرد و عمق استراتژیک بی‌سابقه‌ای به دست آورد و این پیروزی استراتژیک به نوعی به یک بار روانی منفی بر کشورهای عربی تبدیل شد؛ به نحوی که کشورهای عربی احساس می‌کردند در برابر رژیمی غیراسلامی تحقیر شده‌اند و می‌خواستند هر چه سریع‌تر با اقدامی همه‌جانبه در برابر اسرائیل اعتماد به نفس خود را به دست آورند.

 

مضافا آنکه حمایت از مردم فلسطین برای اعراب از دو جنبه مهم می‌نمود؛ نخست آنکه فلسطینی‌ها مردمانی عرب بودند و حمایت از آنها، حمایت از ریشه‌های عربی بود و از سوی دیگر محور مشترک اسلام توانسته بود ریشه‌های عربی را میان مردمان کشورهای عرب با مردم فلسطین تحکیم کند و از این وجه نیز حمایت از فلسطین برای اعراب حمایت از اسلام نیز محسوب می‌شد.

  انگیزه‌های سادات و اسد

بدون تردید مهم‌ترین بازیگر جنگ چهارم اعراب با اسرائیل انور سادات بود؛ رئیس‌جمهور مصر که به جای جمال عبدالناصر روی کار آمده بود. او در سال 1970 به این نتیجه رسید که حل مسئله فلسطین از طرق دیپلماتیک میسر نیست و باید با رژیم اسرائیل رویارویی نظامی داشت. ارزیابی سادات این بود که بدون یک عملیات نظامی محدود که اسرائیل را در موضع دفاعی قرار دهد و بحران سیاسی ایجاد کند، جامعه بین‌المللی هیچ فشار مؤثری بر اسرائیل برای عقب‌نشینی وارد نخواهد کرد. در جبهه شمالی نیز حافظ اسد در سوریه انگیزه‌ای شخصی‌تر داشت؛ آنکه اگر سوریه در بازپس‌گیری جولان بیش از دیگر بازیگران مؤثر عمل کند، رهبری‌اش بر جهان عرب تثبیت می‌شود.

  …