چرا دوبله مثل گذشته نیست؟

هفت صبح|  رقابت پلتفرم‌های نمایش خانگی در ایران دیگر صرفا بر سر تولید سریال‌های اختصاصی و پرزرق‌وبرق داخلی نیست؛ بخش مهمی از این رقابت در سکوت و پشت پرده، بر سر فیلم‌ها و سریال‌های خارجی جریان دارد. سرعت دسترسی به یک اثر پرمخاطب بین‌المللی، کیفیت دوبله، گستردگی آرشیو، حق پخش و حتی مدل قیمت‌گذاری، عواملی هستند که می‌توانند مخاطب را در کسری از ثانیه میان پلتفرم‌ها جابه‌جا کنند.

 

در این میان، «دوبله» که روزگاری یکی از افتخارات هنری ایران محسوب می‌شد، حالا به میدان جنگی تبدیل شده است که در آن، سرعت و ارزانی، کیفیت و اصالت را به حاشیه رانده‌اند. در این گزارش قرار است روایت وضعیت امروز دوبله ایران را زیر سایه پلتفرم‌های نمایش خانگی مرور کنیم؛ روایتی که برای واکاوی آن پای صحبت‌های «کریم بیانی»، از مدیران دوبلاژ و صداپیشگان باسابقه نشسته‌ایم تا ببینیم چه بر سر هنری آمده که روزگاری هم‌تراز با بهترین استودیوهای اروپایی شناخته می‌شد.

  پلتفرم‌ها به‌جای کاردان‌ها، سراغ واسطه‌ها رفتند

برای درک عمق فاجعه‌ای که امروز در شبکه نمایش خانگی در جریان است، باید نگاهی به گذشته بیندازیم. دوبله در ایران از سال ۱۳۲۵ خورشیدی آغاز شد و در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ به اوج شکوفایی خود رسید. در آن دوران، دوبله ایران چنان اعتباری داشت که استانداردهای آن با استودیوهای تراز اول اروپا مقایسه می‌شد.

 

پیش از ظهور پلتفرم‌های اینترنتی VOD، در دوران رونق دی‌وی‌دی‌ها و شبکه‌های نمایش خانگی فیزیکی، موسساتی مانند «قرن ۲۱» فعال بودند. روال کار در این موسسات کاملا حرفه‌ای و تعریف‌شده بود؛ هر یک از این موسسه‌ها یک گوینده باسابقه و پیشکسوت را به‌عنوان «مسئول امور دوبلاژ» منصوب می‌کردند. این افراد به‌عنوان مدیر دوبلاژ، صفر تا صد مسئولیت هنری و کیفی آثار را بر عهده داشتند و بدیهی بود که اگر استانداردهای اثری افت می‌کرد، این چهره‌های شناخته‌شده باید شخصا پاسخگو می‌بودند. اعتبار و نام آنها، گارانتی کیفیت فیلم بود.

  …