چرا بازار خودرو در یک دور باطل گرفتار شده است؟

به گزارش تجارت نیوز، سال‌هاست که در فضای عمومی و رسانه‌ای ایران، یک نسخه ساده و جذاب برای حل معضل خودرو تجویز می‌شود: «دروازه‌ها را باز کنید و اجازه دهید خودروهای خارجی وارد شوند. با ورود رقبا، خودروساز داخلی مجبور به بهبود کیفیت می‌شود و قیمت‌ها هم در بازار می‌شکند.»

این رویا در دوره‌هایی رنگ واقعیت به خود گرفت و صدها شرکت اقدام به واردات خودرو کردند. اما امروز، با نگاهی به کارنامه این تجربه، با یک واقعیت تلخ روبرو می‌شویم که با تصورات عمومی فاصله زیادی دارد. محمدرضا نجفی‌منش، رئیس انجمن صنایع همگن نیرو محرکه و قطعه‌سازان خودرو، در گفتگویی با اشاره به این تجربه، جمله‌ای را می‌گوید که شاید برای مصرف‌کننده عادی عجیب به نظر برسد: «اثر واردات خودرو بر کیفیت، کنترل بازار و رضایت مشتریان، صفر بوده است.»

او که سال‌هاست از نزدیک درگیر پیچیدگی‌های زنجیره تامین خودرو است، معتقد است ما در یک دور باطل گرفتار شده‌ایم و برای خروج از آن، باید واقعیت‌های اقتصادی را جایگزین شعارهای پوپولیستی کنیم. واردات تاثیری در ایجاد رقابت نداشته است

نجفی‌منش در تشریح این پارادوکس، به یک واقعیت میدانی اشاره می‌کند: حدود ۴۰۰ شرکت، هر کدام اقدام به واردات و فروش تعداد کمی خودرو کردند. او با تاکید بر اینکه این شرکت‌ها برنامه‌ای برای ارائه خدمات پس از فروش به مشتریان نداشتند، می‌گوید: تمرکز این شرکت‌ها صرفاً بر کسب سود بیشتر بود و انتقال دانش فنی و تکنولوژی اصلاً در برنامه کاری‌شان قرار نداشت. به بیان دیگر، واردات به جای آنکه به یک رقیب جدی و استاندارد برای ارتقای صنعت داخلی تبدیل شود، به یک تجارت پر سود اما بی‌مسئولیت تبدیل شد که نه کیفیت را بالا برد و نه تجربه مالکیت خودروی خارجی را برای مشتریان خوشایند کرد. چرا واردات متوقف شد؟

منتقدان صنعت خودروی داخلی مدام این پرسش را مطرح می‌کنند که چرا واردات متوقف یا محدود شده است؟ برخی تصور می‌کنند این یک سناریوی از پیش طراحی شده برای حمایت از خودروسازان داخلی است. اما این فعال صنعتی، ریشه مشکل را جای دیگری می‌بیند. او با تاکید بر اینکه زنجیره قطعه‌سازی و خودروسازی کشور بر خلاف مسائل مطرح شده، مخالف واردات نیستند، تصریح می‌کند: مهم‌ترین دلیل عدم واردات، نبود ارز و کمبود منابع مالی است. …