میگنا - هرچه درباره دیگران می‌گوییم، چگونه به خودمان بازمی‌گردد؟

انسان هنگام سخن گفتن درباره دیگران، معمولاً خود را گزارشگری بی‌طرف می‌پندارد؛ گویی فقط در حال بیان ویژگی‌ها، خطاها یا رفتارهای شخصی دیگر است. اما در واقع، هر سخن درباره دیگری، هم‌زمان تصویری از گوینده نیز در ذهن مخاطب می‌سازد. وقتی کسی درباره فردی می‌گوید: «او خلاق، متعهد و وقت‌شناس است»، شنونده فقط آن شخص غایب را با این صفات به یاد نمی‌آورد؛ بلکه ممکن است خود گوینده را نیز با مفاهیمی مانند انصاف، بزرگواری و مثبت‌اندیشی مرتبط کند. برعکس، اگر سخن او همواره با واژه‌هایی چون «دروغ‌گو»، «حسود»، «خسیس» یا «بی‌مسئولیت» همراه باشد، این صفات ممکن است به‌تدریج با شخصیت خود او نیز تداعی شوند. این موضوع در روان‌شناسی اجتماعی با عنوان «انتقال خودبه‌خودی صفات» شناخته می‌شود و آموزه‌های قرآن و حدیث نیز، در سطحی عمیق‌تر، از ثبت، بازگشت و پیامدهای گفتار انسان سخن می‌گویند.

بر اساس یافته روان‌شناسی اجتماعی، صفات به گوینده منتقل می‌شوند. جان اسکوونسکی در سال ۱۹۹۸ پژوهشی با عنوان: Spontaneous Trait Transference: Communicators Take on the Qualities They Describe in Others نشان می‌دهد وقتی افراد درباره شخص ثالث، صفتی خاص را به کار می‌برند، شنوندگان ممکن است همان صفت را ناخودآگاه با گوینده مرتبط کنند؛ حتی اگر بدانند آن ویژگی در اصل مربوط به شخص دیگری است. این پژوهش بیان می‌دارد میان گوینده و صفات بیان‌شده درباره دیگران، تداعی ذهنی ایجاد شده، این تداعی تا مدتی باقی می‌ماند. این ارتباط تنها در سطح حافظه پنهان نیست، بلکه بر ارزیابی آشکار مخاطبان از شخصیت گوینده نیز اثر گذاشته، حاصل این فرآیند تداعی خودکار است، نه استدلال منطقی است که یافته را در موقعیت‌هایی طبیعی‌تر و نزدیک‌تر به گفت‌وگوی واقعی تأیید کرد. …