[فرشاد رومی] ایران چگونه از فرصت «بریکس» سود ببرد؟

هجدهمین اجلاس بریکس در شرایطی برگزار می‌شود که جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل نه‌تنها به یک بحران نظامی، بلکه به بحرانی برای انرژی، کشتیرانی و تجارت بین‌المللی تبدیل شده است. 

به نظر می رسد سفر پزشکیان یکی از مهم‌ترین سفرهای خارجی او از حیث ظرفیت دیپلماتیک است. نه به این دلیل که بریکس می‌تواند برای ایران یک چتر امنیتی ایجاد کند. تجربه بحران کنونی بار دیگر محدودیت‌های رویکرد موسوم به «نگاه به شرق» را برای ایران آشکار ساخته است. با این حال، هنوز در داخل کشوربرخی معتقدند که چون روسیه و چین عضو بریکس هستند، این گروه می‌تواند در برابر آمریکا از ایران حمایت امنیتی کند، اما چنین برداشتی با واقعیت بریکس سازگار نیست.

بریکس نه ناتو است و نه یک پیمان دفاعی. اعضای آن منافع و اولویت‌های متفاوتی دارند. گسترش این گروه از یک سو بر وزن اقتصادی و ژئوپلیتیک آن افزوده، اما از سوی دیگر، تعارض منافع اعضا تصمیم‌گیری جمعی را دشوارتر کرده است. هند با آمریکا روابط راهبردی دارد، امارات با ایران اختلافات جدی دارد و برزیل نیز اساساً نمی‌خواهد بریکس به یک بلوک ضدآمریکایی تبدیل شود. حتی چین و روسیه نیز الزاماً در همه مسائل مربوط به ایران موضع یکسانی ندارند. اختلاف دیدگاه اعضای بریکس درباره جنگ و شکاف میان ایران و امارات، در نشست اخیر وزیران خارجه این گروه نیز خود را نشان داد؛ به‌گونه‌ای که اعضا نتوانستند حتی به یک بیانیه مشترک دست پیدا کنند؛ بنابراین، انتظار اینکه بریکس در شرایط کنونی به یک اتحاد سیاسی ـ امنیتی برای دفاع از ایران تبدیل شود، واقع‌بینانه نیست، اما همین واقعیت، لزوماً به معنای بی‌فایده بودن بریکس برای ایران نیست. برعکس، به نظر من فرصت اصلی پزشکیان دقیقاً در همین جاست.

مهم‌ترین هدف پزشکیان باید این باشد که مسأله ایران را از یک مناقشه دوجانبه میان تهران و واشنگتن، به مسأله‌ای بین‌المللی درباره امنیت انرژی، امنیت کشتیرانی و ثبات اقتصاد جهانی تبدیل کند؛ بدون آنکه ایران اعضای بریکس را در موقعیتی قرار دهد که مجبور شوند میان تهران و واشنگتن یکی را انتخاب کنند. …