شورای امنیت سازمان ملل متحد پنجشنبهشب به وقت نیویورک صحنه یکی از مهمترین رویاروییهای دیپلماتیک سالهای اخیر بود. پیشنویس قطعنامهای که ایالات متحده برای تمدید مأموریت «کمیته تحریمهای ایران» و «هیئت کارشناسان» آن ارائه داده بود، با وتوی روسیه و چین از دستور کار خارج شد. پاکستان و سومالی نیز به آن رأی ممتنع دادند. نتیجه «۱۱ رأی موافق، دو رأی مخالف، دو رأی ممتنع» اما در منطق شورای امنیت، وتو یعنی پایان. این رأیگیری فقط یک شکست روی کاغذ نیست؛ این لحظه، نقطه تلاقی دو مسیر حقوقی است که از سال گذشته تاکنون پرونده هستهای ایران را به گروگان گرفتهاند: مسیر «اسنپبک» و مسیر «پادمان».
ماجرا از کجا شروع شد؟
سال گذشته، آمریکا و اروپاییها مدعی شدند سازوکار «بازگشت خودکار تحریمها» (اسنپبک) ذیل برجام را فعال کردهاند. براساس این ادعا، شش قطعنامه تعلیقشده علیه ایران باید بار دیگر وارد فاز اجرائی شوند. اما روسیه و چین از همان ابتدا این اقدام را غیرقانونی خواندند. استدلال مسکو و پکن روشن بود: «قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ منقضی و پرونده هستهای ایران از دستور کار شورا خارج شده است». بنابراین نه اسنپبکی در کار بوده و نه مبنایی برای بازگشت تحریمها وجود دارد. واسیلی نبنزیا، نماینده روسیه، در جلسه پنجشنبه همین استدلال را با صراحت تمام تکرار کرد: «برگزاری نشست امروز بر سر این موضوع، کاملا فاقد مبنای قانونی است». نماینده چین نیز با اشاره به انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ تأکید کرد شورای امنیت بررسی پرونده هستهای ایران را به پایان رسانده و نباید به «سکویی برای پیشبرد اهداف یکجانبهگرایانه» تبدیل شود.
چرا آمریکا دوباره به شورای امنیت آمد؟ …
