فرزاد فرزین؛ وقتی پرفورمنس به شعار تبلیغاتی تبدیل می‌شود!

عصر ایران؛ امیر صدرا صیام- کنسرت «جهان من» فرزاد فرزین را می‌توان فراتر از یک اجرای موسیقی پرحاشیه، نمونه‌ای قابل تأمل از نسبت میان تبلیغات، انتظارات مخاطب و کیفیت هنری در صنعت سرگرمی ایران دانست. اجرایی که با تبلیغات گسترده، تأکید بر جنبه‌های نمایشی و استفاده مکرر از واژه «پرفورمنس» تلاش کرد تصویری متفاوت از یک کنسرت معمولی ارائه دهد، اما آنچه پس از اجرا در فضای مجازی بازتاب پیدا کرد، بیش از آنکه نشان‌دهنده یک تجربه هنری متمایز باشد، به سوژه‌ای برای شوخی و انتقاد تبدیل شد.

مسأله اصلی البته نه جسارت فرزاد فرزین در تجربه‌گرایی است و نه حضور گروه‌های حرکتی و رقص در یک اجرای موسیقی. اتفاقاً موسیقی زنده در جهان امروز، دیگر صرفاً به معنای ایستادن خواننده روی صحنه و اجرای چند قطعه موسیقی نیست. ترکیب موسیقی با نورپردازی، طراحی صحنه، حرکت، رقص، روایت و عناصر نمایشی، بخشی جدایی‌ناپذیر از تجربه کنسرت‌های مدرن محسوب می‌شود. بنابراین، نمی‌توان صرفاً به دلیل متفاوت بودن حرکات یک اجراکننده یا غیرمتعارف بودن طراحی صحنه، یک اجرا را زیر سؤال برد.

اما درست در همین نقطه، پرسش مهمی مطرح می‌شود. اینکه آیا هر حرکت نمایشی، هر میزانسن متفاوت و هر تلاش برای جلب توجه مخاطب را می‌توان پرفورمنس نامید؟

به نظر می‌رسد یکی از مشکلات جدی برخی تولیدات هنری در سال‌های اخیر، استفاده بی‌ضابطه از اصطلاحات تخصصی برای ایجاد اعتبار و جذابیت تبلیغاتی است. 

پرفورمنس به‌عنوان یک مفهوم هنری، صرفاً به معنای انجام حرکات عجیب، استفاده از بدن یا افزودن چند عنصر نمایشی به اجرای موسیقی نیست. پرفورمنس زمانی واجد ارزش هنری می‌شود که پشت آن ایده، طراحی، جهان‌بینی و منطق اجرایی مشخصی وجود داشته باشد. بدن، صدا، حرکت و فضا باید در خدمت انتقال یک مفهوم باشند؛ نه اینکه صرفاً به ابزارهایی برای ایجاد هیجان لحظه‌ای تبدیل شوند.

در اجرای «جهان من» آنچه از ویدئوهای منتشرشده در فضای مجازی دیده شد، دست‌کم این پرسش را ایجاد کرد که آیا میان ایده تبلیغ‌شده و محصول نهایی تناسبی وجود داشته است؟ اگر قرار بود مخاطب با یک تجربه متفاوت و چندلایه مواجه شود، چرا بخش‌هایی از اجرا به جای ایجاد تحسین و شگفتی، زمینه‌ساز واکنش‌های طنزآمیز شد؟ …