حکایت ناصرخسرو فقط فروش داروهای ممنوعهای همچون داروی سقط جنین نیست؛ اتفاقاً آنچه این بازار سیاه دارویی را مرموز میکند و از وجود شکافها و رخنههایی در حوزه توزیع دارویی حکایت دارد، این است که داروهای رسمی و داروهایی که باید در داروخانهها و در مراکز درمانی پیدا شود، در چنین مراکزی در دسترس مردم نیست و خیلی وقتها خود پزشکان و کادر درمان به بیماران و خانوادهها راهکار میدهند و میگویند برای تهیه داروهایت باید به ناصرخسرو سر بزنی! و اینگونه است که این بازار سیاه غیررسمی و غیرقانونی در عمل به رسمیترین مسیر برای تهیه داروهای کمیاب و نایاب تبدیل شده است.
داروهای ناصرخسرو از کجا میآید؟!
حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت مجلس، با انتقاد از فعالیت گسترده دلالان دارو در بازار آزاد تأکید میکند: «سالهاست با این مشکل مواجه هستیم که بخشی از داروهایی که در داروخانهها پیدا نمیشوند و خانوادههای بیماران برای تهیه آنها با مشکل مواجه هستند، در بازار آزاد بهراحتی توسط دلالان عرضه میشوند.»
از نگاه وی، مسئله اینجاست که دارویی که بیمار برای پیدا کردن آن باید به چندین داروخانه مراجعه کند و در نهایت نیز ممکن است آن را پیدا نکند، چگونه سر از بازار آزاد و دست دلالان درمیآورد؟ این موضوع نیازمند بررسی جدی و شناسایی مسیر ورود دارو به بازار غیررسمی است.
شهریاری با اشاره به بازار سیاه دارویی ناصرخسرو تصریح میکند: «سالهاست درباره فعالیت مافیای دارو و حضور دلالان در این بازار صحبت میشود، اما باید مشخص شود داروهایی که در ناصرخسرو و بازارهای مشابه عرضه میشوند، از کجا میآیند.»
واردات رسمی؛ عرضه در بازار سیاه!
بنا به تأکید رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، نمیتوان تصور کرد همه این داروها توسط افرادی که از خارج از کشور برمیگردند و یک یا دو قلم دارو همراه خود دارند، وارد بازار میشوند. حجم و نوع برخی داروهای موجود در بازار آزاد نشان میدهد که موضوع بسیار فراتر از این است و باید منشأ تأمین آنها بهصورت دقیق بررسی شود.
شهریاری با اشاره به اینکه بخش قابلتوجهی از داروها از مسیر شرکتهای رسمی و قانونی وارد کشور میشوند و در شبکه رسمی توزیع قرار میگیرند، میافزاید: «بنابراین باید بررسی شود چگونه بخشی از این داروها از شبکه رسمی خارج میشوند و به بازار آزاد راه پیدا میکنند.»
وی معتقد است این احتمال وجود دارد که در برخی موارد دارو از مسیرهایی مانند داروخانهها، شرکتهای توزیع یا سایر بخشهای زنجیره تأمین خارج و وارد بازار آزاد شود؛ اما اگر چنین اتفاقی رخ میدهد، باید عوامل آن شناسایی و با آنها برخورد شود.
شهریاری با اشاره به شیوههای احتمالی فعالیت دلالان دارو میافزاید: «گاهی شنیده میشود افرادی در اطراف برخی داروخانهها حضور دارند و به اسم بیمار یا با استفاده از نسخه، دارو را تهیه میکنند و سپس آن را به بازار آزاد و محلهایی مانند ناصرخسرو منتقل میکنند. اگر چنین تخلفاتی وجود دارد، شناسایی آن چندان دشوار نیست و باید مسیر تهیه و انتقال دارو مشخص شود.»
ضرورت اراده جدی برای ریشهکنی
طبق تأکید رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، اینکه دارویی در داروخانه پیدا نشود، اما همان دارو در بازار آزاد بهراحتی قابل تهیه باشد، یک تناقض جدی است که نمیتوان از کنار آن عبور کرد و باید مشخص شود چه کسی این داروها را تأمین میکند، از چه مسیری به دست دلالان میرسند و چه افرادی در پشت این شبکه قرار دارند.
وی با بیان اینکه در سالهای گذشته برای مقابله با مفاسد اقتصادی در حوزه دارو اقداماتی انجام شده است، میافزاید: «با وجود تلاشهایی که در این زمینه صورت گرفته، به نظر میرسد هنوز با اراده جدی و همهجانبه برای شناسایی ریشههای این شبکه مواجه نیستیم؛ اگر قرار است با پدیده دلالی و بازار غیررسمی دارو برخورد شود، نباید فقط چند دلال خرد در سطح بازار شناسایی و جمعآوری شوند؛ باید مسیر تأمین دارو و افرادی که پشت این شبکه قرار دارند مشخص شود.»
این نماینده مجلس با تأکید بر ضرورت ورود جدی دستگاههای مسئول به این موضوع، تصریح میکند: «از سردار حسین رحیمی، رئیس پلیس امنیت اقتصادی فراجا، درخواست میکنم یکبار به صورت جدی موضوع فعالیت افرادی را که در ناصرخسرو و بازارهای مشابه دارو فعالیت میکنند، بررسی کند و مشخص شود این افراد از کجا خط میگیرند، داروها را از چه مسیری تهیه میکنند و با چه اشخاص یا مجموعههایی ارتباط دارند.»
به گفته رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، باید بررسی شود دارویی که در شبکه رسمی کشور وارد و توزیع شده، چگونه سر از بازار آزاد درمیآورد. اگر مشخص شود دارو از داروخانه، شرکت توزیع یا هر بخش دیگری از زنجیره رسمی خارج شده است، باید با عوامل آن برخورد جدی صورت گیرد.
قاچاق اکسیر حیات
بنا به تأکید شهریاری، دارو کالای عادی نیست که بتوان درباره خروج آن از شبکه رسمی و فروش در بازار آزاد بیتفاوت بود. پشت هر داروی کمیاب، بیماری قرار دارد که ممکن است جانش به مصرف همان دارو وابسته باشد و خانوادهای که برای تهیه آن حاضر است هزینه زیادی پرداخت کند. وقتی بیمار داروی مورد نیاز خود را در داروخانه پیدا نمیکند، اما همان دارو را با قیمتهای بالا در بازار آزاد پیدا میکند، اعتماد مردم به نظام توزیع دارو آسیب میبیند. بنابراین باید علاوه بر برخورد با دلالان، منشأ تأمین و مسیر خروج دارو از شبکه رسمی نیز شناسایی شود.
این نماینده مجلس در پایان تأکید کرد: «امیدواریم با طرح دوباره این موضوع، دستگاههای مسئول با جدیت بیشتری وارد عمل شوند و یکبار برای همیشه مشخص شود داروهای موجود در بازار آزاد و ناصرخسرو از چه مسیری تأمین میشوند و چه کسانی در پشت پرده این شبکه فعالیت میکنند، چراکه برخورد با چند دلال خُرد، بدون شناسایی شبکه اصلی تأمین، نمیتواند مشکل بازار غیررسمی دارو را حل کند.»
