آرمان امروز-رضا پورحسین: امروز عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان با سه هدف مشخص وارد تهران می شود تا در قالب یک سفر دیپلماتیک و نظامی، گفتوگوهای فشردهای را با مقامات ارشد ایرانی آغاز کند.
این سفر در شرایطی صورت میگیرد که منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز همچنان تحت تأثیر تنشهای ناشی از اختلافات دوجانبه و چندجانبه قرار دارد و هرگونه گشایش در این مسیر میتواند تأثیرات گستردهای بر امنیت انرژی و ثبات منطقهای داشته باشد.
منیر که به عنوان یکی از چهرههای کلیدی در معادلات امنیتی جنوب آسیا و خاورمیانه شناخته میشود، این سفر را با هماهنگی کامل نهادهای دیپلماتیک پاکستان و آمریکا و پس از رایزنیهای مقدماتی ترتیب داده است.
هدف نخست این سفر، تلاش برای رفع اختلافات موجود میان ایران و عمان در خصوص مسائل مرتبط با تنگه هرمز و فراهم کردن زمینه بازگشایی کامل و بدون مانع این آبراه است.
تنگه هرمز به عنوان یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان، نقش تعیینکنندهای در تجارت نفت و گاز ایفا میکند و هرگونه اختلال در آن میتواند پیامدهای اقتصادی سنگینی برای کشورهای منطقه و فراتر از آن به همراه داشته باشد. منیر در این چارچوب قصد دارد با استفاده از روابط نزدیک پاکستان با هر دو طرف، میانجیگری کند و پیشنهادهایی عملی برای کاهش تنشها و ایجاد سازوکارهای مشترک نظارت و همکاری ارائه دهد تا جریان آزاد کشتیرانی در این تنگه تضمین شود.
هدف دوم سفر فرمانده ارتش پاکستان، بررسی مسیرهای ممکن برای ازسرگیری مذاکرات میان ایران و ایالات متحده آمریکا است.
در ماههای اخیر، نشانههایی از تمایل تهران به گفتوگوهای غیرمستقیم یا مستقیم دیده شده و پاکستان به دلیل موقعیت جغرافیایی و روابط متوازن خود با طرفهای مختلف، میتواند نقش تسهیلکنندهای در این فرآیند ایفا کند تا سند اسلام آباد بار دیگر احیا شود.
منیر در دیدارهای خود با مقامات ایرانی، گزینههای مختلف از جمله مذاکرات غیررسمی، کانالهای پشت پرده و چارچوبهای چندجانبه را مورد بحث قرار خواهد داد تا امکان کاهش تنشها و دستیابی به توافقاتی در حوزههای هستهای، تحریمها و مسائل منطقهای فراهم شود. این بخش از مأموریت او با توجه به تجربیات قبلی پاکستان در میانجیگریهای منطقهای طراحی شده و انتظار میرود پیشنهادهای مشخصی در این زمینه مطرح شود.
هدف سوم و نه کمتر مهم، جلب نظر مثبت ایران نسبت به پیوستن به پیمان مکه است. پیمان مکه به عنوان یک ابتکار امنیتی و سیاسی منطقهای، با هدف تقویت همکاری میان کشورهای منطقه و مقابله با تهدیدات مشترک شکل گرفته و تاکنون برخی کشورها به آن پیوستهاند.
منیر تلاش خواهد کرد با تشریح منافع احتمالی عضویت ایران در این پیمان، از جمله تقویت موقعیت منطقهای، دسترسی به سازوکارهای امنیتی جمعی و کاهش انزوای بینالمللی، نظر مساعد تهران را جلب کند.
این سفر در پی آن انجام میشود که ایران در هفتههای اخیر تمایل خود را برای مذاکره ابراز کرده و در عین حال واکنش منفی یا تندی نسبت به پیمان مکه نشان نداده است. این دو نشانه، فرصت مناسبی را برای پاکستان ایجاد کرده تا نقش فعالی در پیشبرد گفتوگوها ایفا کند و از موقعیت خود به عنوان کشوری با روابط نسبتاً خوب با ایران، عمان، کشورهای عربی و حتی کانالهای ارتباطی با غرب بهره ببرد.
موفقیت نسبی این سفر میتواند نه تنها به کاهش تنشها در تنگه هرمز کمک کند، بلکه زمینهساز تحولات مثبتتری در روابط ایران و غرب و همچنین همگرایی بیشتر کشورهای منطقه شود.
منیر در طول اقامت خود در تهران، علاوه بر دیدارهای رسمی، احتمالاً با تحلیلگران و نهادهای مرتبط نیز رایزنی خواهد کرد تا تصویر دقیقتری از مواضع جمهوری اسلامی به دست آورد و پیامهای متقابلی را منتقل کند. این سفر در نهایت نشاندهنده تلاش پاکستان برای ایفای نقش فعالتر در معادلات پیچیده خاورمیانه است؛ نقشی که میتواند هم منافع ملی اسلامآباد را تأمین کند و هم به ثبات نسبی منطقه یاری رساند.
