یکشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۷ / Sunday, 20 May, 2018

عوامل مؤثر در جذب دانش آموزان به نماز


عوامل مؤثر در جذب دانش آموزان به نماز
فاقم وجهك للذین حنیفاً فطرهٔ الله التی فطر الناس علیها پس تو ای رسول( با همه پیروانت مستقیم رو به جانب آیین پاك اسلام آور و پیوسته از طریق دین خدا كه فطرت دین خدا كه فطرت خلق را بر آن آفریده است پیروی كن (سوره روم- ۳۰).
پرستش یكی از ابعاد روح آدمی است. انسان فطرتاً موجودی است خداخواه و خداجوی. موجودی در عالم وجود نیست كه پرستنده و پرستشگر نباشد. از نظر قرآن نه تنها انسان، بلكه همه موجودات عالم ثناگوی خدایند و در طریق محبت الهی در حركتند. «و بعثهم فی سبیل محبته» آن گیاه كه حركت می كند، جز عشق او هیچ در سر ندارد، آن سنگ هم كه با قوه جاذبه حركت می كند در واقع غیر از این كه حق و ذات حق را جست وجو می كند و محبت خدا در ذات اوست، چیز دیگری نیست. قرآن می فرماید: «و ان من شیئ الا یسبح بحمده و لكن لاتفقهون تسبیحهم» (سوره اسرا-۴۴).
فارابی فیلسوف معروف اسلامی می گوید: آسمان كه گردش می كند، آن گردش نماز و عبادت و پرستش آسمان است. زمین كه تكان می خورد همین جور، باران كه ریزش می كند آن ریزش پرستش اوست، آب كه جریان پیدا می كند آن جریان پرستش و عبادت اوست. اوج عبادت خدا برای فرد مسلمان از طریق نماز متجلی می گردد. نماز سیمای مكتب است. «الصلوهٔ وجه دینكم» نماز ستون دین است. «الصلوهٔ عمود الدین».
رسول گرامی اسلام(ص) در هنگام اذان به بلال می فرمود: «ارحنا یا بلال» ای بلال ما را از غم و تلخی نجات بخش و بلال اذان گویان نشاط عبادت را به ذائقه نمازگزاران می چشاند.
همانگونه كه در دعای هفتم مناجات خمسه عشر آمده: «واجعل نشاطی فی عبادتك» خداوندا: نشاط مرا در عبادت خودت قرار بده. چگونه می شود كودكان و نوجوانان ما نشاط و شادی خود را در عبادت و پرستش حق تعالی جست وجو نمایند؟ این مطلب بر این كوشش است تا شیوه های كاربردی علم روانشناسی را در جذب كودكان و نوجوانان به نماز ارایه نماید. امروزه اغلب صاحبنظران و متخصصان علوم رفتاری بر این عقیده اند كه توارث و محیط، هر دو مشتركاً خصوصیات جسمانی و روانی فرد را شكل می دهند. حتی در تكوین و ظهور رفتارهای اعتقادی مثمرثمرند.
● نقش وراثت
بسیاری از ویژگی های بدنی و روانی مانند قهر، ساختار استخوانی، رنگ مو و چشم، هوش و استعداد از طریق ارث كسب می شوند. لمبروز، جرم شناس ایتالیایی می گفت: فردی كه تبهكار می گردد ذاتاً تبهكار به دنیا می آید! از نظر وارث و علم مربوط به آن پدر تبهكار و فاسد درصدی از مجرمیت خود را به فرزند خود منتقل می كند، اما این بدان معنا نیست كه فرزند او به طور حتم دزد و جانی می شود.
اگر فرزند در محیطی پرورش یابد كه هیچ گونه فسق و فجوری در آن نباشد، فاسد نمی شود. چه زیبا فرمود پیامبر اكرم(ص) كه: «كل مولد یولد علی الفطره» هر طفلی بر فطرت پاك خدایی آفریده می شود اسلام به پدیده وراثت توجه خاص دارد. در جنگ صفین امام علی(ع) به محمد حنفیه علمدار لشكر امر فرمود: ترس مدار و حركت نما. این بار نیز از حالت تهاجمی دشمن هراس نمود، امام خشمگین گردید و قبضه شمشیر را بر نشان فرزند فرود آورد و فرمود: تو این ترس را از مادرت به ارث برده ای او نیز ترسو بود. اسلام برای پاكی نسل مسلمین تمام مراقبت های لازم را در امر زناشویی دستور داده و در پیوندهای اولیه به كلیه جهات روحی و جسمی زن و مرد توجه نموده است. علاوه بر این كه مردم را در ازدواج با دیوانگان و احمق ها و میگسارها بر حذر داشته و در مقام مشورت و راهنمایی و ازدواج با فرد بداخلاق را نیز اجازه نداده است.
حسین بن بشار واسطی به حضرت رضا(ع) نامه ای نوشت كه: یكی از بستگانم درخواست وصلت با من دارد ولی بداخلاق است. حضرت در جواب فرمودند: اگر اخلاقش بد است با او ازدواج مكن.
همان گونه كه به نظر دانشمندان امروز، غذا در زیبایی صورت و توازن اندام و رنگ مو و چشم خلاصه تمام ساختمان كودك تاثیر دارد، اخبار و روایات اسلامی نیز در گذشته به این نكته توجه كامل داشته و درباره استفاده از غذاها، میوه ها، حبوبات و سبزیجات تعالیم لازم را به پیروان خود داده و به خصوص در بعضی از روایات از زنان باردار اسم برده و استفاده از آن خوراكی ها را به آنان توصیه نموده است.
● نقش خانواده
كودك در خانه به دنیا می آید و اولین كسی كه با او ارتباط مستمر برقرار می كند، مادر و سپس پدر و سایر اعضای خانواده اند. نوع اعتقادات و ملاك و معیارهای اخلاقی، خلقی و دینی از والدین به كودك منتقل می گردد.
كودك نظرات دینی و اعتقادی خانواده اش را می پذیرد. ایمان دوره كودكی با همه پاكی و صفایش این نقیصه را دارد كه از آگاهی توأم با تجزیه و تحلیل سرچشمه نگرفته است. بلكه بیشتر جنبه انفعال و تاثیرپذیری از محیط دارد و در حقیقت نوعی بازتاب است. با این وجود تكوین و پیدایش اعتقادات و قوام آن بستگی به نوع بینش و جهان بینی در خانواده حاكم است.
به نظر نگارنده سنگ بنای اولیه ایجاد رغبت و انگیزه در گرایش كودك به اعتقادات و متصف شدن به مناط و ملاك اخلاقی از نام و نامگذاری آغاز و در طول فرایند رشد با تقلید، تقویت و تشویق استمرار یافته و از مرحله نوجوانی به بعد براساس عقل و تفكر در عمق وجود فرد قوام می یابد. والدین باید برای فرزندان خود نامی نیكو انتخاب نمایند.
پیامبر اكرم (ص) در جواب نامه پدری، درباره وظیفه وی در قبال فرزندش چنین می فرماید: «تحسین اسمه و ادبه و وضعه موضعا حسنا» او را نام نیكو بگذارد و او را با نیكی تربیت كند و به كاری شایسته بگمارد.
امام صادق (ع) می فرماید: رسول خدا (ص) نام های زشت و نامناسب اشخاص و سرزمین ها را تغییر می دادند. مردی كه خادم بتكده بود بعد از مشاهده حادثه ای خدمت رسول خدا (ص) رسید و اسلام آورد. پیامبر (ص) نام او را پرسید: مرد گفت: نماوی بن ظالم (گمراه پسر ستمگر)! حضرت نام او را به «راشد بن عبدالله (هدایت یافته فرزند بنده خدا) تغییر داد. نكته ای كه از منظر روان شناسی اهمیت بسیار دارد این است كه والدینی در تربیت فرزند خود موفق اند كه با فرایند رشد در دوره های مختلف زندگی فرد آشنایی داشته باشند. زیرا جهت انتقال مفاهیم مسایل و مفاهیم مذهبی باید تناسب ظرفیت فكری كودك به او عرضه شود.
پیامبر (ص) می فرماید: خدای رحمت كند كسی را كه در نیكوكاری و نیكی به فرزندش كمك می كند. سوال شد چگونه فرزند خود رادر نیكی كمك كند؟ فرمود: آنچه در توانایی كودك است و برایش میسر است، از او بپذیرد و آن چه انجام دادنش برای كودك دشوار و طاقت فرساست از او نخواهد و او را به گناه و طغیان و كارهای احمقانه وادار نكند.
امام صادق (ع) اختر تابناك آسمان عصمت و ولایت نیز می فرماید: پدر و مادر هر آنچه كه در توانایی كودك است و انجام دادن آن برای او آسان است از او قبول كنند و آنچه انجام دادن آن برایش سنگین و طاقت فرساست از او نخواهند. و امروزه، یكی از برجسته ترین و بانفوذترین چهره های روانشناسی قرن بیستم، ژان پیاژه معتقد است كودك باید تجربه های خود را با روش و سرعت خود جذب و تحلیل نماید و تلاش برای جلو انداختن تفكر انتزاعی درست نیست. او می گوید: هر نوع تفكری كه كودك به كار می برد مناسب ترین نوع است و كوشش برای تحمیل تفكر پیشرفته تر به كودك نادرست است. نتیجه این كه انتقال ارزش ها و مفاهیم اعتقادی و مذهبی به كودك سبك و سیاق مخصوص به خود را می طلبد.
● نقش الگوها
در بررسی راه های جذب دانش آموزان به نماز اولین مساله ای كه به آن برمی خوریم زندگی اجتماعی دانش آموز در محیط خانواده، مدرسه، جامعه و همسالان و زندگی سیاسی او (درك مفاهیمی همچون مدیریت، حكومت و سیاست های اجتماعی) می باشد. در این فرایند دانش آموز در تعامل مستقیم با اطرافیان، خانواده، دوستان، مدیران حكومتی، تربیتی، معلم و مربی، مسجد و روحانیت، تحت تاثیر رفتارها و پیام های آنان است و منش های آنان را تحت نظر دارد و رفتارهای تعبدی و اخلاقی ایشان را پی گیری می نماید.
شكل گیری شخصیت معنوی و اجتماعی دانش آموز از همان ابتدا در خانواده و بعد در مدرسه و در مراتب بعدی از طریق دیگران صورت می گیرد. بنابراین هر كدام از الگوهای رفتاری مورد توجه دانش آموز است و تحت تاثیر آن رفتارها می باشد.
یكایك ارزش های موجود در جامعه و خانواده چه در جنبه های مثبت و چه در جنبه های منفی، شخصیت نوجوان و جوان را پی ریزی نموده، در نگرش مثبت یا منفی او نسبت به محیط اطراف خود نقش مهمی را ایفا خواهد كرد.
تربیت و پرورش فرزندان سالم از حیث اعتقادی و منش های پسندیده در گرو توجه كافی به مسایل محیطی و رفتاری است. پدران و مادران، معلمان و مربیان، رسانه های جمعی و ارتباطی، صداوسیما، نقش تعیین كننده در ساختار ذهنی و باورهای آنان دارد. چنانچه پدر و مادر در خانواده به نقش الگویی خود توجه داشته باشند و در تنظیم روابط خویش با فرزندان همت گمارند، و تقدی به اصول اخلاقی و انسانی و بالاخره مذهبی را پیشه خود سازند، بی تردید احساس خوب و ارزشمند، پایبندی به مسایل معنوی را به فرزندان خود تقدیم نموده اند.
برخورداری از ایمنی روانی و بدون اضطراب و تشویش و نگرانی در خانواده باعث خواهد شد كه كودك و نوجوان بتواند با آسودگی و احساس خوشایند نسبت به درك و انجام امور ارزشی و مورد پسند بزرگسالان و جامعه دست یازد. زیرا او به واسطه انجام این امور در محیط، بازخوردهای مثبت دریافت خواهد كرد و این عمل موجب آن می شود كه او این بازخوردهای مثبت را بیشتر تجربه كند. تجربه خوشایند و احساس رضایتمندی از رفتارهای بروز داده شده، كودك و نوجوان را به سوی اهداف و آرمان های تربیتی جامعه هدایت خواهد كرد و در نتیجه جهت یابی وی را به درك هویت معنوی و انسانی میسر خواهد نمود.
پس به همان میزانی كه رفتارهای سنجیده، الگوها و مسوولان تربیتی در شكل گیری شخصیت معنوی و سجایای انسانی كودك و نوجوان موثر است، پدیداری رفتارهای متضاد با آرمان های اجتماعی، اخلاقی و مذهبی نیز در تخریب این شخصیت و هویت واقعی او موثر است.
علمای تعلیم و تربیت معتقدند: «دوره نوجوانی و جوانی دورانی است كه در آن بحران هویت بر سازمان روانی فرد چیره شده، نوجوان و جوان تشنه هویت را به جست وجو و ارزیابی ارزش های گوناگون و گاه متضاد هدایت می كند تا در پایان این دوره بحرانی، احساسی از هویت داشتن را برای وی به ارمغان آورد.
هویت هر فرد برآیندی از هویت واقعیت، هویت آرمانی و هویت مورد انتظار است. به تعبیر ریاضی (هویت فرد = هویت واقعی و هویت مورد انتظار) هویت واقعی تصویر از خودی است كه كودك و نوجوان از خویشتن واقعی خویش دارد. این تصویر از خود نیز تصویری است كه عمدتا توسط والدین و مربیان به ترسیم درآمده است كه مختص زمان گذشته است.»
اما نقش والدین و مربیان به همین جا ختم نمی شود، بلكه این تلاش نظر به آینده ای دوخته است كه برای ساختنش زمان، هزینه و انرژی بسیاری صرف شده است. این آینده و در نتیجه چگونه شدن را والدین و مربیان به نمایندگی از جامعه در معرض دید نوجوان و جوان قرار می دهند كه این همان هویت مورد انتظار است.
متاسفانه جامعه ما علی رغم سازمان و طرح نقشه ای كه با صرف میلیاردها تومان هزینه و تلاش هزاران انسان متعهد و صادق و دلسوز جهت شكل بخشیدن به هویت واقعی و هویت مورد انتظار خیل نونهالان و كودكان و نوجوانان این مرز و بوم دارد، تقریبا هیچ برنامه مدون و از پیش تعیین شده ای به منظور نفوذ غیرمستقیم به هویت آرمانی جوانان و نوجوانان ندارد. این فقدان استراتژی برای نفوذ در مهم ترین و تعیین كننده ترین بخش هویتی هر فرد، یعنی هویت آرمانی منجر به آن می شود كه بخش اعظم سرمایه گذاری های فرهنگی ما به هدر رود.
استعمار فرهنگی و یا آنچه كه امروزه به نام تهاجم فرهنگی از آن یاد می شود میلیون ها دلار سرمایه گذاری در بخش نفوذ به هویت آرمانی میلیون ها جوان و نوجوان ایرانی مسلمان دارد. دشمن آگاه و بدخواه با تكیه بر یافته های روان شناختی امكان همانندسازی نوجوان و جوان را با ارایه الگوهای متناقض با الگوهایی كه برای شكل گیری هویت واقعی و مورد انتظار او ساخته ایم، در قالب هنر، ورزش، علم و سیاست فراهم می آورد و با تكیه بر مكانیزم های روان شناختی مسلط بر سازمان روانی نوجوان و جوان به هویت آرمانی او رنگ و صبغه ای كاملاً متفاوت از بافت و رنگ فرهنگی، مذهبی و اجتماعی ما می دهد كه نتیجه آن بروز پانكیسم و غرب گرایی و امثال آن است كه همه جلوه های گوناگون فقدان هویتی است كه همساز با هویت فرهنگی ماست. هویت فرهنگی كه خود برآیند هویت مذهبی، هویت ملی و هویت فردی ما است.پس روشن شد كه حیات فردی و معنوی یك نوجوان و جوان كاملاً با حیات اجتماعی و سیاسی وی در ارتباط است و نارسایی در هر كدام آن ها باعث بروز مشكلات در وجود دیگری خواهد شد. اصولاً به وجود آوردن انگیزش های قوی و تحریك كننده برای ایجاد و یا تغییر رفتار در نوجوان و جوان تابع شرایط خاصی است. زیرا جنبه های انفعالی روحیات و گسترده بودن افق فكری در ایشان مسأله را پیچیده تر می كند و مكانیزم های خاصی را نیز می طلبد.
علاقه مندی نوجوان و جوان به الگوهایی چون روحانیون، علما و دانشمندان و صاحبان فضل و اندیشه و همنشینی با آنان نشان از رشد یافتگی و حساسیت در قبال مسایل فرهنگی و اجتماعی است. او به خوبی دریافته است كه انسان با تكیه بر اصول انسانی و درك مفاهیم اجتماعی و ارزشی در اجتماع می تواند جایگاه اصلی خود را پیدا و حفظ نماید. لذا او در تلاش است كه با بزرگ ترها و بزرگسالان ارتباط داشته باشد. «اگر بزرگ ترها و بزرگسالان او را تأیید نكنند بازگشت می كند و یا در جا می زند» یعنی در رشد عقلانی، عاطفی و اخلاقی نوجوان وقفه ایجاد می شود. بنابراین «امكانات ملاقات او با كسانی كه در یك جامعه به مسایل سیاسی و اجتماعی می پردازند باعث رشد اجتماعی و سیاسی او خواهد شد.» ترتیب ملاقات با روحانیون، استادان دانشگاه و كلیه كسانی كه در خط مشی های سیاسی و اجتماعی جامعه مشاركت دارند باعث پویایی رفتار و بالندگی در نوجوان می گردد.
آنچه گذشت تقریباً مقدمه ای بود برای ورود به مبحث «هماهنگی حیات سیاسی و اجتماعی انسان با حیات فردی و معنوی او» كه در ارتباط با راه های جذب دانش آموزان به نماز جماعت و تقویت باورهای اعتقادی آنان مطرح شد. مسوولان نظام تربیتی كشور و عناصر دخیل در اجرای كم و كیف مسایل تربیتی كه در مدارس مشغول ایفای وظیفه می باشند و الحق در سال های اخیر كوشش فراوانی را در آموزش و ایجاد امكانات اقامه نماز جماعت در مدارس فراهم نموده اند، بایستی جدیت نمایند كه این مهم در قلب و روح دانش آموزان رسوخ كند و در سازمان شخصیتی آنان جای گیرد و توجه داشته باشند كه هر گونه رفتار نسنجیده و حساب نشده می تواند تأثیر عمیق و نامطلوبی در روند شكل گیری شخصیت و هویت معنوی او ایجاد كند و تلاش های بعدی را دچار مشكل سازد. علت این كه «نوجوان ویژگی های شخصیتی مورد نظر خود را درونی می سازد و در سازمان شخصیت خود پیاده می كند.»
دست اندركاران تعلیم و تربیت، خصوصاً پرچمداران اقامه نماز در جامعه و مدارس كشور وظیفه بس خطیر و سنگین و حساسی بر دوش دارند. باید كوشش شود كه این امر در كمال آرامش و متانت روحی و برخوردهای حساب شده انجام شود و دانش آموزان عزیز این فرصت را پیدا كنند كه لطایف و ظرایف معنوی را درك و تجربه كنند و در نتیجه پرورش انسان های پارسا و متقی و مطلوب نظام تربیتی كشور میسر شود.
‌● الگوهای مؤثر (صاحبان فضل و اندیشه)
پیش از این گفتیم كه نوجوان و جوان و حیات اجتماعی او در گرو چگونگی حیات فردی و معنوی اش بوده و در ارتباط كامل است همچنین اشاره گردید كه تربیت نسل پاك و دارای منش های الهی و انسانی در شكل گیری باورهای اعتقادی وی مؤثر است.
با توجه به این كه «دوره بلوغ مقارن است با تأثیر روزافزون، جنبه انفعالی در روحیات و موارد گسترش سریع افق فكری، نهادی شدن حیات درونی، فردی شدن رفتار، بیداری جنسی، احساس استقلال، بحران هویت، كوشش برای هم شكلی و انجام كارهای بزرگ، تلاش برای مورد قبول واقع شدن» لذا با درك چنین وضعیتی پدیدآوردن یك اندیشه سالم و درست در ذهن و روان نوجوان و جوان از طریق ارایه الگوهای صحیح ضرورت تام دارد.
می دانید كه گاهی شخصیت ها محیط را تحت تأثیر قرار می دهند و گاهی محیط است كه بر انسان تأثیر می گذارد. در هر حال شخصیت های مثبت یا منفی محیط ها و محیط های با شخصیت از عناصری هستند كه در شكل گیری شخصیت واقعی كودك و نوجوان عمل می كنند.
پس از خانواده، كه به عنوان اصلی ترین سازمان در نهادی و درونی شدن رفتارها برای كودك و نوجوان كمك می نماید و اولین تجربیات زندگی را در اختیارش قرار می دهد، مدرسه جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص می دهد. در این سازمان معلم و مربی الگوهایی هستند كه بیشترین درصد مقبولیت را در پیش كودك و نوجوان دارند.
بی شك گذر از این مرحله در ساختار ذهنی و رفتاری كودك و نوجوان حائز اهمیت است. هوشیاری والدین و مربیان دلسوز و آگاه این امكان را برای دانش آموز به وجود خواهد آورد كه با همانندسازی، بهترین الگوهای رفتاری را برای خود انتخاب نمایند. بنابراین شركت فعالانه مدیران و مربیان در عرصه های فرهنگی و ترویج ارزش های انسانی و اخلاقی توأم با عمل، شناخت معیارهای فضیلت و انسان های فاضل را برای نوجوان آسان تر خواهد كرد.
چنانچه مدیران، معلمان و مربیان همراه دانش آموز در نماز جماعت مدرسه شركت فعال داشته باشند و در اجرای فرامین الهی و مواظبت در رفتار و گفتار خود كوشش نمایند، دانش آموز رغبت پیدا خواهد كرد كه با علاقه مندی بیشتر در نماز حضور یابد. بایستی متوجه این معنا بوم كه «الگو بودن رهبران دینی، علمی و مذهبی نقش اساسی را در تكوین شخصیت دانش آموزان ایفا می كند.»
یك تحقیق نشان می دهد كه ۴۸ درصد كل دانش آموزان نوجوان «اعتقاد والدین خود را به خداوند و عمل به دستورات او را در جذب فرزندان به نماز مؤثر دانسته اند.»
در یك تحقیق دیگر كه از ۱۲۵ نفر دانش آموز یك مجتمع آموزشی سوال شده است ۶۶ درصد از دانش آموزان پسر و ۷۷ درصد از دانش آموزان دختر علت نمازخوان شدن و یا بودن خود را والدین خود ذكر كرده اند كه این نشانگر نقش پراهمیت خانواده و الگو بودن آن برای نوجوان و جوان است.»
والدین یا اولیای مدرسه و مدیران و شخصیت های معروف جامعه هر كدام نقش ویژه و حساسی در این مهم دارند. احساس مسوولیت در سازندگی نسل مؤمن و نمازخوان وظیفه اصلی و واجب و عینی هر فرد مسلمان اعم از والدین و دیگر مربیان و الگوهای جامعه است. آری «آنجا كه هستی از ارتباط و هماهنگی برخوردار است، آن جا كه دنیا راه و كلاس است، یك نگاه، یك لبخند و یك فساد، یك فساد نیست كه هستی را به فساد می كشد و تمام دریاها و دشت ها را در خود می گیرد.
(ظهر الفساد فی البر و البحر بما كسبت ایدی الناس) وقتی كه ما كوچك تر بودیم در كنار ساختمان هایی كه آجر می ریختند به بازی مشغول می شدیم و آجرها را پشت سرهم با فاصله های كوتاه می چیدیم و مارپیچ و گرد و خلاصه از شكل های مختلف، آجر كنار هم می گذاشتیم و آنگاه یك آجر را می زدیم، ما بیش از یك آجر را نزده بودیم اما چون آجرها مرتبط و كنار هم و هماهنگ بودند همه آن ها تا آخر می افتادند و بر روی زمین می ریختند، یك ضربه یك ضربه نمی ماند و یك فساد در یك جا حبس نمی شد. در هستی منظم، یك گناه، یك فساد نمی ماند وادامه می یابد و كسی كه راه بودن و كلاس بودن را حساس كرده دیگر بی حساب نمی گوید و نمی شنود و نمی بیند و نمی زند» و با ناهمخوانی گفتار و رفتار هستی پاك كودك و نوجوان را به آتش نمی كشد.

مریم جمالی

منبع : روزنامه جوان

مطالب مرتبط

تربیت جوان از دیدگاه معصومان علیهم السلام

تربیت جوان از دیدگاه معصومان علیهم السلام
● ابزارهای مهم تربیت دینی و معنوی:
الف) زمینه درونی جوانان
جوانان سرزمینهای آماده و حاصلخیز برای افشاندن بذر ایمان ومعنویت‏شمرده می‏شوند و بیش از دیگران زمینه پذیرش ایمان ومعنویت دارند. رسول خدا(ص) فرموده است: «شما را به نیكی درباره جوانان سفارش می‏كنم. به درستی كه قلوب آنان نرمتر ومهربانتر است. (برای پذیرش فضیلتها آماده‏تر است) (وقتی)خداوند مرا، بشارت دهنده و انذاركننده; بر انگیخت، جوانان بامن پیمان بستند و پیران به مخالفت‏برخاستند...» (۱)
اسماعیل بن فضل هاشمی می‏گوید: به امام باقر(ع) گفتم: مرا ازسبب تفاوت یعقوب و یوسف آگاه ساز. هنگامی كه فرزندان یعقوب(ع)به او گفتند: ای پدر! بر تقصیراتمان آمرزش طلب كه ما درباره‏یوسف گناه كردیم. یعقوب(ع) فرمود: بزودی از درگاه خدا برای‏شما آمرزش می طلبم; (۲) ولی هنگامی كه به یوسف(ع) گفتند: خداوندشما را بر ما مقدم داشت و ما خطا كردیم; یوسف(ع) فرمود: امروزشرمنده نباشید، من عفو كردم، خداوند گناه شما را ببخشد كه اومهربانترین مهربانان است. (۳)
امام(ع)فرمود: (علت اینكه یوسف‏بی‏درنگ بخشید، آن است كه) قلب جوان نرمتر و مهربانتر ازكهنسال است. درطول تاریخ اسلام بسیاری از جوانان به مقامات‏بالای معنویت دست‏یافتند. (۴)
ب) قرآن
قرآن كتاب هدایت است و هر انسان با سوادی، به فراخور ظرفیت‏خود، از آن بهره می‏گیرد. جوان، به خاطر ویژگیهای خاص خود،بیشتر به انس با قرآن نیاز دارد تا در پرتو آن برای طی مسیرپرپیچ و خم زندگی ره توشه‏ای مطمئن فراهم آورد. امام صادق(ع)فرمود: كسی كه قرآن تلاوت می‏كند، اگر جوان مومن باشد، قرآن باگوشت و خونش آمیخته می‏شود. (۶)
ج) عبادت
عبادت و پرستش لازمه بندگی است. عبادت اوج ارتباط بنده و معبوداست. عبادت منبعی مطمئن برای آرامش است. جوانی دوره حساس وپرمخاطره زندگی است. اضطرابها، نگرانیها، ناكامیها و... همه‏در پرتو عبادت و بندگی از زندگی پرتلاطم جوان رخت‏بر می‏بندد وزندگی‏اش از اطمینان و امید سرشار می‏شود. پیامبر اكرم(ص)فرمود: «خداوند به سبب جوان عبادت كننده بر فرشتگان مباهات‏می‏كند و می‏فرماید: بنده‏ام را بنگرید كه چگونه به خاطر من ازخواهش نفسانی‏اش گذشت.» (۷)
آن حضرت همچنین فرمود: «در روزی كه‏سایه‏ای جز سایه الهی نیست، هفت دسته در سایه عرش الهی قراردارند: امام عادل، جوانی كه در عبادت خداوند رشد كرده باشدو...» (۸)
د) شناخت دین
آگاهی جوان از دین در تربیت او نقشی مهم دارد. بر جوان مسلمان‏ضروری است كه با علوم دینی و مسایل آن آشنا باشد و احكام الهی‏را بداند. امام باقر(ع) فرموده است: «اگر جوان شیعه‏ای را نزدمن آورند كه تفقه در دین نمی‏كند، او را با مجازاتی دردناك‏كیفر خواهم داد.» (۹)
شناخت دین و احكام آن تا آنجا اهمیت داردكه در روایات مرحله‏ای از مراحل تربیت‏شمرده شده است. امام‏صادق(ع) فرمود: «فرزند آدم هفت‏سال اول باری می‏كند، هفت‏سال‏دوم نوشتن فرا می‏گیرد و هفت‏سال سوم مسایل حلال و حرام‏می‏آموزد.»
ه) توبه
جوان در معرض لغزشها و خطاهاست و دامهای شیطان برای فریب اومهیاتر است. بدین سبب به ارتباط با خداوند و حضور در مجالس‏دعا، انابه و استغفار بیشتر نیاز دارد. جوان با آب زلال توبه‏روح و جان غبار گرفته‏اش را شتسشو می‏دهد و خود را برای پیمودن‏سریعتر مسیر تكامل آماده می‏سازد. فراهم كردن زمینه توبه وتوجه دادن جوان به این عنصر سازنده بخشی از تربیت دینی ومعنوی اوست. رسول اكرم(ص)می‏فرماید:«خداوند (ص)وان توبه كننده را دوست دارد.» (۱۱)
آن حضرت همچنین‏فرمود: «هیچ كس نزد خداوند از جوان توبه كننده محبوبتر نیست;و هیچ كس نزد خداوند ازكهنسالی كه بر گناهانش باقی است،مبغوض‏تر نیست.» (۱۲)
● شیوه‏های تربیت جوان
۱) روش درك واقعیات جوانی
بی تردید جوانی از حساسترین و پرمخاطره ترین دوران زندگی است.جوان با همه تواناییها، به خاطر حساسیت مقطع سنی، مشكلات،كمبودها و واقعیات انكار ناپذیر دارد. عدم درك جوان و بی‏توجهی به واقعیات طبیعی‏اش چه بسا، به جای تربیت، سبب گمراهی‏جوان می‏شود. بدین جهت، باید متولیان امر تربیت جوان راموردتوجه قرار دهند; واقعیاتی كه اشاره به برخی از آنها سودمندمی‏نماید:
الف) شدید بودن غریزه جنسی
شدید بودن غریزه جنسی از واقعیات‏انكار ناپذیر دوره جوانی است. این غریزه در جوان طوفانی است.بویژه امروزه كه جوانان اولین هدف تهاجم فرهنگی‏اند و زمینه‏های‏تحریك غریزه جنسی در آنان بیشتر مهیا است.
ب) محدودیت آگاهی و تجارب
جوان به تدریج‏به اطلاعات و آگاهیهادست می‏یابد و اندوخته‏های ناقص خود را تكمیل می‏كند. توجه‏والدین و مربیان به محدودیت معلومات مفید و تجارب عملی جوان‏سطح توقعات آنان را كاهش می‏دهد و معتدل می‏سازد. علی(ع) می‏فرماید: «نادانی جوان معذور و علم و آگاهی‏اش محدوداست.» (۱۳)
بدین سبب اندیشه و نظر سنجیده كهنسالان از نیروی جوان برتراست. علی(ع) فرموده است: «نظر سالخورده از نیرومندی جوان نزدمن محبوبتر است.» (۱۴)
ج) تكامل تدریجی عقل
جوان در مسیر تكامل عقلی است و اندیشه‏اش به تدریج تكامل‏می‏یابد. علی(ع) می‏فرماید: «انسان تا ۲۸ سالگی درحال تكامل‏عقلی است.» آن حضرت همچنین می‏فرماید: «عقل جوان در ۳۵ سالگی‏به نهایت كمال خود می‏رسد و آنچه پس از آن به دست می‏آورد،تجربه است.» (۱۶)
بدین سبب باید در حد معقول از جوان انتظار داشت‏و این ویژگی را در رفتار و موضعگیریهایش مورد توجه قرار داد.این وضعیت، بویژه تا سن ۱۸ سالگی، بیشتر آشكار است. علی(ع)می‏فرماید: «پیوسته عقل و حماقت‏با یكدیگر در تعارضند تااینكه شخص به ۱۸ سالگی می‏رسد. در این هنگام، یكی بر دیگری‏پیروز می‏شود.» (۱۷)د) جنون جوانی
جنون جوانی یكی از بیماریهای روانی است كه هنگام بلوغ در برخی‏از جوانان آشكار می‏شود. رسول گرامی اسلام می‏فرماید: «جوانی‏شعبه‏ای از دیوانگی است.» (۱۸)
متی جوانی حالت دیگری است كه دراین مقطع سنی پدید می‏آید. علی(ع) انواع مستی را چهار نوع(مستی جوانی، مستی ثروت، مستی خواب و مستی ریاست (۱۹) شمرده،می‏فرماید: «شایسته است انسان عاقل خویشتن را از مستی ثروت ومستی قدرت و مستی علم و مستی تمجید و چاپلوسی مستی جوانی دورنگاه دارد; زیرا هریك از این مستی‏ها بادهای مسموم و پلیدی‏دارد كه عقل را می‏رباید و آدمی را سبك می‏سازد.» (۲۰)
ه ) نوگرایی و شیك پوشی
نوگرایی و نوجویی از ویژگیهای جوان است. جوان دوست دارد خودرا نشان دهد و مورد توجه دیگران واقع شود. والدین باید این‏واقعیت را بپذیرند، در حد امكان به خواسته‏های معقول جوان پاسخ‏مثبت دهند و از سختگیری و نه گفتن‏های غیر ضروری، كه به كدورت‏جوان می‏انجامد، بپرهیزند. علی(ع) همراه قنبر به بازار رفت واز فروشنده‏ای پرسید: آیا دو لباس به قیمت پنج درهم دارید؟مرد پاسخ داد: آری، ای امیرمومنان. با این پاسخ حضرت دریافت‏كه فروشنده وی را شناخته است.
پس آنجا را ترك گفت، نزد دیگری رفت و همین پرسش را تكراركرد.فروشنده دوم جواب داد: آری، دولباس دارم; یكی بهتر است وسه درهم می‏ارزد و دیگری دو درهم. حضرت آنها را خرید و لباس سه‏درهمی را به قنبر داد. قنبر گفت: شما به آن سزاوارترید:شمابالای منبر می‏روید و خطبه می‏خوانید.
حضرت فرمود: «انت‏شاب و لك شره الشباب ...; تو جوانی و میل‏جوانی داری. من از پروردگارم شرم دارم و خود را بر تو ترجیح‏دهم.» (۲۱) طبق این روایت علی(ع) به خاطر جوانی قنبر و میل جوان‏به نوپوشی (به اصطلاح امروز «شیك پوشی‏») لباس بهتر و گرانتررا به او داد.
ی ) روش احترام و مسوولیت دادن به جوان
احترام به شخصیت جوان و مسوولیت دادن به او از شیوه‏های مهم‏تربیتی شمرده می‏شود. جوان، با همه مشكلات و واقعیات دوره‏جوانی، برای ایفای نقش و انجام مسوولیتهای مختلف توانایی‏بسیار دارد. عدم اعتماد به جوان و بی‏توجهی به تواناییهای اومانع شكوفایی استعدادهاست و در نتیجه به عدم رشد مطلوب جوان‏می‏انجامد.
سیره گرانسنگ رسول گرامی(ص) در مسیر دشوار تربیت، بهترین‏سرمشق شمرده می‏شود. آن بزرگوار به جوانان اعتماد می‏كرد وكارهایی بس مهم بدانان می‏سپرد.
● در این بخش به نمونه‏هایی ازاین روش پیامبر(ص) اشاره می‏شود.
الف) عتاب بن اسید و ولایت مكه
رسول اكرم عتاب بن اسید را كه‏بیست و یك سال داشت، والی مكه ساخت. و امر فرمود با مردم نمازبگزارد. عتاب بن اسید اولین امری بود كه پس از فتح مكه در مكه‏نماز جماعت اقامه كرد. (۲۲)
ب) مصعب بن عمیر و تعلیم قرآن در مدینه
اسعد بن زراره وزكوان بن عبد قیس از قبیله خزرج در مكه خدمت رسول اكرم(ص)رسیدند و پس از پذیزش اسلام، از حضرت خواستند كسی را با آنهابه مدینه بفرستد تا به مردم قرآن بیاموزد و آنان را به آئین‏اسلام دعوت كند. پیغمبر اكرم(ص) به مصعب بن عمیر، كه جوانی‏نورس می‏نمود و بیشتر قرآن را فراگرفته بود، امر فرمود همراه‏آنان به سوی مدینه حركت كند. مصعب به مدینه رفت و ماموریتش‏را بخوبی انجام داد. او اولین كسی بود كه در مدینه نماز جمعه‏و جماعت‏بر گزار كرد. اسید بن خضیر و سعد بن معاذ به وسیله اومسلمان شدند. او در جنگ بدر در ركاب پیغمبر اكرم(ص) بود. درجنگ احد پرچم مخصوص پیامبر را در دست داشت و در همان جنگ به‏شهادت رسید. (۲۳)
ج) اسامه بن زید و فرماندهی لشكر
پیامبر اكرم(ص) در روزهای‏پایانی زندگی‏اش مسلمانان را برای جنگ با روم بسیج كرد. افسران‏ارشد و بزرگان مهاجر و انصار و شیوخ عرب در آن سپاه حاضربودند. پیغمبر(ص) برای مشاهده سپاه به خارج شهر رفت و با آنكه‏بزرگان حضور داشتند، اسامه‏بن زید را به فرماندهی برگزید. برخی‏بر این انتخاب اعتراض كردند و ناخشنود شدند. رسول اكرم(ص) ازشنیدن سخنان آنان خشمگین شد.منبر رفت و پس از ستایش خداوند فرمود: مردم، این چه سخنی است‏كه بعضی شما در باره فرماندهی اسامه می‏گویید؟ اگر شما امروزبه فرماندهی اسامه معترضید پیشتر در باره فرماندهی پدرش نیزاعتراض كردید. به خداوند سوگند، دیروز زید بن حارثه برای‏فرماندهی لشكر شایسته بود و امروز فرزندش اسامه شایستگی دارد.باید همه شما از او اطاعت كنید. (۲۴)
۳) روش محبت و رفاقت
محبت داروی بی‏نظیر بسیاری از دردهاست. محبت‏بسیاری مشكلات‏عاطفی و اجتماعی را از میان می‏برد. محبت موثرترین شیوه تربیتی‏است. جوان كانون عاطفه و احساسات است و تشنه محبت صادقانه. (۲۵) ایجاد رابطه عاطفی و صمیمی در تربیت او بسیار سودمند است. درطریق تربیت، تندی، سختگیری و فشارهای روانی نه تنها مفیدنیست، بلكه سبب رنجش جوان و لجاجت‏بیشتر او می‏شود. جوانی،بویژه آغاز آن، زمان دوستی و دوست‏یابی است و جوان شدیدا ازدوستان خود تاثیر می‏پذیرد. این ویژگی ایجاب می‏كند كه والدین‏فرزندان خود را در انتخاب دوستان صالح یاری كنند و مهمتراینكه خود برای او دوستی صمیمی باشند، آنها باید ضمن انجام‏دادن وظیفه پدری و مادری، دوستانی خوب و صمیمی برای جوانشان‏باشند. محبت و رفاقت صمیمانه با فرزند چنان مهم است كه امام‏صادق(ع) آن را راه درست تربیت در هفت‏ساله سوم زندگی می‏داند.آن حضرت می‏فرماید: بگذار فرزندت هفت‏سال بازی كند; هفت‏سال اورا با آداب و روشهای مفید تربیت كن و در هفت‏سال سوم ماننددوست صمیمی با وی همراه باش.» (۲۶)
۴)روش موعظه
موعظه از شیوه‏های موثر در تربیت فرزندان جوان است. اگر اندرزبا منطق و عطوفت همراه باشد، بسیار موثر و كار ساز است.معصومان(علیهم السلام) از این شیوه بسیار بهره می‏بردند; برای‏مثال امام سجاد(ع) به فرزندش چنین اندرز می‏دهد:
فرزندم، آگاه باش. با پنج گروه همنشین نشوی، سخن نگویی و درمسافرت دوستی نكنی. فرزند عرض كرد: پدرجان، آنان كیانند؟
حضرت فرمود: از همنشینی با دروغگو بپرهیز; زیرا او مانند سراب‏است، دور را نزدیك و نزدیك را دور جلوه می‏دهد. از رفاقت‏باگناهكار ولاابالی اجتناب كن; زیرا او تو را به یك لقمه یا كمتراز آن می‏فروشد. از دوستی با بخیل بپرهیز; زیرا او درضروری‏ترین وقتها از یاری‏ات سرباز می‏زند. از رفاقت‏با احمق‏اجتناب كن; چون در پی‏سود رسانی به تو است ولی به خاطر نادانی‏زیان می‏رساند. از مصاحبت‏با آن كه قطع رحم كرده بپرهیز; زیرادر كتاب آسمانی مورد لعن و نفرین قرار گرفته است. (۲۷)
علی(ع) نیزفرزندش امام حسین(ع) را چنین موعظه كرده است: فرزندم، تو رابه تقوای الهی، در نیازمندی و بی‏نیازی، و سخن حق، هنگام‏خشنودی وخشم، و میانه روی، در فقر و بی‏نیازی، و عدالت، دررفتار با دوست و دشمن، و كار و تلاش، هنگام نشاط و بی‏حالی، وخشنود بودن از خداوند، در سختی و گشایش و... سفارش می‏كنم. (۲۸)
۵) روش احترام به شخصیت
جوان برای شخصیت‏خود اهمیت‏بسیار قائل است، هرنوع كم توجهی‏را بی‏احترامی به شخصیت‏خود می‏داند. و چه بسا واكنش نشان‏می‏دهد. احترام به شخصیت جوان در تربیت او بسیار موثر است. اگرجوان خود را بی‏مقدار و حقیر بشمارد، احساس كند در نظر دیگران‏اعتبار و جایگاهی ندارد و نزد دیگران از احترام و ارزش برخوردار نیست، تلاش در جهت رشد و تربیت‏خود را بی‏ثمر می‏داند و چه‏بسا رفتارهای نابهنجار بروز می‏دهد.امام هادی(ع) می‏فرماید: «از شر كسی كه خود را خوار می‏داند،ایمن مباش.» (۲۹)
مشورت كردن با جوان نشان دهنده احترام به اوست;زیرا سبب می‏شود بیشتر برای خود ارزش قائل شود، بیشتر احساس‏مسوولیت كند و در نتیجه در راه تربیت‏خود بیشتر بكوشد. رسول‏اكرم(ص) می‏فرماید: فرزندم آدمی در فت‏سال اول آقا و سروروالدین است، در هفت‏سال دوم بنده فرمانبردار و در هفت‏سال سوم ‏وزیر و مشاور آنان شمرده می‏شود. (۳۰)

وبگردی
حمله ماموران شهرداری به پلیس راهور!
حمله ماموران شهرداری به پلیس راهور! - حمله ور شدن ماموران سد معبر شهرداری به ماموران راهنمایی رانندگی
دستگیری معروف ترین شرور تهران، در ۵۰۰ متری مرز ترکیه
دستگیری معروف ترین شرور تهران، در ۵۰۰ متری مرز ترکیه - شرور سطح یک که در آخرین اقدام خود یکی از دوستانش را در منطقه ولنجک به قتل رسانده بود؛ در ۵۰۰ متری مرز ترکیه دستگیر شد.
لحظه ریزش وحشتناک کوه در جاده هراز!
لحظه ریزش وحشتناک کوه در جاده هراز! - ریزش ناگهانی کوه که توسط مسافران به ثبت رسیده است...!
همسر محسن افشانی با ریش و سبیل در استادیوم آزادی دستگیر شد
همسر محسن افشانی با ریش و سبیل در استادیوم آزادی دستگیر شد - قبل از شروع بازی تیم‌های پرسپولیس و الجزیره یکی از بازیگران سینما کشورمان قصد داشت به همراه همسرش وارد ورزشگاه آزادی شوند که این دو نفر توسط نیروهای انتظامی بازداشت شدند.
فیلم | خسرو معتضد: جسد مومیایی قطعا متعلق به رضاخان است
فیلم | خسرو معتضد: جسد مومیایی قطعا متعلق به رضاخان است - فیلم - در ویدئوی زیر بخشی از صحبت های خسرو معتضد، مورخ را می شنوید که نتیجه تحقیقاتش را درباره مومیایی پیدا شده در حرم حضرت عبدالعظیم بیان می کند.
پهلوانان این روزهای ما
پهلوانان این روزهای ما - تصویری زننده و به شدت ناراحت کننده بر جا مانده از مسابقه انتخابی تیم ملی کشتی ایران که به کتک کاری و جنجال کشید. خانواده عبدولی باز هم پای ثابت این درگیری بود که چهره ورزش پهلوانی ایران را تیره کرد
(ویدئو) تشویق اصغر فرهادی در جشنواره کن توسط بزرگان سینمای جهان
(ویدئو) تشویق اصغر فرهادی در جشنواره کن توسط بزرگان سینمای جهان - در این ویدئو تشویق اصغر فرهادی و پنه لوپه کروز، خاویر باردم و دیگر عوامل فیلم «همه میﺩﺍنند» در جشنواره کن توسط بزرگان سینمای جهان را مشاهده می‌کنید.
فیلم حجوم داعشی‌های حاتمی کیا به یک مرکز خرید و وحشت و اعتراض مردم
فیلم حجوم داعشی‌های حاتمی کیا به یک مرکز خرید و وحشت و اعتراض مردم - عوامل فیلم «به وقت شام» روز گذشته با حضور عجیب و رعب آور در پردیس سینمایی کوروش مردم را وحشت زده کردند. در این حرکت تبلیغاتی بازیگران نقش داعش، با گریم و پوشش داعشی ها، سوار بر اسب راهی پردیس سینمایی کوروش شدند و با حضور در مرکز خرید و فودکورت مجموعه، رفتارهای عجیبی نشان دادند که باعث وحشت و اعتراض مردم شد.
تصاویر مخفی از بزرگترین مرکز فروش مواد مخدر در جنوب تهران / فیلم
تصاویر مخفی از بزرگترین مرکز فروش مواد مخدر در جنوب تهران / فیلم - این گزارش حاوی تصاویری از بزرگترین مرکز فروش و مصرف مواد مخدر در جنوب شرق تهران است که مخفیانه ضبط شده‌است.
کشتار اسب‌های کولبران / فیلم
کشتار اسب‌های کولبران / فیلم - متاسفانه طی یک ماه گذشته دستکم سه نوبت و هر نوبت دستکم 30 اسب باربر متعلق به کولبران در جنگل میرآباد شهرستان اشنویه با شلیک گلوله از پای درآمده‌اند.
سید احمد خمینی معمم شد
سید احمد خمینی معمم شد - سید احمد خمینی فرزند آیت‌الله سید حسن خمینی در حضور جمعی از علما و پدر و پدربزرگ خود در حسینیه جماران معمم شد.
دختران پرسپولیسی با ریش و سبیل در ورزشگاه آزادی!
دختران پرسپولیسی با ریش و سبیل در ورزشگاه آزادی! - امروز عکسی از 5 تماشاگر بازی روز گذشته در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که نشان می‌دهد 5 دختر جوان با گریم‌های عجیب و حرفه‌ای خودشان را به عنوان پسر جا زده و وارد ورزشگاه شده‌اند.
اگر با وجود این مشکلات ملت قیام کند همه ما را به دریا خواهد ریخت
اگر با وجود این مشکلات ملت قیام کند همه ما را به دریا خواهد ریخت - از ملتی که ستون فقراتش شکسته انتظار مقاومت دارید؟ بسیاری از کشور فرار کردند یا جای فرار خود را فراهم آوردند اما ما جای فرار نداریم
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس!
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس! - عکس و ویدیویی منتسب به ستاره پرسپولیس فرشاد احمدزاده و ترلان پروانه بازیگر سینما و تلویزیون در فضای مجازی منتشر شده است. عجب پاپراتزی‌هایی داریم!