سه شنبه ۲۶ تیر ۱۳۹۷ / Tuesday, 17 July, 2018

سیر تاریخی قرائت و موسیقی قرآن کریم


سیر تاریخی قرائت و موسیقی قرآن کریم
شاید بر بسیاری از اذهان چنین خطور كند كه این نغمات و الحانی كه سبكهای تلاوت قرآن را در بر می گیرد ، از كجا نشأت گرفته و چگونه است ؟ شاید بتوان پاسخ این سؤال را چنین مطرح كرد كه این فن تا حدود زیادی مرهون طریقه صوفیه است ؛ چرا كه یكی از طرق وصول به خداوند در نزد صوفیه فن غنا بوده است كه تأثیری شگرف بر قلوب و نفوس داشته است . آری ، اینكه حیات صوفیه با غنا و موسیقی آمیخته بوده ، قابل انكار نیست . آنان در موالید و اعیاد مذهبی به سرودن اشعار و اجرای آنها با الحان و مقامات می پرداختند و از آنجا كه در میان مردم جایگاه عظیمی داشتند ، می توانستند در این الحان دخل و تصرف كنند.
زمانی كه تاریخ زندگی موسیقیدانان بزرگ عرب را ورق می زنیم ، می بینیم همگی زندگی خویش را در حلقه های ذكر صوفیه گذرانده اند ؛ امثال «شیخ علی محمود» كه سبكی جدید در علم قرائت پدید آورد و یا شیخ «زكریا احمد» ، «شیخ سید درویش» ، «شیخ یوسف المنیلاوی» و یا «محمد عثمان» كه اینان در حلقه های ذكر ، تواشیح و مدایح نبوی و دینی همراه با نغمات و الحان موسیقی در موقعیتهای مختلف می خوانده اند .از این رو حتی زمانی كه به خواندن الحانی غیر از قرآن می پرداختند ، تأثیرپذیری شان از طریق صوفیه بسیار مشهود است . آنچه كه در پیشرفت و درخشش غنا در میان صوفیه تأثیری بسزا داشته ، برپایی موالید و ابتهالات و تواشیح برای اهل البیت حضرت رسول(ص) بوده است .چرا كه فاطمیون مصر كه خود را منتسب به حضرت فاطمه(س) دخت مكرم رسول اكرم می دانستند . در برپایی جشنهای شش گانه : مولد حضرت رسول ، مولد امام علی(ع) ، مولد حضرت فاطمه(س) ، مولد امام حسن(ع) ، و مولد امام حسین(ع) و موالید جانشینان آنان اهتمام تمام می ورزیده اند تا بدانجا كه در برپایی جشنها و سرودن و تلحین اشعار و قصاید بر یكدیگر سبقت می گرفتند ؛ حتی پس از زوال عهد فاطمیون در مصر این امر همچنان گسترش یافت وشامل دیگر ائمه نیز شد . در حقیقت این موالید باعث شد كه صوفیه به خلق الحان و نغمات جدیدتری بپردازند . سرانجام گسترش این الحان نویسندگانی را به گردآوری آنها واداشت . در این میان می توان به كتاب «شیخ محمد بن اسماعیل» اشاره كرد كه تمامی این تواشیح و ابتهالات را با الحان ونغماتشان در كتابی به نام «سفینه الملك» جمع آوری كرده است .
بعدها این نغمات از محدوده مصر به كشورهای مجاور نیز نفوذ پیدا كرد و بدین سان با نغمات و مقاماتی از نواحی فارس ،تركیه و هند در هم آمیخت . از این رو امروزه در میان عرب به نغمات والحانی برمی خوریم كه نظیر آن در ایران نیز به چشم می خورد و اهل فن در موسیقی خود به این نكته واقفند .
سرانجام گذشت لیالی و ایام ، نغمات را به دامنه قرآن نیز می كشاند و بخصوص در زمینه قرائت ، آنرا به اوج خود می رساند . در اینجاست كه بسیاری از موسیقی دانان این نغمات را در قرائت بكار برده و روشی نوین را ابداع می كنند كه به معرفی برخی از این بزرگان خواهیم پرداخت.
بهترین گواه بر این مطلب این است كه اهتمام حضرت رسول به صوت و آهنگ خوش داشتن از همان صدر اسلام بر همگان مشهود بوده است . آنجا كه خود فرمود : «به بلال بگوئید اذان دهد ، چه او را صوتی خوش و نیكوست» و نیز آنجا كه فرماید : «لكل شیء حلیه و حلیه القرآن الصوت الحسن» . بر هیچ اهل فنی پوشیده نیست كه كه از همان ایام نزول قرآن و حتی پیش از آن چنین امری در میان اعراب مطرح بوده است و حتی در این رابطه با یكدیگر بهرقابت پرداخته اند .
استاد عبدالباسط نیز در این زمینه می گوید : «صوت خوش ، فی نفسه خودش موسیقی است» . اگر در جستجوی ابتدایی ترین مراحل و اولین طلیعه موسیقی باشیم ، باید به میان اعراب صحرا رفته و به عصر جاهلیت باز گردیم . آن زمان كه اعراب برای به حركت درآوردن شترها از آواز «حُدِیْ» استفاده می كردند و آنگاه كه ساربانها این آهنگها را سرمی دادند تا اشتران در حركت خویش بشتابند . بعدها اعراب جاهلی در بازارهایی جمع می آمدند و اشعار خود را به لحن می خواندند . بدین سان این روند همچنان ادامه داشت . اینك آنچه كه مورد بحث است ، ظهور نغمات و موسیقی به شكل كنونی است .
ایجاد مدارس جهت آموزش موسیقی و نغمات - در بحث و بررسی روند كنونی ظهور و پیدایش نغمات موسیقی قرآن كریم لازم است اشاره ای به مدارس آموزش این فنون داشته باشیم . این مدارس تمامی سعی خویش مبذول داشت تا آنكه تمامی اصوات را در مقامات ونغمات مستعد سازد . در این مدارس تعدادی از بزرگترین و مشهورترین علماء ، فن نغمات و الحان را فرا گرفته و از این مدارس فارغ التحصیل شدند و توانستند با تأثیرپذیری از نغمات بیگانه به آن رشد و نموی بهتر بخشند . در این راستا برخی را عقیده بر آن است كه حضور اساتیدی چون «شیخ علی محمود» و «شیخ رفعت» سنگ بنای این مدارس و این روند است . اما حقیقت آن است كه در این میان اسامی گمنامی نیز وجود دارد كه اولین گامها توسط آنها در این طریق برداشته شده است . بزرگانی چون «شیخ احمد ندا» ، «شیخ السعودی» ، «شیخ شفیق ابوشهبه» ، «شیخ عبده الحامولی» و دیگر بزرگانی كه به جهت نبودن روزنامه و رادیو شاید هیچ نامی از آنان در میان نباشد . در واقع نهضت برپایی روزنامه ها از حدود ۵۰ سال پیش به شیوه كنونی در مصر پا گرفت و از ۱۵۰ سال قبل نه روزنامه ای در مصر وجود داشت و نه رادیو و تلویزیونی ، كه توسط آن به معرفی چنین اشخاصی پرداخته شود ؛ اگر هم به روزنامه هایی برمی خوریم ، همه مطبوعات غیرجهانی بوده است كه توسط برخی از كشورها در مصر ایجاد شده و از اهمیت چندانی برخوردار نبوده است از این رو گزافه نیست اگر بگوییم در رابطه با این بزرگان اطلاعاتی در میان نیست .
در این میان «شیخ عبده الحامولی» از مؤسسین نغمات و الحان عربی ، كار كار خویش را در حلقه های ذكر آغاز كرد و به ادامه آن در انشاد تواشیح و ابتهالات و قصاید در موالید و اعیاد مذهبی پرداخت . كسی كه آوای زیبا و حلاوت غیر قابل وصف لحن دلنشین چنان بر اذهان می نشست كه آنان را مدهوش و مسحور می ساخت . در واقع او اولین مؤسس این فن به سبك و شیوه امروزی است . مردی كه بارها برضد اشغال انگلیس قصاید و قطعاتی سرود و آنچنان دلنشین زمزمه می كرد كه همگان را متأثر می ساخت . از دیگر این علما «استاد یوسف المنیلاوی» از شاگردان «شیخ الحامولی» بود كه در شهرت و تبحر بر وی سبقت جست . همینطور «شیخ سلامه حجازی» كه به لحنی بسیار زیبا و صوتی دل انگیز قرآن را تلاوت می كرد . وی به عنوان یكی از اساتید بی نظیر موسیقی و الحان در مصر مطرح بوده است .
پس از این دسته باید به «شیخ علی محمود» اشاره كرد كه بحق از بزرگترین علمای این فن است ؛ چنانكه «محمد عبدالوهاب» بزرگترین آهنگساز و موسیقی دان عرب ، آهنگهای خویش را با اقتباس از الحان این استاد بزرگ تهیه كرده است . همچنین «شیخ سید درویش» و «شیخ زكریا احمد» كه از معاصران وی و از بزرگان این علم بودند . به حقیقت اینان همه در ایجاد مدارس آموزش این فن تأثیری عظیم داشته اند . به هر حال اگر بخواهیم اولین طلیعه های این نهضت را بررسی كنیم ، باید به مدارس قدیمی مصر اشاره داشته باشیم ؛ كه دارای مدارس قدیمی در امر آموزش و تعلیم قرائت و حفظ قرآن كریم می باشد . دقیقاً پس از فتوحات اسلامی كه مصر نیز به جرگه كشورهای اسلامی پیوست ، این مدارس و مكتبخانه ها در مصر تأسیس شدند و اهتمام اولیه در امور قرآنی توسط این مكتبخانه ها انجام گرفته است . تعداد این مكتبخانه ها بسیار است ، فی المثل «شیخ رفعت» صاحب مدرسه بزرگی بود كه پس از او نیز مدارس دیگری تأسیس شدند ؛ چون مدارس «شیخ شعیشع» ، «شیخ مصطفی اسماعیل» ، «شیخ خلیل الحصری» ، «شیخ محمد صدیق المنشاوی» و «شیخ محمد سلامه» كه از بنیانگذاران فنون تلاوت قرآن كریم در مصر بوده اند .
رفته رفته با پیشرفت حكومتهای عربی در بغداد و پس از آن در قاهره تلاوت قرآن نیز رونق گرفت ؛ با شروع قرن بیستم روح دوباره ای به آن دمیده شد . نخستین گام را در این طریق نوجوانی گندمگون ، با جثه ای نحیف و چهره ای زیبا طی كرد . كسی كه قرآن را با صوتی بسیار دلنشین و به شیوه ای نوین تلاوت می كرد . چنان شیوه ای كه شنوندگان را ساعتها در جایگاهشان متوقف ساخته و آنان با تمامی وجود به استماع ترتیل زیبای او مشغول می شدند . بدینسان این شیوه تلاوت او نهضتی نو به پا كرد ؛ تا آنجا كه در میان عامه مردم این سؤال مطرح می شد كه آیا این طریقه نوین حرام است یا حلال ؟ و این جوان ، «شیخ احمد ندا» ، آنان را بدون آنكه پاسخی گوید به حال خویش رها می ساخت .سرانجام این شیوه نوین پیروان بسیار یافت و پیشرفت چشمگیرش بر همگان آشكار گردید . شاید گزاف نباشد اگر بگوئیم پیش از «استاد احمد ندا» صوت قرآنی بدین سان مسموع نبوده است . در آن ایام اشخاصی بودند به نام «اولاد اللیل» كه اینان تواشیح و ابتهال می خواندند . در میان آنان طلاب الازهر نیز به چشم می‌خوردند كه به سرودن برخی قصاید قدیمی كه بسیار محدود هم بود می پرداختند . از مشهورترین این قصاید ، قصیده «اذا جاء یوم العرض والعرش واللقاء» بود . برخی معتقدند كه اینان اصواتی بسیار خشك و سخت داشتند ، اصواتی كه هیچ انعطافی نداشت وهیچ اجر و مزدی جز اندك چیزی ، به آنها تعلق نمی گرفت . اما نابغه زمان ، «شیخ احمد ندا» چنان موازین را درهم شكست كه بزرگان علما شبها را بیدار مانده و به سوی محل تلاوت او می شتافتند . اینان همان كسانی بودند كه از روش قرائت وی به شگفت آمده و با شنیدن صوت او به شادی و وجد می آمدند . گویی او بود كه زمینه رشد و ظهور را برای نوایغ این فن عظیم پدید آورد .
در اینجا بد نیست اشاره ای نیز به اماكن مؤثر در گسترش قرائت قرآن داشته باشیم . از اماكنی كه در زمینه قرائت و علوم قرآنی خدمات بسیار به ثمر رسانده است ، «الازهر شریف» می باشد . «جامع الازهر» در در سال ۳۵۹ هه. ق . به توسط یكی از سرداران فاطمی به نام «جوهر صقلی» كه خلیفه عباسی سپاهیان مهاجم خود را تحت فرماندهی او قرار داد ، بنا گردید . این سردار فاطمی پس از تصرف شهر اسكندریه ، مركز نظامی جدیدی به نام «مدینه القاهره المعزیه» بنا كرد كه بعدها به اختصار «قاهره» خوانده شد . در اطراف این مركز جدید ، خندقی حفر كردند و بر گرداگرد آن باروی آجری دفاعی برپا ساختند . یك خیابان مركزی ، این محوطه را به دو بخش تقسیم می كرد كه در سمت شرقی آن قصر ، برج و بارویی برای خلیفه بنا شده بود . برای هر یك از قبایل بربر محلی برای خیمه زدن تعیین شد و «جوهر» محلی را در جنوب قصر برای ادای نماز جماعت انتخاب كرد كه بعدها به «الازهر» معروف شد . در واقع نام «الازهر» اشاره به «زهرا» لقب حضرت فاطمه (س) دخت مكرم حضرت رسول می باشد .این وجه تسمیه به جهت علاقه و اهتمام فراوان فاطمیون به اهل بیت رسول اكرم بوده است ، چه آنان پیرو مذهب شیعی (اسماعیلیه) بوده اند ، از این رو اولین درسی كه در «جامع الازهر» تدریس شد ، پیرامون فقه شیعی به نام «الاقتصار» تألیف «ابو حنیفه النعمان» بود .
دانشگاه الازهر علاوه بر چندین دانشكده ، دارای مؤسسات و مدارس فراوانی می باشد . از جمله این مؤسسات مؤسسه قرائت (مهد القرائه) است كه شامل دوره چهار ساله ای برای آموختن قرائت و تلحین قرآن به پیران جوان است . كلاسهای آنان نیز در بنای قدیمی «مسجد الازهر» دایر می شود . این معهد شامل یكدوره سه ساله و یك دوره چهار ساله قرائت می باشد . در هر دو دوره ، حدود ۱۵ یا ۱۸ ساعت در هفته به قرائت اختصاص دارد . ضمناً دروس صرف و نحو ، تفسیر و حدیث نیز تدریس می شود . در دوره سه ساله اصول فقه و توحید نیز تا حدودی آموخته می شود . در حالیكه در دوره چهار ساله ، این دروس حذف شده و علوم بلاغت به جای آن تدریس می شود . دوره یكساله تجوید قرآن هم در پایان این دوره ها وجود دارد . در این دوره ، چهار ساعت در هفته به تعلیم نظری و ۱۵ ساعت به تمرین عملی تجوید قرآن اختصاص دارد و چند ساعت در هفته نیز به آموزش دروس دینی و زبان عربی پرداخته می شود .
در مصر مكتب خانه های متعددی وجود داشت كه قبل از انسجام و تشكیلات امروزی الازهر پسران به طور گسترده در آنجا به تعلیم علوم قرآنی می پرداختند ، سپس وارد جامع الازهر می شدند . در این مكتب خانه ها علاوه بر قرآن ، علوم مربوط به آن نیز نظیر تجوید اختلاف قرائات و... تدریس می شد . در عصر حاضر مكتب خانه ها جای خود را به مدارس آموزش قرآن و دانشكده های مربوطه و معهد القرائات بخشیده است و آنان كه تمایل ، دارند می‌توانند برای تكمیل دوره های آموزشی خویش تا دوره های عالی ادامه تحصیل دهند و پس از آن نیز به دریافت نشان استادی نایل آیند .
گرچه امروزه در مصر مدرسه قرائات تاسیس شده است و در این مدرسه به كسانی كه حافظ قرآن هستند قرائت های هفتگانه ، چهارده گانه و قواعد قرآن و زبان عرب و به طور كلی علوم قرآنی و دیگر علوم وابسته به آن تدریس می شود ، اما با این وجود دوباره سازی مكتب خانه ها باز تشویق می شود . از جمله مؤسسات و سازمان های بسیار مهمی كه در جهت تعلیم مسایل قرآنی به وجود آمده اند « نقابه القراء » یا سندیكای قاریان و حافظان قرآن كریم است كه در سال ۱۹۸۳ در مصر تاسیس شده و دبیر كل این سندیكا استاد احمد الرزیقی می باشد . مهمترین اهداف سندیكا آن است كه تمامی حاملان قرآن در جهان را به عضویت این مجمع در آورده ؛ آنان را با هم پیوند دهد . هدف دوم نیز اهتمام ورزیدن به حفظ قرآن است . این سندیكا ( نقابه القراء ) هر ساله مسابقه ای در میان علمای بزرگ فن تلاوت قرآن برگزار می كند و نیز در لیالی متبركه قدر برای حافظانی كه موفق به حفظ صحیح آیات قرآن شده اند مراسم جشنی برگزار می كند كه در این جشن به آن ها از سوی مقامات كشور جوایز و هدایایی تقدیم می شود .
علاوه بر این در مصر منصبی نیز تحت عنوان شیخ القرایی وجود دارد كه استاد راغب مصطفی غلوش در این باره می گوید : « در مصر هیئت و مجموعه ای برای قاریان قرآن وجود دارد كه آنان را گزینش كرده و جهت ورود به صدا و سیما انتخاب می كنند و ریاست آن را به نام شیخ القراء می شناسند كه قبلاً این مقام را شیخ « محمود علی البناء » برعهده داشت و پس از فوت ایشان شیخ عبدالباسط عهده دار این مقام گردید » .
از جمله مساجد و اماكن متبركه ای كه قاریان در این كشور بارها و بارها در آن اماكن به تلاوت قرآن پرداخته اند : مسجد راس الحسین (ع) می باشد كه وجه تسمیه ی مسجد به این نام بدان خاطر است كه مدتی سر مبارك حضرت حسین بن علی (ع) در این مكان بوده كه بعد ها به جهت تبرّك مبدل به مسجد عظیمی شده است و قاریان مشهور در مراسم و اعیاد مذهبی در آن به تلاوت قرآن پرداخته اند . چه در مصر ، در جشن ها و اعیاد مذهبی قاریان قرآن به اجرای برنامه ی تلاوت می پردازند و مورد استقبال شدید مردم قرار می گیرند . آقای محمد مهتدی كه مدتی را در مصر اقامت داشته اند در جریان خاطرات خویش می گویند : « در مصر قاری قرآن مقام والایی دارد ، گویا كه جامعه و زمین مصر قاری پرور است و شاید فضای عرفانی خاصی كه در آنجا حاكم است باعث چنین امری باشد ... در آنجا یك قاری ، یك مقام اجتماعی دارد ، مقامی كه مثلاً در مجامع رسمی كاملاً مشاهده می شود در آنجا در سطح مقامات بالای مملكتی از یك قاری تجلیل می شود و مورد احترام قرار می گیرد . مردم علاقه ی شدیدی در آنجا به تلاوت قرآن دارند تا بدان حدّ كه هر فردی حتی اگر از لحاظ تعبدی متعهد و ملتزم هم نباشد ، باز هم در روز یك بخشی از وقت خود را صرف استماع تلاوت های اساتید می كند ».
همچنین در این كشور قوانینی در رابطه با سربازی وجود دارد كه حافظان قرآن مانند كسانی كه دارای دانشنامه یا مدارك بالا هستند تنها یك سال به خدمت نظام وظیفه اعزام می شوند و این مشوقی بر حفظ قرآن كریم می باشد . از این رو بعید به نظر نمی رسد كه قرائت قرآن جنبه هنری پیدا كرده و مبدل به هنری ارزنده گردد ، و آنگاه كه در پاریس فستیوالی به عنوان فستیوال هنرهای مردمی دنیای عرب و یا هنرهای فولكلوریك برگزار گردید، بسیاری از اساتید در این مراسم شركت كردند ، و فضای عرفانی كه در اثر استماع تلاوت دل انگیز آنان حاكم گردید دیدگان غیر مسلمین را نیز متعجب و مبهوت ساخت كه این چگونه هنری است كه این گونه مسحور كننده عقل ها و دیده هاست .
اینك تلاش ما در این مجموعه مبتنی بر معرفی تنی چند از قاریان و اساتید برجسته جهان اسلام است . اساتیدی كه طنین صوت ملكوتی شان در سرتاسر جهان شیفتگان بسیار بر جا گذارده است . گرچه این مجموعه از كاستی و نقص به دور نیست اما امید آن داریم كه علاقه مندان قرآن ما را در رفع خطا ها و نواقص یاری و بر ادامه كار دلگرم نمایند .


منبع : سایت قاریان

مطالب مرتبط

مباهله با اهل کتاب، معارفه اهل بیت(علیهم السلام)

مباهله با اهل کتاب، معارفه اهل بیت(علیهم السلام)
از مهم ترین مسائلی که پیرامون پیامبری مطرح است، بحث اعجاز و ارائه معجزه است. در تاریخ زندگی پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) نیز قرآن از ویژگی خاصی برخوردار است. اما معجزات پیامبر اكرم (صلی الله علیه وآله) منحصر به قرآن نبوده است ، بلكه آن حضرت گاه در مناسبتهای مختلف به منظور اقناع مردم دست به اعجاز می زد . در این زمینه باید خاطرنشان ساخت كه اصولاً یك محاسبه عقلی وجود معجزاتی غیر از قرآن را در زندگانی پیامبر اكرم (صلی الله علیه وآله) ثابت می كند : پیامبر برای حضرت موسی از ۹ معجزه سخن می گوید(۱) و برای حضرت مسیح نیز ۵ معجزه را متذكر می شود(۲) . آیا می شود پذیرفت پیامبر اسلام ، كه خود را برتر از پیامبران گذشته و خاتم آنان می شمرد ، خود با نقل این همه معجزات گوناگون برای پیامبران قبلی ، تنها یك معجزه داشته باشد ؟ ! و آیا مردم ، با توجه به صدور آن همه معجزات از پیامبران پیشین ، تمنای معجزات مختلف از پیامبر نداشتند و به دیدن یك معجزه از وی اكتفا می كردند ؟ ! وانگهی قرآن معجزات متعددی را برای پیامبر ذكر كرده است كه ذیلاً بدانها اشاره می كنیم :
الف ) شق القمر :
زمانی كه مشركان ایمان خود را منوط به دو نیم شدن ماه به اشاره پیامبر دانستند ، حضرت به اذن الهی این كار را انجام داد ، چنانكه قرآن می فرماید :
اقْتَرَبَتِ السَّاعَهُٔ وَانشَقَّ الْقَمَرُ * وَإِن یَرَوْا آیَهًٔ یُعْرِضُوا وَیَقُولُوا سِحْرٌ مُّسْتَمِرٌّ (۳) . رستاخیز نزدیك شد ، و ماه به دو نیم گشت ، اگر آیتی ( معجزه ای ) را ببینند روی برگردانده و می گویند سحری است مستمر .
ذیل آیه كاملاً گواه آن است كه مقصود از آیه ، شكافتن ماه در روز رستاخیز نیست ، بلكه مربوط به عصر پیامبر اكرم (صلی الله علیه وآله) است .
ب ) معراج :
پیامبر اكرم در یك شب از مسجدالحرام در مكّه به مسجد الاقصی در فلسطین ، و از آنجا به جهان بالا رفت سیری چنین عظیم در زمانی آن سان كوتاه ، از دیگر معجزات پیامبر گرامی (صلی الله علیه وآله) است كه در قرآن نقل شده است ، و قدرت الهی بالاتر از آن است كه عوامل طبیعی مانع از عروج فرستاده وی به عالم بالا باشد(۴) .
ج ) مباهله با اهل كتاب :
پیامبر برای اثبات حقانیت خود عده ای از اهل كتاب را به مباهله دعوت كرد و گفت بیایید تا خود ، فرزندان و زنانمان به مباهله برخیزیم . مسلّم است كه مباهله به نابودی یكی از دو طرف منتهی می شد ولی او آمادگی خود را اعلان كرد و در نتیجه آن گروه از اهل كتاب ، با مشاهده قاطعیت و استواری پیامبر اسلام و اینكه وی عزیزترین كسان خویش را بی پروا به عرصه مباهله آورده است ، عقب نشینی كردند . و تن به قبول شرایط پیامبر دادند(۵) .
اهل بیت(علیهم السلام)بهترین آفریده هااز آنجا كه ملاك ارزش انسان در میزان حق و ترازوی عدل ، ایمان و معرفت و تقواست و بر اساس آیات و روایات ، ایمان و معرفت و تقوای اهل بیت از همه آفریده های صاحب عقل و دارندگان زمینه تكلیف ـ هم چون فرشتگان و جن و انس ـ بیشتر و استوارتر و گسترده است و ایمانشان در بلندترین نقطه اوج و معرفت ، و دانششان ـ نسبت به گذشته و آینده و در مورد حقایق امور و ظاهر و باطن هستی ـ فراگیر و پرهیزكاری و تقوایشان در عالی ترین مرحله است ، به همین خاطر از همه موجودات و آفریده ها برتر و بهترند و قبول ولایت و امامتشان تا قیامت بر همگان لازم و واجب و هیچ كس ـ هرچه باشد و هركه باشد ـ بدون اقتدا به آنان و اطاعت از آن بزرگواران به جایی نمی رسد و كور دلو كالانعام و میتباقی خواهد ماند گرچه به صورت ظاهر زنده باشد و ادعای بینایی و علم و معرفت كند و خود را انسان بداند .
به حكم عقل ، اطاعت جاهل از عالم ، نادان از دانا ، غیر متخصص از متخصص ، گمراه از هادی و آنكه بافت وجودی اش مأموم بودن است از امام به حق ; واجب و لازم است و هیچ عقل سالمی امتناع از این حقیقت را ندارد و نخواهد داشت .
بی تردید اگر انسان در هر شرایطی كه باشد و در هر كجا كه زندگی كند ، با دست یافتن به معرفت اهل بیت (علیهم السلام) كه امامان به حق و منصوبان از جانب خدای مهربانند ، مأموم آنان نشود و آیین و دینش را از آنان نگیرد و در راهشان كه صراط مستقیم حق است قدم ننهد و از فرهنگ ثمر بخششان كه تفسیر آیات كتاب خداست پیروی نكند و فرمان های استوارشان را اطاعت ننماید ، گرچه همه عمرش در مدار جهاد و كوشش قرار گیرد و چون چشمه فصل بهار از وجودش عمل خیر بجوشد ، به فرموده پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) به نتیجه و منفعت كوشش خود نخواهد رسید و تا رسیدن به هلاكت ابدی و شقاوت همیشگی ، در ضلالت و گمراهی خواهد ماند !
آری ، انسانی تا ابد از گمراهی مصون است و از كوشش و جهادش بهره خواهد برد و عمرش ضایع نخواهد شد و در پیشگاه حق عملش مقبول و لغزشش مغفور و كوششش مشكور است كه به قرآن مجید و اهل بیت تمسّك جوید . این معنا را جوامع حدیثی تسنن و تشیع از پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله)روایت كرده اند
إنّی تارِكٌ فیكُم مَا إن تَمَسَّكتُم بِهِ لَن تَضِلُّوا بَعدِی : أَحَدُهما أعظَم مِنَ الآخر : كِتَابُ اللّهِ حَبلٌ مَمْدودٌ مِن السَّماءِ إلَی الأرضِ ، وَعِترَتِی أهلُ بَیتِی ، وَلَن یَفتَرَّقَا حَتَّی یَرِدا عَلیَّ الحَوضَ فَانظُرُوا كَیفَ تَخْلُفُونِی فِیهِمَا .(۶)من چیزی را در میان شما به یادگار گذاشته ام كه چون به آن چنگ زنید هرگز پس از من گمراه نشوید ، یكی از آن دو از دیگری بزرگ تر است : كتاب خدا كه ریسمانی كشیده شده از جانب خدا به سوی زمین است و عترتم اهل بیتم و این دو هرگز از هم جدا نگردند تا كنار حوض كوثر بر من وارد شوند ; پس با تأمل و دقت بنگرید كه در نبودن من حق مرا درباره این دو گوهر گرانبها چگونه ادا می كنید ؟
حقیقت وجودی اهل بیت (علیهم السلام) با توجه به آیات و روایات و مطالبی كه در فصل قبل مشخص شد و با تكیه بر آیه مباهلهكه از شخص امیرالمؤمنین (علیه السلام) تعبیر به نفس شده می توان اثبات كرد كه وجود علوی كه ریشه وجود یازده امام معصوم است ، حقیقت نوری اش با نور محمّدی یكی است و تفاوت آن دو فقط در جنبه جسمی و مادی است .
امام صادق (علیه السلام) در روایتی مهم می فرماید :
إنَّ اللّهَ كَانَ إذ لا كَانَ ، فَخَلقَ الكَانَ ، وَالمَكَانَ وَخَلَقَ نُورَ الأنوَارِ الَّذِی نُوِّرَتْ مِنهُ الأَنوَارُ ، وَأجْرَی فِیهِ نُورَهُ الَّذِی نُوِّرَتْ مِنهُ الأنوارُ ، وهو النُّورُ الَّذِی خَلَقَ مِنْهُ مُحَمَّداً وعَلِیّاً .(۷)خدا بود وقتی كه « كان » نبود پس كان و مكان را آفرید و نور الانواری كه انوار از آن نورانی شدند خلق كرد و در آن نورش كه همه انوار از آن نورانی شدند جاری ساخت و آن نوری است كه محمّد و علی را از آن پدید آورد .
در تفسیر الامام العسكری (علیه السلام) : ۶۵۶ و بحار الأنوار : ۳۷/۴۸ ، باب ۵۰ ، حدیث ۲۷ در ذیل حدیث شریفی كه از رسول با كرامت اسلام (صلی الله علیه وآله) نقل شده است در تفسیر آیه شریفه مباهله چنین آمده است :
فكان الأبناء الحسن والحسین ، جاء بهما رسول اللّه فأقعدهما بین یدیه كجروی الأسد وأمّا النساء فكانت فاطمهٔ جاء بها رسول اللّه (صلی الله علیه وآله) وأقعدها خلفه كلبوهٔ الأسد وأمّا الأنفس فكان علی بن أبی طالب (علیه السلام) . با توجه و تدبر در مصادر اصیل شیعه و حتی كتب عامه می توان چنین نتیجه گرفت كه : ( أجمع المفسرون علی أن المراد بالنفس هاهنا علی (علیه السلام) ) ، كه در الصواعق المحرقه : ۲۳۸ نیز چنین بیان شده است . مرحوم علامه مجلسی نیز در بحار الأنوار : ۳۵/۲۵۷ ، باب ۷ . بابی را به این آیه شریفه اختصاص داده اند .
و در روایت دیگری فرمود :
یا علی ! من و تو از یك نور آفریده شده ایم سپس آن نور در پشت آدم قرار گرفت تا در پشت عبدالمطلب دو بخش شد : بخشی در پشت عبداللّه قرار گرفت و بخشی هم در پشت ابوطالب .(۸)به این خاطر هیچ نوری و روحی با پیامبر مأنوس تر از نور و روح علوی نبود و حضرت حق ، شب معراج به سبب این انس با صدای وجود مبارك امیرمؤمنان (علیه السلام) با حضرت رسول اكرم (صلی الله علیه وآله) سخن گفت و به همین جهت بین محمّد و علی عقد اخوت و برادری بست تا این اخوت و برادری و یگانگی را نیز در عالم خلق و جهان طبیعت بروز و ظهور پیدا كند و به این علت به او می فرمود :
إنّكَ تَسمَعُ مَا أسمَعُ وَتَرَی مَا أَرَی .(۹)
آنچه را من می شنوم تو نیز می شنوی و آنچه را من می بینم تو هم می بینی .
بر اساس روایات و دلایل متین و استوار ، علی سرّ و باطن محمّد است و محمّد فیض الهی است . و این خواست خداست كه ولایت را باطن و سرّ رسالت قرار داد تا هرجا محمّد ظهور می كند این باطن و سر با او باشد ; پس بی ولایت امیرمؤمنان ، رسالت ناقص است .
( . . . وَإِن لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ . . . ) .(۱۰)
. . . و اگر انجام ندهی پیام خدا را نرسانده ای . . .
وجود مقدس اسداللّه الغالب علی بن أبی طالب (علیه السلام) در مرحله و مرتبه ولایتش به اذن حق متصرف در ملكوت و مالك باطن وجودات و جلوه گاه همه مدارج غیب و شهود است و هیچ تصرفی در هستی بدون توجه نوری حضرتش صورت نمی گیرد پس بدون حبّ علی و قبول ولایت او نمی توان به حبّ رسول و حبّ خداوند متعال رسید چون ولی اللّه باب اللّه است و نور محمّدی و علوی آغاز و انجام هستی است .
بِكُمْ فَتَحَ اللّهُ وَبِكُمْ یَخْتِمُ ، وَإیابُ الْخَلْقِ إلَیْكُمْ .(۱۱)
خدا با شما آغاز كرد و با شما پایان می دهد و بازگشت خلق به سوی شماست .
چندانكه در آفاق نظر كردم و دیدم *** از روی یقین در همه موجود علی بود
این كفر نباشد سخن كفر نه این است *** تا هست علی باشد و تا بود علی بود
در ضمن روایاتی كه در كتب معتبر و اصیل اسلامی آمده ، اوصاف دوازده امام معصوم را در همه زمینه ها یكی می داند چرا كه خلقت آنان از همان نور و حقیقت رسول با عظمت اسلام (صلی الله علیه وآله) است .
باید گفت : به غیر از مقام نبوت آنچه از معانی و حقایق و . . در وجود مبارك رسول اكرم (صلی الله علیه وآله) است ، بی كم و كاست در امامان معصوم (علیه السلام) تجلّی دارد و همه آنان ـ چنان كه خود فرموده اند ـ اسمای حسنای الهی هستند ،( نَحْنُ وَاللّهِ أسمَاؤُهُ الحُسنیَ ).(۱۲)
و به همین خاطر جهانیان وام دار اینانند و اینان را بر جهانیان حقوقی است كه ادای آن حقوق بر عهده جهانیان واجب و لازم است چنان كه در كتاب شریف الكافی از معصوم روایت می كند :
الدُّنیَا وَمَا فِیهَا للّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَی ، وَلِرَسُولِهِ ، وَلَنَا ، فَمَن غَلَبَ عَلَی شَیء مِنهَا فَلیَتَّقِ اللّهَ ، وَلْیُؤَدِّ حَقَّ اللّهِ تَبَاركَ وَتَعَالَی ، وَلْیَبَرَّ إخوَانَهُ ، فَإنْ لَمْ یَفْعَلْ ذَلِكَ فَاللّهُ وَرَسُولُهُ وَنَحنُ بُرَآءُ مِنهُ .(۱۳)
دنیا و آنچه در آن است در سیطره مالكیت خدای بزرگ و پیامبرش و ما قرار دارد پس هر كس به چیزی از آن دست یافت باید تقوای الهی را رعایت كند و به ادای حق خدا برخیزد و به برادرانش نیكی كند ، اگر چنین نكند خدا و رسولش و ما از او بیزاریم .
در هر صورت ریشه وجودی اهل بیت (علیهم السلام) ، حقیقت نوریّه محمّدیه است كه از طریق جلوه تامّش بر علی و فاطمه (علیهم السلام) است و ایجاد علقه زوجیت بین این دو دریای شگرف معنوی سبب ظهور یازده مظهر تام و مُظهر كل شد و از همان زمان هم برای هدایت جهانیان به نام آن بزرگواران و تعدادشان ، همگان را توجه داد .
جابر بن عبداللّه انصاری كه تا پایان عمر مورد عنایت و احترام اهل بیت (علیهم السلام)بوده ، می گوید :
هنگامی كه خدای عزّ و جلّ آیه شریفه :( یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الاَْمْرِ مِنْكُمْ )(۱۴)را بر پیامبرش محمّد نازل كرد من گفتم : ای فرستاده خدا ! ما خدا و پیامبر را شناختیم ، اولوالامری كه خدا طاعتشان را به طاعت تو مقرون نموده كیانند ؟ حضرت فرمود : جابر ! جانشینان من و پیشوایان مسلمانان پس از من هستند ; اول آنان علی بن ابی طالب سپس حسن و حسین آنگاه علی بن الحسین و بعد محمّد بن علی كه در تورات معروف به باقر است و تو او را درك می كنی ، هرگاه زیارتش كردی سلام مرا به او برسان سپس صادق جعفر بن محمّد و بعد از او موسی بن جعفر و پس از او علی بن موسی آنگاه محمّد بن علی سپس علی بن محمّد سپس حسن بن علی آنگاه هم نام و هم كنیه من حجّت خدا در زمین و باقی مانده او در میان بندگانش فرزند حسن بن علی خواهد بود ، همان كه خدای متعال ، خاور و باختر زمین را به دست او بگشاید و همان كه از دیده شیعیان و دوستانش پنهان خواهد شد و در آن زمان جز آنكه خدا دلش را برای ایمان خالص كرده ، كسی در اعتقاد به امامت او پابرجا و استوار نخواهد ماند .(۱۵)
نكته قابل توجه دیگری كه در مورد حقیقت وجودی اهل بیت (علیهم السلام) در روایات صادر از آن ذوات مقدس به چشم می خورد ، تشبیه بسیار عمیق و پر معنای اهل بیت (علیهم السلام) به شجره طیّبه است .
امام صادق (علیه السلام) شجره طیبه را كه حضرت حق در قرآن در سوره ابراهیم(۱۶) ذكر فرموده ، در برابر پرسشی كه عمرو بن حُریث از آن حضرت درباره آن می پرسد چنین توضیح می دهد :
رَسُولُ اللّهِ (صلی الله علیه وآله) أصلُهَا ، وَأمِیرُالمُؤمِنینَ (علیه السلام) فَرْعُهَا ، وَالأَئِمَّهُٔ مِن ذُرِّیَّتِهِمَا أغصَانُها ، وَعِلمُ الأَئمّهِٔ ثَمَرَتُهَا ، وَشِیعَتُهُم المُؤمِنُونَ وَرَقُها ، قَال وَاللّهِ إنَّ المُؤمِنَ لَیُولَدُ فَتُورِقَ وَرَقَهٌٔ فِیهَا وإنَّ المُؤمِنَ لَیَمُوتُ فَتَسْقُطُ وَرَقَهٌٔ مِنهَا .(۱۷)
پیامبر خدا ریشه آن و امیرالمؤمنین تنه آن و امامان از نسل پیامبر و علی شاخه های آن و دانش امامان میوه آن و شیعیان مؤمنشان برگ آن هستند . فرمود : به خدا سوگند كه مؤمن به دنیا می آید پس درخت برگی برمی آورد و مؤمن از دنیا می رود پس از درخت برگی می افتد .
در این روایت ، علاوه بر اثبات حقیقت وجودی واحد ائمه اطهار (علیهم السلام) از تشبیه شیعیان مؤمن به اوراق شجره طیبه ، به این مطالب می توان رسید كه حقیقت وجودی شیعیان مؤمن برگرفته از انوار تابناك اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) است .
در روایتی آمده است كه :
شیعَتُنا خُلِقُوا مِنْ فاضِلِ طینَتِنا یَفْرَحُونَ لِفَرَحِناوَیَحْزَنُونَ لِحُزْنِنا.(۱۸)
نقطه مقابل شجره طیبه ، شجره خبیثه است كه هدف از بیان آن ، مجسم ساختن چهره واقعی كلمه شرك و برنامه های انحرافی و مردم فاسد و كافر و خبیث است كه با بی توجهی به دستورها و اوامر اهل بیت (علیهم السلام) و انقطاع از شجره طیبه ، به شجره خبیثه ملحق شده اند ، شجره ای كه ( اجْتُثَّتْ مِن فَوْقِ الاَْرْضِ مَالَهَا مِن قَرَار ) از زمین كنده شده و قراری ندارد و بی ریشه است كه در برابر توفان ها هر روز به گوشه ای پرتاب می شود .
در روایات آمده است كه شجره طیبه پیامبر و علی و فاطمه و فرزندان آنها هستند و شجره خبیثه بنی امیه است (۱۹ .

وبگردی
در حالی که همه دنیا فکر میکردند این آغوش جنسی است مطهری گفت مادرانه بود. ولی اشکال داشت !
در حالی که همه دنیا فکر میکردند این آغوش جنسی است مطهری گفت مادرانه بود. ولی اشکال داشت ! - وی در بخش دیگری از صحبت‌هایش با اشاره به نمایش در آغوش کشیدن تیم ملی کروواسی توسط رئیس‌جمهور کشورشان،گفت: ایشان با یک حس مادرانه این کار را انجام داد و این آغوش، جنسی نبود، البته که پخش آن نباید انجام می‌شد.
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟ - سرنوشت فرزند بزرگ حسن روحانی از جمله مواردی است که در سال‌های گذشته بارها مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته است. پیش از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۹۲ نیز یکی از وب‌سایت‌های اصولگرا مدعی بود که او به دنبال “شکست عشقی” دست به “خودکشی” زده است. بنا به ادعای برخی از رسانه‌های اصو‌لگرا، فرزند روحانی با کلت کمری پدر خودکشی کرد.
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا - کاربران شبکه های اجتماعی فیلمی را منتشر کرده اند که گفته می شود مربوط به خانه مجلل محمود خاوری در کانادا است. صحت و سقم این قضیه هنوز تایید نشده است.
چرا آیت‌الله جنتی اینگونه فکر می‌کند؟
چرا آیت‌الله جنتی اینگونه فکر می‌کند؟ - احزاب و شخصیت‌ها - زندگی ساده آیت‌الله جنتی گرچه از ویژگی‌های مثبت شخصیت وی است اما نوع نگاهش به عرصه سیاسی و مصداق‌یابی های وی درخصوص افراد انقلابی انتقادهای زیادی را متوجه او می‌کند.
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول - امیرحسین مقصودلو (تتلو) با انتشار عکسی از خودش و مائده هژبری، دختر نوجوانی که پس از اعتراف تلویزیونی اش معروف شد، از کنسرت مشترک در استانبول خبر داد.
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد!
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد! - تصاویر با شما سخن می گویند؛ تصاویری بی روتوش با سخنانی بی روتوش‌تر؛ می‌خواهیم با بخش خبری «فوتونیوز»، مقامات با شما بی روتوش و رودررو سخن بگویند. از این پس، عصرگاه هر روز با «فوتو نیوز» تابناک، حرف و سخن مقامات داخلی و خارجی را به عکس بی روتوش‌شان الصاق می‌کنیم، تا بهتر بدانیم چه کسی حرف زده و از چه سخن گفته است. کوتاه و مختصر؛ به احترام وقت شما و فرصتی که برای دانستن می‌گذارید.
اول مرگ بر ربا بعد مرگ برآمریکا
اول مرگ بر ربا بعد مرگ برآمریکا - صحبت های تامل برانگیز آیت الله رودباری درمورد ربا در کشور
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟ - دختر بازداشت شده در بخشی از مصاحبه توضیح می‌دهد که صبح دستگیر شده و خانواده‌اش در جریان این موضوع قرار گرفته‌اند و این ادعا نشان می‌دهد تهیه فیلم اعترافات به فاصله یک صبح تا عصر انجام شده که خود نشان‌دهنده این است که برای متهم هنوز دادگاهی تشکیل نشده و جرمی به اثبات نرسیده ‌است.
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر!
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر! - پس از آنکه فیلم تازه محمدحسین فرح‌بخش در سالن‌های سینمای شهر تهران اکران نشد. احمدی مدیر سینماشهر که از قضا تهیه کننده برنامه خندوانه نیز هست و سوله مدیریت بحران شهر تهران در دوره تهیه کنندگی او به «خندوانه» اختصاص یافت، مانع از این اکران شده بود و همین مسئله واکنش فرح بخش را به دنبال داشت و او را رانت‌‎‌خوار خواند و پای رامبد جوان را به میان کشید.
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم - یکی از دختران که به شدت مورد توجه قرار گرفته است مائده نام دارد. او از چهره‌های شناخته شده اینستاگرام است که ویدئو‌هایی از رقص هایش را در صفحه خود منتشر کرده است. او متولد سال 1380 است. به گفته خودش حدود 600هزار فالوئر دارد. او حالا با قرار وثیقه آزاد است.
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس)
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس) - سردار آزمون نیمه شب گذشته و در نزدیکی‌های صبح امروز با خودوری پورشه شخصی خود در محور نکا بهشهر پس از عبور از روستای کمیشان با تصادف زنجیره‌ای مواجه شد که در این حادثه خودروهای زیادی خسارت دیدند
فیلم | سرگذشت گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان (۱۴+)
فیلم | سرگذشت گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان (۱۴+) - فیلم - گزارشی کامل و کوتاه از سرگذشت وحید مرادی گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان را در ویدئوی زیر ببینید.
شوخی «عطاران» با «مدیری» در اکران فیلم هزارپا
شوخی «عطاران» با «مدیری» در اکران فیلم هزارپا - مراسم اکران خصوصی فیلم هزارپا با حضور هنرمندان و بازیگران این فیلم سینمایی شب گذشته 9 تیر 1397 در برج میلاد برگزار شد.
قصور تاریخی دولت
قصور تاریخی دولت - چه باید کرد؟ پرسشی که نوبخت پرسیده است، اما شاید به دنبال پاسخ آن نباشد. در شرایط کنونی دولت و حامیان اصلی آن در مظان این اتهام تاریخ قرار خواهند گرفت که چرا به دنبال طرح و پاسخ مهم‌ترین سوال شرایط بحرانی کنونی نرفتند.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند