جوان آنلاین: امارات و بهویژه بنادر این شیخنشین، به یکی از مهمترین مراکز واسطهای تجارت خارجی ایران تبدیل شدهاند و بخشی از کالاهای وارداتی ایران پس از ورود به بنادر امارات، بهصورت ترانشیپ یا با تغییر اسناد و استفاده از خدمات بازصادراتی، راهی کشور میشدند. این مدل در سالهای تحریم توانست بخشی از محدودیتهای تجارت خارجی ایران را جبران کند، اما در مقابل، هزینه مبادلات و میزان وابستگی به یک هاب منطقهای را افزایش داد. با این حال، جنگ اخیر و اختلال در مسیرهای دریایی باعث شد سهم امارات در عملیات ترانشیپ و تغییر اسناد کالاهای ایران کاهش یابد و بخشی از تجارت کشور به سمت مسیرهای دیگر حرکت کند. نبرد اقتصادی بهتدریج به بخشی جداییناپذیر از رقابت میان کشورها تبدیل شده است. ظرفیتهای ژئوپلیتیک کشورمان بهطور طبیعی تابآوری تجارت خارجی را در برابر جنگ، محاصره و تحریم افزایش داده است. با این حال، علاوه بر مزیت جغرافیایی، دیپلماسی اقتصادی و تنوعبخشی به شبکه لجستیک و شرکای تجاری نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. بررسی آمار سالهای اخیر نشان میدهد از یکسو، تنوع مقاصد صادراتی ایران کاهش یافته و از سوی دیگر، نقش امارات متحده عربی بهویژه دبی در واردات ایران و دور زدن تحریمها پررنگ شده است. در این شرایط فعالان صنعت کشتیرانی و تجارت خارجی ایران معتقدند که راهبرد آینده ایران نه حذف امارات، بلکه شکستن انحصار آن و توزیع هوشمندانه تجارت میان عمان، پاکستان، عراق، ترکیه، بنادر شمالی و مسیرهای مستقیم و زمینی از کشورهای مبدأ است. حرکت تجارت ایران به سمت تنوعبخشی مسعود پلمه، دبیر انجمن کشتیرانی و خدمات وابسته ایران به تازگی در گفتوگویی با اشاره به تغییرات در نقشه تجارت کشور معتقد است وابستگی مطلق گذشته به امارات کاهش یافته، هرچند این کشور همچنان یکی از مهمترین مراکز لجستیکی منطقه است و نمیتوان نقش آن را نادیده گرفت. به گفته وی، در گذشته بخش قابل توجهی از عملیات ترانشیپ کالاهای ایران از طریق جبلعلی انجام میشد و در مقطعی نیز بخشی از فعالیتها به بندر خورفکان منتقل شد. اکنون، اما استفاده از بنادر غیراماراتی افزایش یافته است؛ تغییری که بیش از آنکه به معنای جایگزینی یک کشور با کشور دیگر باشد، نشانه حرکت تجارت ایران به سمت تنوعبخشی مسیرهاست. از جبلعلی تا گوادر؛ …
