خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، طاهره طهرانی: روی تپه های عباس آباد، پشت مجسمه فردوسی و در محوطه سرسبزی که بین اتوبانها محصور شده است، بنای گسترده کتابخانه ملی دیده میشود. برای شناختن راه طولانی که این نهاد از تولد در بنای ابتدای خیابان سی تیر تا امروز طی کرده و دانستن اینکه در این ساختمان چه میگذرد، با دکتر رضا شهرابی معاون کتابخانه ملی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران به گفتگو نشستیم، که بخش اول آن را میخوانید:
* اگر کتابخانه ملی وجود نداشت، چه خلائی در کشور احساس میشد؟ اساساً وجود یک سازمان یا مرکز مانند کتابخانه ملی چه ضرورتی دارد و اگر چنین نهادی وجود نداشت، در زندگی امروز ما چه تفاوتی ایجاد میشد؟
همانطور که حتماً میدانید، کتابخانه ملی، چه در ایران و چه در سایر کشورها، بر اساس وظایف مصرحی که معمولاً بهعنوان یک نهاد ملی به آن واگذار شده، یکی از بحثهای اصلی آن این است که در زمینه گردآوری، ساماندهی و در دسترس قرار دادن آنچه بهعنوان میراث مکتوب کشور منتشر میشود، تلاش کند. در کتابخانه ملی ایران نیز همینطور است و هر آنچه در قالب کتاب، نشریات، منابع غیرکتابی مهم مانند پایاننامهها، اعلامیهها و عکسها و...، تا آنجا که بتوانیم، گردآوری میکنیم.
به همین دلیل، اگر کتابخانه ملی وجود نداشت، به نظر من یکی از مهمترین آسیبها این بود که میراث مکتوب ما عملاً بهصورت یکپارچه و متمرکز در یک محل گردآوری نمیشد. این، به نظرم، یکی از مهمترین کارکردهای اصلی کتابخانه ملی است؛ اینکه مرکزی وجود دارد که همه آثار منتشرشده به عنوان میراث مکتوب کشور را گردآوری میکند. ضمن اینکه برخی از آثار نفیس و یونیک که ممکن است تک نسخه باشند، با وجود نداشتن کتابخانه ملی از بین می رفتند و یا در بین مراکز مختلف پخش می شدند و این در حالی است که با وجود کتابخانه ملی از پراکنده شدن این منابع جلوگیری می شود.
در ادامه این مسیر، اگر کتابخانه ملی نبود، ما محلی برای پژوهشگران و کسانی که میخواهند بهصورت متمرکز از منابع استفاده کنند، در اختیار نداشتیم. ممکن است فردی در کتابخانه عمومی سطح شهر بهدنبال برخی منابع برود، اما قطعاً غنای منابعی که ما اینجا داریم، آنجا وجود ندارد و پژوهشگران عملاً نمیتوانند خدمات مناسبی دریافت کنند. بنابراین نکته دوم این …
