ارزش معاملات سهام و صندوقهای سهامی در ۱۸ مرداد به محدوده ۶۶ همت رسید و بهعنوان رکورد تاریخی بازار بازتاب یافت. اما ارزش دلاری این معاملات فقط ۳۵۳ تا ۳۵۷ میلیون دلار بود؛ رقمی نزدیک به یکچهارم روزهای اوج سال ۱۳۹۹ است. اگر ارزش پول ملی طی چند سال بیش از هشت برابر کاهش یافته باشد، آیا بزرگتر شدن عدد ریالی معاملات هنوز به معنای ثبت یک رکورد واقعی است؟ این سوالی است که از چند روز قبل ذهن کثیری از فعالین بازار را درگیر کرده است. حال برای درک بهتر این پرسش باید به معاملات دو روز قبل مراجعه کرد؛ در معاملات یکشنبه ۱۸ مرداد، ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی براساس دامنه آماری مورد محاسبه، در محدوده ۶۵.۶ تا ۶۶.۴ همت قرار گرفت. عبور از این سطح، موجی از تیترهای رسانهای درباره ثبت بالاترین ارزش معاملات تاریخ بازار سرمایه به راه انداخت.
این گزاره از منظر ریالی نادرست نیست؛ اما مقایسه عدد معاملات امروز با دورههای گذشته، بدون در نظر گرفتن افت ارزش ریال، نمیتواند تصویر دقیقی از قدرت واقعی نقدینگی ارائه دهد. برای صحتسنجی ادعای رکوردشکنی، باید هم ارزش دلاری معاملات و هم نسبت آن به اندازه کل بازار بررسی شود.
رکورد روی تابلو و نه واقعیت ماجرا
پیش از معاملات ۱۸ مرداد، بالاترین ارزش اسمی معاملات در ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ و در سطح ۵۴.۲ همت ثبت شده بود. بازار در تیرماه نیز نتوانست از این سقف عبور کند و بیشترین ارزش معاملات آن ماه، در ۱۷ تیر و در محدوده ۵۰.۹ همت قرار گرفت. سرانجام در ۱۸ مرداد، ارزش معاملات به ۶۵ هزار و ۵۹۷ میلیارد تومان رسید و حدود ۲۱ درصد بالاتر از رکورد خرداد ایستاد. در برخی محاسبات گستردهتر که معاملات پایانی یا TAL را نیز پوشش میدهند، رقم نهایی ۶۶.۴ همت اعلام شد.
از این منظر، بازار واقعاً یک سقف ریالی تازه ساخته است. مسئله از جایی آغاز میشود که این سقف اسمی با رکوردهای چند سال قبل مقایسه و بدون هیچ قیدی، «بالاترین ارزش معاملات تاریخ بورس» نامیده میشود.
در ۱۸ تیر ۱۳۹۹، حدود ۳۰.۵ همت معامله در بازار انجام شده بود. مقایسه ساده این رقم با معاملات ۶۵.۶ همتی امروز، از دو برابر شدن ارزش معاملات حکایت دارد؛ اما در همین فاصله، نرخ دلار از ۲۲ هزار و ۵۰ تومان …
